Przekład otwarty

Pierwszy List Jana

Glosariusz ↓Przypisy ↓

⤓ Pobierz

Wydanie

Aparat

⤓ PDF ⤓ EPUB

Wydanie dosłowne z przypisami — pełny aparat tn/tc/sn, wstęp i glosariusz.

PDF · EPUB — wydanie dosłowne z przypisami

PDF · EPUB — wydanie dosłowne, sam tekst

PDF · EPUB — wydanie czytelnicze z przypisami

PDF · EPUB — wydanie czytelnicze, sam tekst

Każde zdanie w osobnej linii; wcięcie = zdanie podrzędne wewnątrz zdania nadrzędnego (rozbiór wg drzew składniowych — zob. kolofon).

Funkcje w zdaniu — kolor polskiego słowa to funkcja jego greckiej kotwicy (wyrównanie 1:1; bez wyrównania koloruje się tylko greka w trybie studium): podmiot orzeczenie dopełnienie dopełnienie dalsze orzecznik okolicznik poza zdaniem (wołacz, temat wysunięty, formuła) — klamry ⌜…⌝ obejmują zdania podrzędne (kolor klamry i spójnika = funkcja tego zdania w zdaniu nadrzędnym); szare = bez oznaczenia. Najedź na słowo lub klamrę, by zobaczyć nazwę funkcji. Legenda pływa też przy dolnej krawędzi, póki tryb jest włączony.

Czasy w WYWODZIE listu pracują inaczej niż w opowiadaniu: oś wywodu — teraźniejszy · przywołane fakty — aoryst · stan, który trwa — perfekt (częsty nośnik argumentu) · zapowiedź — przyszły · fragmenty opowieści — imperfekt zaprzeszły · poza indikatiwem — imiesłów, bezokolicznik, tryb łączący rozkazujący. Te ostatnie nie dostają koloru czasu, bo grecki czas niesie w nich aspekt, a nie moment — dostają sam znacznik, żeby było widać, że to czasowniki, a nie że zabrakło danych. Wezwania (tryb rozkazujący) to oś zachęty, nie czasów. Legenda pływa też przy dolnej krawędzi, póki tryb jest włączony.

Odnośniki w tekście to przypisy: tn przekładowe, tc tekstowe, sn studyjne — kliknij, aby otworzyć.

oś wywodu	teraźniejszy
przywołane	aoryst — fakty, na których wywód stoi
stan trwa	perfekt
zapowiedź	przyszły
opowieść	imperfekt zaprzeszły
poza indikatiwem	imiesłów / bezokolicznik / łączący rozkazujący

podmiot orzeczenie dopełnienie dopełnienie dalsze orzecznik okolicznik

klamry ⌜…⌝ = zdanie podrzędne; kolor klamry i spójnika = jego funkcja w zdaniu nadrzędnym

O księdze — zamysł autora i filozofia czytania

Zamysł autora — jak go rozumiemy

Ten list nie ma adresu, pozdrowień ani podpisu — od pierwszego zdania mówi jak homilia pasterska. Pisany jest po rozłamie: „Wyszli z nas, ale nie byli z nas” (2:19) — część wspólnoty odeszła za nauką, która zaprzeczała, że Jezus jest Chrystusem i że przyszedł w ciele (2:22; 4:2–3). Tym, którzy zostali, autor pisze w celu, który nazywa wprost: „To napisałem wam, abyście wiedzieli, że macie życie wieczne” (5:13). Cały list służy tej pewności — i podaje jej sprawdziany: wyznanie prawdy o Jezusie, posłuszeństwo przykazaniom i miłość braci; trzy nici, do których autor wraca po spirali, za każdym nawrotem głębiej.

Jak tę księgę czytamy

Po pierwsze: spiralę zostawiamy spiralą — Jan nie wykłada liniowo, lecz krąży; nie prostujemy jego kompozycji ani nie „porządkujemy” powtórzeń, bo nawroty są tu metodą. Po drugie: nijakie „co” otwarcia — „CO było od początku, CO usłyszeliśmy, CO zobaczyliśmy” (1:1) — jest wyborem Jana i niesie więcej niż jedną odpowiedź (Osobę, życie wieczne, orędzie); zostawiamy je nijakie, a słowa dodane dla polskiej składni znaczymy kursywą. Po trzecie: słowa-klucze prowadzimy jednym polskim słowem — „trwać” (samo μένω wraca w liście ponad dwadzieścia razy), „zrodzony z Boga”, światłość i ciemność, „przebłaganie” (2:2; 4:10 — to samo słowo niesie List do Hebrajczyków), „śmiałość”. Po czwarte: ostrych antytez nie łagodzimy — „kto mówi… a…” to język pasterza w kryzysie, który stawia sprawę na ostrzu, a nie podręcznik przypadków granicznych; wyważenia szukamy w przypisach, nie w tekście. Po piąte: tłumaczymy tekst bazowy SBLGNT, a obok wydania dosłownego jest czytelnicze — z podkreślonymi wygładzeniami.

Kto, do kogo, kiedy

Autor nie podaje imienia — jak w czwartej ewangelii, z którą list dzieli język (światłość, prawda, trwać, narodzić się z Boga) i głos: „my” naocznych świadków — „co zobaczyliśmy naszymi oczami” i „czego dotykały nasze ręce” (1:1). Ireneusz (II w.) przytacza ten list jako słowa Jana, ucznia Pańskiego, i umieszcza Jana w Efezie — list tego nie mówi, więc nie rozstrzygamy. Autor mówi jak starzec do „dzieci” — zapewne do wielu wspólnot naraz, bo list nie ma jednego adresu.

Jak jest zbudowany

Preludium o dotkniętym Słowie życia (1:1–4); Bóg jest światłością — chodzenie w światłości i grzech (1:5–2:17); godzina antychrystów i namaszczenie, które uczy (2:18–27); dzieci Boga wobec dzieci diabła — sprawiedliwość i miłość (2:28–3:24); rozpoznawanie duchów i miłość, bo Bóg jest miłością (4); wiara, świadectwo Boga i pewność modlitwy (5). A wszystko zmierza do 5:13: „abyście WIEDZIELI”.

Prolog: Słowo życia (1:1–4)

1¹Co było od początku, co usłyszeliśmy, co zobaczyliśmy naszymi oczami, czemu się przyglądaliśmy i czego dotykały nasze ręce — o Słowie życia — ²a życie zostało objawione i zobaczyliśmy, i świadczymy, i głosimy wam życie wieczne, które było u Ojca i zostało objawione nam — ³co zobaczyliśmy i usłyszeliśmy, to głosimy także wam, abyście i wy mieli wspólnotę z nami. A nasza wspólnota jest wspólnotą z Ojcem i z Jego Synem, Jezusem Chrystusem. ⁴I my to piszemy, aby nasza radość była pełna.

Bóg jest światłością (1:5–2:2)

⁵A to jest wieść, którą usłyszeliśmy od Niego i którą wam ogłaszamy: Bóg jest światłością i nie ma w Nim żadnej ciemności. ⁶Jeśli mówimy, że mamy z Nim wspólnotę, a chodzimy w ciemności, kłamiemy i nie czynimy prawdy. ⁷Jeśli zaś chodzimy w światłości, tak jak On sam jest w światłości, mamy wspólnotę jedni z drugimi, a krew Jezusa, Jego Syna, oczyszcza nas z każdego grzechu. ⁸Jeśli mówimy, że nie mamy grzechu, samych siebie zwodzimy i nie ma w nas prawdy. ⁹Jeśli wyznajemy nasze grzechy, On jest wierny i sprawiedliwy: odpuści nam grzechy i oczyści nas z każdej nieprawości. ¹⁰Jeśli mówimy, że nie zgrzeszyliśmy, czynimy Go kłamcą i nie ma w nas Jego słowa. 2¹Moje dzieci, piszę wam to, abyście nie grzeszyli. A jeśli ktoś zgrzeszy — mamy u Ojca rzecznika: Jezusa Chrystusa, sprawiedliwego. ²On sam jest przebłaganiem za nasze grzechy — i nie tylko za nasze, ale i za grzechy całego świata.

Poznać Go — zachowywać przykazania (2:3–6)

³A po tym poznajemy, że Go poznaliśmy, jeśli zachowujemy Jego przykazania. ⁴Kto mówi: «Poznałem Go», a Jego przykazań nie zachowuje, jest kłamcą i nie ma w nim prawdy. ⁵Kto zaś zachowuje Jego słowo — prawdziwie w nim miłość Boża osiągnęła pełnię. Po tym poznajemy, że w Nim jesteśmy: ⁶Kto mówi, że w Nim trwa, powinien i sam chodzić tak, jak On chodził.

Przykazanie stare i nowe (2:7–11)

⁷Umiłowani, nie piszę wam przykazania nowego, ale przykazanie stare, które mieliście od początku; przykazaniem starym jest słowo, które usłyszeliście. ⁸A jednak piszę wam przykazanie nowe — co jest prawdziwe w Nim i w was — bo ciemność przemija, a prawdziwa światłość już świeci. ⁹Kto mówi, że jest w światłości, a nienawidzi swojego brata, aż dotąd jest w ciemności. ¹⁰Kto miłuje swojego brata, trwa w światłości i nie ma w nim przeszkody. ¹¹Kto zaś nienawidzi swojego brata, jest w ciemności i w ciemności chodzi, i nie wie, dokąd idzie, bo ciemność oślepiła jego oczy.

Dzieci, ojcowie, młodzi (2:12–14)

¹²Piszę wam, dzieci, bo wasze grzechy są odpuszczone ze względu na Jego imię. ¹³Piszę wam, ojcowie, bo poznaliście Tego, który jest od początku. Piszę wam, młodzieńcy, bo zwyciężyliście Złego. ¹⁴Napisałem wam, dzieci, bo poznaliście Ojca. Napisałem wam, ojcowie, bo poznaliście Tego, który jest od początku. Napisałem wam, młodzieńcy, bo jesteście mocni i słowo Boże w was trwa, i zwyciężyliście Złego.

Nie miłujcie świata (2:15–17)

¹⁵Nie miłujcie świata ani tego, co na świecie. Jeśli ktoś miłuje świat, nie ma w nim miłości Ojca. ¹⁶Bo wszystko, co na świecie — pożądanie ciała i pożądanie oczu, i chełpliwość doczesnego życia — nie jest z Ojca, ale jest ze świata.Bo wszystko, co na świecie — pożądanie ciała i pożądanie oczu, i chełpienie się tym, co się posiada — nie jest z Ojca, ale jest ze świata.^° ¹⁷A świat przemija — i jego pożądanie; kto zaś czyni wolę Boga, trwa na wieki.

Ostatnia godzina: antychryści (2:18–23)

¹⁸Dzieci, jest ostatnia godzina. A jak usłyszeliście, że antychryst przychodzi, tak teraz pojawiło się wielu antychrystów — stąd poznajemy, że jest ostatnia godzina. ¹⁹Wyszli z nas, ale nie byli z nas; bo gdyby byli z nas, trwaliby z nami. Ale po to tak się stało, aby się objawiło, że żaden z nich nie jest z nas.Wyszli z nas, ale nie byli z nas; bo gdyby byli z nas, pozostaliby z nami. Ale po to tak się stało, aby wyszło na jaw, że żaden z nich nie jest z nas.^° ²⁰A wy macie namaszczenie od Świętego i wszyscy wiecie. ²¹Nie napisałem wam dlatego, że nie znacie prawdy, ale dlatego, że ją znacie — i że żadne kłamstwo nie jest z prawdy. ²²Kto jest kłamcą, jeśli nie ten, kto przeczy, że Jezus jest Chrystusem? Ten jest antychrystem — ten, kto wypiera się Ojca i Syna. ²³Każdy, kto wypiera się Syna, nie ma i Ojca; kto wyznaje Syna, ma i Ojca.

Namaszczenie i trwanie (2:24–27)

²⁴Wy zaś — to, co usłyszeliście od początku, niech w was trwa. Jeśli będzie w was trwać to, co od początku usłyszeliście, to i wy będziecie trwać w Synu i w Ojcu. ²⁵A to jest obietnica, którą On sam nam obiecał: życie wieczne. ²⁶To wam napisałem o tych, którzy was zwodzą. ²⁷A wy — namaszczenie, które od Niego otrzymaliście, trwa w was i nie potrzebujecie, aby ktoś was uczył; ale jak Jego namaszczenie uczy was o wszystkim — a jest prawdziwe i nie jest kłamstwem — i jak was nauczyło, tak trwacie w Nim.

Trwajcie w Nim (2:28–29)

²⁸A teraz, dzieci, trwajcie w Nim, abyśmy — gdy się objawi — mieli śmiałość i nie zostali zawstydzeni przed Nim przy Jego przyjściu. ²⁹Jeśli wiecie, że jest sprawiedliwy, poznajecie, że każdy, kto czyni sprawiedliwość, z Niego jest zrodzony.

Dzieci Boże (3:1–3)

3¹Patrzcie, jak wielką miłość dał nam Ojciec — abyśmy zostali nazwani dziećmi Bożymi; i jesteśmy nimi. Dlatego świat nas nie zna: bo nie poznał Jego. ²Umiłowani, teraz jesteśmy dziećmi Bożymi, a jeszcze nie zostało objawione, czym będziemy. Wiemy, że gdy się objawi, będziemy do Niego podobni, bo zobaczymy Go takim, jakim jest. ³I każdy, kto pokłada w Nim tę nadzieję, oczyszcza samego siebie, tak jak On jest czysty.

Grzech a zrodzenie z Boga (3:4–10)

⁴Każdy, kto czyni grzech, czyni i bezprawie — a grzech jest bezprawiem. ⁵A wiecie, że On został objawiony, aby zabrać grzechy — i grzechu w Nim nie ma. ⁶Każdy, kto w Nim trwa, nie grzeszy; każdy, kto grzeszy, nie widział Go ani Go nie poznał. ⁷Dzieci, niech nikt was nie zwodzi: kto czyni sprawiedliwość, jest sprawiedliwy, tak jak On jest sprawiedliwy. ⁸Kto czyni grzech, jest z diabła, bo diabeł grzeszy od początku. Po to został objawiony Syn Boży: aby zniszczyć dzieła diabła. ⁹Każdy, kto jest zrodzony z Boga, nie czyni grzechu, bo Jego nasienie w nim trwa; i nie może grzeszyć, bo z Boga jest zrodzony. ¹⁰Po tym jawne są dzieci Boga i dzieci diabła: każdy, kto nie czyni sprawiedliwości, nie jest z Boga — i ten, kto nie miłuje swojego brata.

Miłość braterska — nie jak Kain (3:11–18)

¹¹Bo to jest wieść, którą usłyszeliście od początku: abyśmy się wzajemnie miłowali. ¹²Nie jak Kain: był ze Złego i zabił swojego brata. A dlaczego go zabił? Bo jego czyny były złe, a czyny jego brata — sprawiedliwe. ¹³Nie dziwcie się, bracia, jeśli świat was nienawidzi. ¹⁴My wiemy, że przeszliśmy ze śmierci do życia, bo miłujemy braci; kto nie miłuje, trwa w śmierci. ¹⁵Każdy, kto nienawidzi swojego brata, jest zabójcą — a wiecie, że żaden zabójca nie ma życia wiecznego, które by w nim trwało. ¹⁶Po tym poznaliśmy miłość: On oddał za nas swoje życie — i my powinniśmy oddawać życie za braci. ¹⁷A kto ma dobra tego świata i widzi swojego brata w potrzebie, a zamyka przed nim swoje serce — jak trwa w nim miłość Boża? ¹⁸Dzieci, nie miłujmy słowem ani językiem, ale czynem i prawdą.

Pewność przed Bogiem (3:19–24)

¹⁹Po tym poznamy, że jesteśmy z prawdy, i przed Nim uspokoimy nasze serce: ²⁰bo jeśli serce nas oskarża — Bóg jest większy niż nasze serce i wie wszystko. ²¹Umiłowani, jeśli serce nas nie oskarża, mamy śmiałość wobec Boga ²²i o cokolwiek prosimy, otrzymujemy od Niego, bo zachowujemy Jego przykazania i czynimy to, co miłe przed Nim. ²³A to jest Jego przykazanie: abyśmy uwierzyli imieniu Jego Syna, Jezusa Chrystusa, i miłowali się wzajemnie — jak nam przykazał. ²⁴A kto zachowuje Jego przykazania, trwa w Nim, a On w nim; i po tym poznajemy, że trwa w nas: po Duchu, którego nam dał.

Badajcie duchy (4:1–6)

4¹Umiłowani, nie wierzcie każdemu duchowi, ale badajcie duchy, czy są z Boga — bo wielu fałszywych proroków wyszło na świat. ²Po tym poznajecie Ducha Bożego: każdy duch, który wyznaje Jezusa Chrystusa, który przyszedł w ciele, jest z Boga, ³a każdy duch, który nie wyznaje Jezusa, nie jest z Boga. I to jest duch antychrysta: słyszeliście, że przychodzi — i teraz jest już na świecie. ⁴Wy jesteście z Boga, dzieci, i zwyciężyliście ich, bo większy jest Ten w was niż ten w świecie. ⁵Oni są ze świata; dlatego ze świata mówią — a świat ich słucha.Oni są ze świata; dlatego mówią tak, jak mówi świat — a świat ich słucha.^° ⁶My jesteśmy z Boga; kto zna Boga, słucha nas — kto nie jest z Boga, nie słucha nas. Stąd poznajemy Ducha prawdy i ducha zwiedzenia.

Bóg jest miłością (4:7–12)

⁷Umiłowani, miłujmy się wzajemnie, bo miłość jest z Boga i każdy, kto miłuje, z Boga jest zrodzony i zna Boga. ⁸Kto nie miłuje, nie poznał Boga, bo Bóg jest miłością. ⁹W tym objawiła się miłość Boga pośród nas: Syna swego, Jedynego, posłał Bóg na świat, abyśmy żyli przez Niego. ¹⁰W tym jest miłość: nie że my umiłowaliśmy Boga, ale że On umiłował nas i posłał swojego Syna jako przebłaganie za nasze grzechy. ¹¹Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my powinniśmy miłować się wzajemnie. ¹²Boga nikt nigdy nie oglądał. Jeśli miłujemy się wzajemnie, Bóg trwa w nas, a Jego miłość osiągnęła w nas pełnię.

Trwamy w Nim przez Jego Ducha (4:13–16)

¹³Po tym poznajemy, że w Nim trwamy, a On w nas: że dał nam ze swojego Ducha. ¹⁴A my przyglądaliśmy się i świadczymy, że Ojciec posłał Syna jako Zbawiciela świata. ¹⁵Kto wyzna, że Jezus jest Synem Bożym, w tym Bóg trwa, a on w Bogu. ¹⁶A my poznaliśmy miłość, którą Bóg ma w nas, i uwierzyliśmy jej. Bóg jest miłością — kto trwa w miłości, trwa w Bogu, a Bóg trwa w nim.

Pełna miłość wyrzuca strach (4:17–21)

¹⁷W tym miłość osiągnęła z nami pełnię, abyśmy mieli śmiałość w dniu sądu: bo jak On jest, tak i my jesteśmy — na tym świecie. ¹⁸W miłości nie ma strachu — przeciwnie: pełna miłość wyrzuca strach precz, bo strach ma w sobie karę; a kto się boi, nie osiągnął pełni w miłości.W miłości nie ma strachu — przeciwnie: pełna miłość wyrzuca strach precz, bo strach karmi się oczekiwaniem kary; a kto się boi, nie osiągnął pełni w miłości.^° ¹⁹My miłujemy, bo On pierwszy umiłował nas. ²⁰Jeśli ktoś powie: «Miłuję Boga», a swojego brata nienawidzi — jest kłamcą. Bo kto nie miłuje swojego brata, którego widział, nie może miłować Boga, którego nie widział. ²¹I to przykazanie mamy od Niego: aby ten, kto miłuje Boga, miłował i swojego brata.

Wiara zwycięża świat (5:1–5)

5¹Każdy, kto wierzy, że Jezus jest Chrystusem, z Boga jest zrodzony; a każdy, kto miłuje Tego, który zrodził, miłuje i tego, który z Niego jest zrodzony. ²Po tym poznajemy, że miłujemy dzieci Boże: gdy miłujemy Boga i czynimy Jego przykazania. ³Bo to jest miłość Boga: abyśmy zachowywali Jego przykazania — a Jego przykazania nie są ciężkie, ⁴bo wszystko, co jest zrodzone z Boga, zwycięża świat. I to jest zwycięstwo, które zwyciężyło świat: nasza wiara. ⁵A kim jest ten, kto zwycięża świat, jeśli nie ten, kto wierzy, że Jezus jest Synem Bożym?

Trzej świadkowie: Duch, woda i krew (5:6–12)

⁶On jest Tym, który przyszedł przez wodę i krew — Jezus Chrystus; nie tylko w wodzie, ale w wodzie i we krwi. A Duch jest Tym, który świadczy, bo Duch jest prawdą. ⁷Bo trzej są, którzy świadczą: ⁸Duch i woda, i krew — a ci trzej w jedno się schodzą. ⁹Jeśli przyjmujemy świadectwo ludzi — świadectwo Boga jest większe. Bo to jest świadectwo Boga: że zaświadczył o swoim Synu. ¹⁰Kto wierzy w Syna Bożego, ma świadectwo w sobie; kto nie wierzy Bogu, uczynił Go kłamcą — bo nie uwierzył w świadectwo, które Bóg złożył o swoim Synu. ¹¹A to jest świadectwo: że Bóg dał nam życie wieczne — i to życie jest w Jego Synu. ¹²Kto ma Syna, ma życie; kto nie ma Syna Bożego, życia nie ma.

Abyście wiedzieli: prośba i grzech brata (5:13–17)

¹³To napisałem wam, abyście wiedzieli, że macie życie wieczne — wam, którzy wierzycie w imię Syna Bożego. ¹⁴I to jest śmiałość, którą mamy przed Nim: że jeśli o coś prosimy według Jego woli — słucha nas. ¹⁵A jeśli wiemy, że nas słucha, o cokolwiek prosimy — wiemy, że mamy to, o co Go poprosiliśmy. ¹⁶Jeśli ktoś widzi swojego brata grzeszącego grzechem nie ku śmierci, będzie prosił — i da mu życie: tym, którzy grzeszą nie ku śmierci. Jest grzech ku śmierci — o tamtym nie mówię, że trzeba prosić. ¹⁷Każda nieprawość jest grzechem — a jest grzech nie ku śmierci.

Trzy „wiemy” i ostatnie słowo (5:18–21)

¹⁸Wiemy, że każdy, kto jest zrodzony z Boga, nie grzeszy — ale Ten, który został zrodzony z Boga, strzeże go, i Zły go nie dotyka. ¹⁹Wiemy, że jesteśmy z Boga — a cały świat leży w Złym. ²⁰A wiemy, że Syn Boży przyszedł i dał nam zrozumienie, abyśmy poznawali Prawdziwego; i jesteśmy w Prawdziwym — w Jego Synu, Jezusie Chrystusie. On jest prawdziwym Bogiem i życiem wiecznym. ²¹Dzieci, ustrzeżcie się bożków.

Kliknij greckie słowo, aby zobaczyć jego lemat, znaczenie (po angielsku) i formę gramatyczną (dane: MACULA).

Prolog: Słowo życia (1:1–4)

1¹Ὃ ἦν ἀπʼ ἀρχῆς, ὃ ἀκηκόαμεν, ὃ ἑωράκαμεν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, ὃ ἐθεασάμεθα καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν, περὶ τοῦ λόγου τῆς ζωῆς—

1¹

Ὃ ἦν ἀπʼ ἀρχῆς,

ὃ ἀκηκόαμεν,

ὃ ἑωράκαμεν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν,

ὃ ἐθεασάμεθα

καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν,

περὶ τοῦ λόγου τῆς ζωῆς—

Co było od początku, co usłyszeliśmy, co zobaczyliśmy naszymi oczami, czemu się przyglądaliśmy i czego dotykały nasze ręce — o Słowie życia —

²καὶ ἡ ζωὴ ἐφανερώθη, καὶ ἑωράκαμεν καὶ μαρτυροῦμεν καὶ ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον ⌜ἥτις ἦν πρὸς τὸν πατέρα καὶ ἐφανερώθη ἡμῖν⌝—

καὶ ἡ ζωὴ ἐφανερώθη,

καὶ ἑωράκαμεν καὶ μαρτυροῦμεν καὶ

ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον

⌜ἥτις ἦν πρὸς τὸν πατέρα

καὶ ἐφανερώθη ἡμῖν⌝—

a życie zostało objawione i zobaczyliśmy, i świadczymy, i głosimy wam życie wieczne, które było u Ojca i zostało objawione nam —

³⌜ὃ ἑωράκαμεν καὶ ἀκηκόαμεν⌝ ἀπαγγέλλομεν καὶ ὑμῖν, ⌜ἵνα καὶ ὑμεῖς κοινωνίαν ἔχητε μεθʼ ἡμῶν⌝· καὶ ἡ κοινωνία δὲ ἡ ἡμετέρα μετὰ τοῦ πατρὸς καὶ μετὰ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ·

⌜ὃ ἑωράκαμεν καὶ ἀκηκόαμεν⌝

ἀπαγγέλλομεν καὶ ὑμῖν,

⌜ἵνα καὶ ὑμεῖς κοινωνίαν ἔχητε μεθʼ ἡμῶν⌝·

καὶ ἡ κοινωνία δὲ ἡ ἡμετέρα μετὰ τοῦ πατρὸς καὶ μετὰ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ·

co zobaczyliśmy i usłyszeliśmy, to głosimy także wam, abyście i wy mieli wspólnotę z nami. A nasza wspólnota jest wspólnotą z Ojcem i z Jego Synem, Jezusem Chrystusem.

⁴καὶ ταῦτα γράφομεν ἡμεῖς ⌜ἵνα ἡ χαρὰ ἡμῶν ᾖ πεπληρωμένη⌝.

⁴

καὶ ταῦτα γράφομεν ἡμεῖς

⌜ἵνα ἡ χαρὰ ἡμῶν ᾖ πεπληρωμένη⌝.

I my to piszemy, aby nasza radość była pełna.

Bóg jest światłością (1:5–2:2)

⁵Καὶ ἔστιν αὕτη ἡ ἀγγελία ⌜ἣν ἀκηκόαμεν ἀπʼ αὐτοῦ καὶ ἀναγγέλλομεν ὑμῖν⌝, ⌜ὅτι ὁ θεὸς φῶς ἐστιν καὶ σκοτία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν οὐδεμία⌝.

⁵

Καὶ ἔστιν αὕτη ἡ ἀγγελία

⌜ἣν ἀκηκόαμεν ἀπʼ αὐτοῦ

καὶ ἀναγγέλλομεν ὑμῖν⌝,

⌜ὅτι

ὁ θεὸς φῶς ἐστιν

καὶ σκοτία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν οὐδεμία⌝.

A to jest wieść, którą usłyszeliśmy od Niego i którą wam ogłaszamy: Bóg jest światłością i nie ma w Nim żadnej ciemności.

⁶ἐὰν εἴπωμεν ⌜ὅτι κοινωνίαν ἔχομεν μετʼ αὐτοῦ⌝ καὶ ἐν τῷ σκότει περιπατῶμεν, ψευδόμεθα καὶ οὐ ποιοῦμεν τὴν ἀλήθειαν·

⁶

ἐὰν εἴπωμεν

⌜ὅτι κοινωνίαν ἔχομεν μετʼ αὐτοῦ⌝

καὶ ἐν τῷ σκότει περιπατῶμεν,

ψευδόμεθα καὶ

οὐ ποιοῦμεν τὴν ἀλήθειαν·

Jeśli mówimy, że mamy z Nim wspólnotę, a chodzimy w ciemności, kłamiemy i nie czynimy prawdy.

⁷ἐὰν δὲ ἐν τῷ φωτὶ περιπατῶμεν ⌜ὡς αὐτός ἐστιν ἐν τῷ φωτί⌝, κοινωνίαν ἔχομεν μετʼ ἀλλήλων καὶ τὸ αἷμα Ἰησοῦ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ καθαρίζει ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἁμαρτίας.

⁷

ἐὰν δὲ ἐν τῷ φωτὶ περιπατῶμεν

⌜ὡς αὐτός ἐστιν ἐν τῷ φωτί⌝,

κοινωνίαν ἔχομεν μετʼ ἀλλήλων

καὶ τὸ αἷμα Ἰησοῦ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ καθαρίζει ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἁμαρτίας.

Jeśli zaś chodzimy w światłości, tak jak On sam jest w światłości, mamy wspólnotę jedni z drugimi, a krew Jezusa, Jego Syna, oczyszcza nas z każdego grzechu.

⁸ἐὰν εἴπωμεν ⌜ὅτι ἁμαρτίαν οὐκ ἔχομεν⌝, ἑαυτοὺς πλανῶμεν καὶ ἡ ἀλήθεια οὐκ ἔστιν ἐν ἡμῖν.

⁸

ἐὰν εἴπωμεν

⌜ὅτι ἁμαρτίαν οὐκ ἔχομεν⌝,

ἑαυτοὺς πλανῶμεν

καὶ ἡ ἀλήθεια οὐκ ἔστιν ἐν ἡμῖν.

Jeśli mówimy, że nie mamy grzechu, samych siebie zwodzimy i nie ma w nas prawdy.

⁹⌜ἐὰν ὁμολογῶμεν τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν⌝, πιστός ἐστιν καὶ δίκαιος ⌜ἵνα ἀφῇ ἡμῖν τὰς ἁμαρτίας καὶ καθαρίσῃ ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἀδικίας⌝.

⁹

⌜ἐὰν ὁμολογῶμεν τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν⌝,

πιστός ἐστιν καὶ δίκαιος

⌜ἵνα ἀφῇ ἡμῖν τὰς ἁμαρτίας

καὶ καθαρίσῃ ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἀδικίας⌝.

Jeśli wyznajemy nasze grzechy, On jest wierny i sprawiedliwy: odpuści nam grzechy i oczyści nas z każdej nieprawości.

¹⁰ἐὰν εἴπωμεν ⌜ὅτι οὐχ ἡμαρτήκαμεν⌝, ψεύστην ποιοῦμεν αὐτὸν καὶ ὁ λόγος αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἐν ἡμῖν.

¹⁰

ἐὰν εἴπωμεν

⌜ὅτι οὐχ ἡμαρτήκαμεν⌝,

ψεύστην ποιοῦμεν αὐτὸν

καὶ ὁ λόγος αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἐν ἡμῖν.

Jeśli mówimy, że nie zgrzeszyliśmy, czynimy Go kłamcą i nie ma w nas Jego słowa.

2¹Τεκνία μου, ταῦτα γράφω ὑμῖν ⌜ἵνα μὴ ἁμάρτητε⌝. καὶ ⌜ἐάν τις ἁμάρτῃ⌝, παράκλητον ἔχομεν πρὸς τὸν πατέρα Ἰησοῦν Χριστὸν δίκαιον,

2¹

Τεκνία μου, ταῦτα γράφω ὑμῖν

⌜ἵνα μὴ ἁμάρτητε⌝.

καὶ ⌜ἐάν τις ἁμάρτῃ⌝,

παράκλητον ἔχομεν πρὸς τὸν πατέρα Ἰησοῦν Χριστὸν δίκαιον,

Moje dzieci, piszę wam to, abyście nie grzeszyli. A jeśli ktoś zgrzeszy — mamy u Ojca rzecznika: Jezusa Chrystusa, sprawiedliwego.

²καὶ αὐτὸς ἱλασμός ἐστιν περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, οὐ περὶ τῶν ἡμετέρων δὲ μόνον ἀλλὰ καὶ περὶ ὅλου τοῦ κόσμου.

καὶ αὐτὸς ἱλασμός ἐστιν περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν,

οὐ περὶ τῶν ἡμετέρων δὲ μόνον ἀλλὰ καὶ περὶ ὅλου τοῦ κόσμου.

On sam jest przebłaganiem za nasze grzechy — i nie tylko za nasze, ale i za grzechy całego świata.

Poznać Go — zachowywać przykazania (2:3–6)

³Καὶ ἐν τούτῳ γινώσκομεν ⌜ὅτι ἐγνώκαμεν αὐτόν⌝, ⌜ἐὰν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρῶμεν⌝.

Καὶ ἐν τούτῳ γινώσκομεν

⌜ὅτι ἐγνώκαμεν αὐτόν⌝,

⌜ἐὰν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρῶμεν⌝.

A po tym poznajemy, że Go poznaliśmy, jeśli zachowujemy Jego przykazania.

⁴⌜ὁ λέγων ⌜ὅτι Ἔγνωκα αὐτὸν⌝ καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ μὴ τηρῶν⌝ ψεύστης ἐστίν, καὶ ἐν τούτῳ ἡ ἀλήθεια οὐκ ἔστιν·

⁴

⌜ὁ

λέγων

⌜ὅτι Ἔγνωκα αὐτὸν⌝

καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ μὴ τηρῶν⌝

ψεύστης ἐστίν,

καὶ ἐν τούτῳ ἡ ἀλήθεια οὐκ ἔστιν·

Kto mówi: «Poznałem Go», a Jego przykazań nie zachowuje, jest kłamcą i nie ma w nim prawdy.

⁵ὃς δʼ ⌜ἂν τηρῇ αὐτοῦ τὸν λόγον⌝, ἀληθῶς ἐν τούτῳ ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ τετελείωται. ἐν τούτῳ γινώσκομεν ⌜ὅτι ἐν αὐτῷ ἐσμεν⌝·

⁵

ὃς

δʼ ⌜ἂν

τηρῇ αὐτοῦ τὸν λόγον⌝,

ἀληθῶς ἐν τούτῳ ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ τετελείωται.

ἐν τούτῳ γινώσκομεν

⌜ὅτι ἐν αὐτῷ ἐσμεν⌝·

Kto zaś zachowuje Jego słowo — prawdziwie w nim miłość Boża osiągnęła pełnię. Po tym poznajemy, że w Nim jesteśmy:

⁶⌜ὁ λέγων ⌜ἐν αὐτῷ μένειν⌝⌝ ὀφείλει ⌜καθὼς ἐκεῖνος περιεπάτησεν⌝ καὶ αὐτὸς περιπατεῖν.

⁶

⌜ὁ

λέγων

⌜ἐν αὐτῷ μένειν⌝⌝

ὀφείλει

⌜καθὼς ἐκεῖνος περιεπάτησεν⌝

καὶ αὐτὸς περιπατεῖν.

Kto mówi, że w Nim trwa, powinien i sam chodzić tak, jak On chodził.

Przykazanie stare i nowe (2:7–11)

⁷Ἀγαπητοί, οὐκ ἐντολὴν καινὴν γράφω ὑμῖν, ἀλλʼ ἐντολὴν παλαιὰν ⌜ἣν εἴχετε ἀπʼ ἀρχῆς⌝· ἡ ἐντολὴ ἡ παλαιά ἐστιν ὁ λόγος ⌜ὃν ἠκούσατε⌝.

⁷

Ἀγαπητοί, οὐκ ἐντολὴν καινὴν γράφω ὑμῖν, ἀλλʼ ἐντολὴν παλαιὰν

⌜ἣν εἴχετε ἀπʼ ἀρχῆς⌝·

ἡ ἐντολὴ ἡ παλαιά ἐστιν ὁ λόγος

⌜ὃν ἠκούσατε⌝.

Umiłowani, nie piszę wam przykazania nowego, ale przykazanie stare, które mieliście od początku; przykazaniem starym jest słowo, które usłyszeliście.

⁸πάλιν ἐντολὴν καινὴν γράφω ὑμῖν, ὅ ἐστιν ἀληθὲς ἐν αὐτῷ καὶ ἐν ὑμῖν, ⌜ὅτι ἡ σκοτία παράγεται καὶ τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν ἤδη φαίνει⌝.

⁸

πάλιν ἐντολὴν καινὴν γράφω ὑμῖν,

ὅ ἐστιν ἀληθὲς ἐν αὐτῷ καὶ ἐν ὑμῖν,

⌜ὅτι ἡ σκοτία παράγεται

καὶ τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν ἤδη φαίνει⌝.

A jednak piszę wam przykazanie nowe — co jest prawdziwe w Nim i w was — bo ciemność przemija, a prawdziwa światłość już świeci.

⁹⌜ὁ λέγων ⌜ἐν τῷ φωτὶ εἶναι⌝ καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισῶν⌝ ἐν τῇ σκοτίᾳ ἐστὶν ἕως ἄρτι.

⁹

⌜ὁ

λέγων

⌜ἐν τῷ φωτὶ εἶναι⌝

καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισῶν⌝

ἐν τῇ σκοτίᾳ ἐστὶν ἕως ἄρτι.

Kto mówi, że jest w światłości, a nienawidzi swojego brata, aż dotąd jest w ciemności.

¹⁰⌜ὁ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ⌝ ἐν τῷ φωτὶ μένει, καὶ σκάνδαλον ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν·

¹⁰

⌜ὁ

ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ⌝

ἐν τῷ φωτὶ μένει,

καὶ σκάνδαλον ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν·

Kto miłuje swojego brata, trwa w światłości i nie ma w nim przeszkody.

¹¹⌜ὁ δὲ μισῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ⌝ ἐν τῇ σκοτίᾳ ἐστὶν καὶ ἐν τῇ σκοτίᾳ περιπατεῖ, καὶ οὐκ οἶδεν ⌜ποῦ ὑπάγει⌝, ⌜ὅτι ἡ σκοτία ἐτύφλωσεν τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ⌝.

¹¹

⌜ὁ δὲ

μισῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ⌝

ἐν τῇ σκοτίᾳ ἐστὶν

καὶ ἐν τῇ σκοτίᾳ περιπατεῖ,

καὶ οὐκ οἶδεν

⌜ποῦ ὑπάγει⌝,

⌜ὅτι ἡ σκοτία ἐτύφλωσεν τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ⌝.

Kto zaś nienawidzi swojego brata, jest w ciemności i w ciemności chodzi, i nie wie, dokąd idzie, bo ciemność oślepiła jego oczy.

Dzieci, ojcowie, młodzi (2:12–14)

¹²Γράφω ὑμῖν, τεκνία, ⌜ὅτι ἀφέωνται ὑμῖν αἱ ἁμαρτίαι διὰ τὸ ὄνομα αὐτοῦ⌝·

¹²

Γράφω ὑμῖν, τεκνία,

⌜ὅτι ἀφέωνται ὑμῖν αἱ ἁμαρτίαι διὰ τὸ ὄνομα αὐτοῦ⌝·

Piszę wam, dzieci, bo wasze grzechy są odpuszczone ze względu na Jego imię.

¹³γράφω ὑμῖν, πατέρες, ⌜ὅτι ἐγνώκατε τὸν ἀπʼ ἀρχῆς⌝· γράφω ὑμῖν, νεανίσκοι, ⌜ὅτι νενικήκατε τὸν πονηρόν⌝.

¹³

γράφω ὑμῖν, πατέρες,

⌜ὅτι ἐγνώκατε τὸν ἀπʼ ἀρχῆς⌝·

γράφω ὑμῖν, νεανίσκοι,

⌜ὅτι νενικήκατε τὸν πονηρόν⌝.

Piszę wam, ojcowie, bo poznaliście Tego, który jest od początku. Piszę wam, młodzieńcy, bo zwyciężyliście Złego.

¹⁴ἔγραψα ὑμῖν, παιδία, ⌜ὅτι ἐγνώκατε τὸν πατέρα⌝· ἔγραψα ὑμῖν, πατέρες, ⌜ὅτι ἐγνώκατε τὸν ἀπʼ ἀρχῆς⌝· ἔγραψα ὑμῖν, νεανίσκοι, ⌜ὅτι ἰσχυροί ἐστε καὶ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ ἐν ὑμῖν μένει καὶ νενικήκατε τὸν πονηρόν⌝.

¹⁴

ἔγραψα ὑμῖν, παιδία,

⌜ὅτι ἐγνώκατε τὸν πατέρα⌝·

ἔγραψα ὑμῖν, πατέρες,

⌜ὅτι ἐγνώκατε τὸν ἀπʼ ἀρχῆς⌝·

ἔγραψα ὑμῖν, νεανίσκοι,

⌜ὅτι ἰσχυροί ἐστε

καὶ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ ἐν ὑμῖν μένει

καὶ νενικήκατε τὸν πονηρόν⌝.

Napisałem wam, dzieci, bo poznaliście Ojca. Napisałem wam, ojcowie, bo poznaliście Tego, który jest od początku. Napisałem wam, młodzieńcy, bo jesteście mocni i słowo Boże w was trwa, i zwyciężyliście Złego.

Nie miłujcie świata (2:15–17)

¹⁵Μὴ ἀγαπᾶτε τὸν κόσμον μηδὲ τὰ ἐν τῷ κόσμῳ. ⌜ἐάν τις ἀγαπᾷ τὸν κόσμον⌝, οὐκ ἔστιν ἡ ἀγάπη τοῦ πατρὸς ἐν αὐτῷ·

¹⁵

Μὴ ἀγαπᾶτε τὸν κόσμον μηδὲ τὰ ἐν τῷ κόσμῳ.

⌜ἐάν τις ἀγαπᾷ τὸν κόσμον⌝,

οὐκ ἔστιν ἡ ἀγάπη τοῦ πατρὸς ἐν αὐτῷ·

Nie miłujcie świata ani tego, co na świecie. Jeśli ktoś miłuje świat, nie ma w nim miłości Ojca.

¹⁶⌜ὅτι πᾶν τὸ ἐν τῷ κόσμῳ, ἡ ἐπιθυμία τῆς σαρκὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία τῶν ὀφθαλμῶν καὶ ἡ ἀλαζονεία τοῦ βίου, οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ πατρός, ἀλλὰ ἐκ τοῦ κόσμου ἐστίν⌝·

¹⁶

⌜ὅτι

πᾶν τὸ ἐν τῷ κόσμῳ, ἡ ἐπιθυμία τῆς σαρκὸς καὶ ἡ ἐπιθυμία τῶν ὀφθαλμῶν καὶ ἡ ἀλαζονεία τοῦ βίου,

οὐκ

ἔστιν ἐκ τοῦ πατρός,

ἀλλὰ ἐκ τοῦ κόσμου ἐστίν⌝·

Bo wszystko, co na świecie — pożądanie ciała i pożądanie oczu, i chełpliwość doczesnego życia — nie jest z Ojca, ale jest ze świata.Bo wszystko, co na świecie — pożądanie ciała i pożądanie oczu, i chełpienie się tym, co się posiada — nie jest z Ojca, ale jest ze świata.^°

¹⁷καὶ ὁ κόσμος παράγεται καὶ ἡ ἐπιθυμία αὐτοῦ, ⌜ὁ δὲ ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ⌝ μένει εἰς τὸν αἰῶνα.

¹⁷

καὶ ὁ κόσμος παράγεται καὶ ἡ ἐπιθυμία αὐτοῦ,

⌜ὁ δὲ

ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ⌝

μένει εἰς τὸν αἰῶνα.

A świat przemija — i jego pożądanie; kto zaś czyni wolę Boga, trwa na wieki.

Ostatnia godzina: antychryści (2:18–23)

¹⁸Παιδία, ἐσχάτη ὥρα ἐστίν, καὶ ⌜καθὼς ἠκούσατε ⌜ὅτι ἀντίχριστος ἔρχεται⌝⌝, καὶ νῦν ἀντίχριστοι πολλοὶ γεγόνασιν· ⌜ὅθεν γινώσκομεν ⌜ὅτι ἐσχάτη ὥρα ἐστίν⌝⌝.

¹⁸

Παιδία,

ἐσχάτη ὥρα ἐστίν,

καὶ ⌜καθὼς ἠκούσατε

⌜ὅτι ἀντίχριστος ἔρχεται⌝⌝,

καὶ νῦν ἀντίχριστοι πολλοὶ γεγόνασιν·

⌜ὅθεν γινώσκομεν

⌜ὅτι ἐσχάτη ὥρα ἐστίν⌝⌝.

Dzieci, jest ostatnia godzina. A jak usłyszeliście, że antychryst przychodzi, tak teraz pojawiło się wielu antychrystów — stąd poznajemy, że jest ostatnia godzina.

¹⁹ἐξ ἡμῶν ἐξῆλθαν, ἀλλʼ οὐκ ἦσαν ἐξ ἡμῶν· ⌜εἰ γὰρ ἐξ ἡμῶν ἦσαν⌝, μεμενήκεισαν ἂν μεθʼ ἡμῶν· ἀλλʼ ἵνα φανερωθῶσιν ⌜ὅτι οὐκ εἰσὶν πάντες ἐξ ἡμῶν⌝.

¹⁹

ἐξ ἡμῶν ἐξῆλθαν,

ἀλλʼ οὐκ ἦσαν ἐξ ἡμῶν·

⌜εἰ γὰρ ἐξ ἡμῶν ἦσαν⌝,

μεμενήκεισαν

ἂν

μεθʼ ἡμῶν·

ἀλλʼ ἵνα φανερωθῶσιν

⌜ὅτι οὐκ εἰσὶν πάντες ἐξ ἡμῶν⌝.

Wyszli z nas, ale nie byli z nas; bo gdyby byli z nas, trwaliby z nami. Ale po to tak się stało, aby się objawiło, że żaden z nich nie jest z nas.Wyszli z nas, ale nie byli z nas; bo gdyby byli z nas, pozostaliby z nami. Ale po to tak się stało, aby wyszło na jaw, że żaden z nich nie jest z nas.^°

²⁰καὶ ὑμεῖς χρῖσμα ἔχετε ἀπὸ τοῦ ἁγίου καὶ οἴδατε πάντες·

²⁰

καὶ ὑμεῖς χρῖσμα ἔχετε ἀπὸ τοῦ ἁγίου

καὶ οἴδατε πάντες·

A wy macie namaszczenie od Świętego i wszyscy wiecie.

²¹οὐκ ἔγραψα ὑμῖν ὅτι οὐκ οἴδατε τὴν ἀλήθειαν, ἀλλʼ ὅτι οἴδατε αὐτήν, καὶ ὅτι πᾶν ψεῦδος ἐκ τῆς ἀληθείας οὐκ ἔστιν.

²¹

οὐκ ἔγραψα ὑμῖν

ὅτι οὐκ οἴδατε τὴν ἀλήθειαν,

ἀλλʼ ὅτι οἴδατε αὐτήν,

καὶ ὅτι πᾶν ψεῦδος ἐκ τῆς ἀληθείας οὐκ ἔστιν.

Nie napisałem wam dlatego, że nie znacie prawdy, ale dlatego, że ją znacie — i że żadne kłamstwo nie jest z prawdy.

²²τίς ἐστιν ὁ ψεύστης ⌜εἰ μὴ ⌜ὁ ἀρνούμενος ⌜ὅτι Ἰησοῦς οὐκ ἔστιν ὁ χριστός⌝⌝⌝; οὗτός ἐστιν ὁ ἀντίχριστος, ⌜ὁ ἀρνούμενος τὸν πατέρα καὶ τὸν υἱόν⌝.

²²

τίς ἐστιν ὁ ψεύστης

⌜εἰ μὴ

⌜ὁ

ἀρνούμενος

⌜ὅτι Ἰησοῦς οὐκ ἔστιν ὁ χριστός⌝⌝⌝;

οὗτός ἐστιν ὁ ἀντίχριστος,

⌜ὁ

ἀρνούμενος τὸν πατέρα καὶ τὸν υἱόν⌝.

Kto jest kłamcą, jeśli nie ten, kto przeczy, że Jezus jest Chrystusem? Ten jest antychrystem — ten, kto wypiera się Ojca i Syna.

²³πᾶς ⌜ὁ ἀρνούμενος τὸν υἱὸν⌝ οὐδὲ τὸν πατέρα ἔχει· ⌜ὁ ὁμολογῶν τὸν υἱὸν⌝ καὶ τὸν πατέρα ἔχει.

²³

πᾶς

⌜ὁ

ἀρνούμενος τὸν υἱὸν⌝

οὐδὲ τὸν πατέρα ἔχει·

⌜ὁ

ὁμολογῶν τὸν υἱὸν⌝

καὶ τὸν πατέρα ἔχει.

Każdy, kto wypiera się Syna, nie ma i Ojca; kto wyznaje Syna, ma i Ojca.

Namaszczenie i trwanie (2:24–27)

²⁴ὑμεῖς ⌜ὃ ἠκούσατε ἀπʼ ἀρχῆς⌝, ἐν ὑμῖν μενέτω· ⌜ἐὰν ἐν ὑμῖν μείνῃ ⌜ὃ ἀπʼ ἀρχῆς ἠκούσατε⌝⌝, καὶ ὑμεῖς ἐν τῷ υἱῷ καὶ ἐν τῷ πατρὶ μενεῖτε.

²⁴

ὑμεῖς

⌜ὃ ἠκούσατε ἀπʼ ἀρχῆς⌝,

ἐν ὑμῖν μενέτω·

⌜ἐὰν ἐν ὑμῖν μείνῃ

⌜ὃ ἀπʼ ἀρχῆς ἠκούσατε⌝⌝,

καὶ ὑμεῖς ἐν τῷ υἱῷ καὶ ἐν τῷ πατρὶ μενεῖτε.

Wy zaś — to, co usłyszeliście od początku, niech w was trwa. Jeśli będzie w was trwać to, co od początku usłyszeliście, to i wy będziecie trwać w Synu i w Ojcu.

²⁵καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ ἐπαγγελία ⌜ἣν αὐτὸς ἐπηγγείλατο ἡμῖν⌝, τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον.

²⁵

καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ ἐπαγγελία

⌜ἣν αὐτὸς ἐπηγγείλατο ἡμῖν⌝,

τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον.

A to jest obietnica, którą On sam nam obiecał: życie wieczne.

²⁶Ταῦτα ἔγραψα ὑμῖν περὶ ⌜τῶν πλανώντων ὑμᾶς⌝.

²⁶

Ταῦτα ἔγραψα ὑμῖν περὶ

⌜τῶν

πλανώντων ὑμᾶς⌝.

To wam napisałem o tych, którzy was zwodzą.

²⁷καὶ ὑμεῖς τὸ χρῖσμα ⌜ὃ ἐλάβετε ἀπʼ αὐτοῦ⌝ μένει ἐν ὑμῖν, καὶ ⌜οὐ χρείαν ἔχετε⌝ ἵνα τις διδάσκῃ ὑμᾶς· ἀλλʼ ὡς τὸ αὐτοῦ χρῖσμα διδάσκει ὑμᾶς περὶ πάντων, καὶ ἀληθές ἐστιν καὶ οὐκ ἔστιν ψεῦδος, καὶ καθὼς ἐδίδαξεν ὑμᾶς, μένετε ἐν αὐτῷ.

²⁷

καὶ ὑμεῖς

τὸ χρῖσμα

⌜ὃ ἐλάβετε ἀπʼ αὐτοῦ⌝

μένει ἐν ὑμῖν,

καὶ ⌜οὐ χρείαν ἔχετε⌝

ἵνα τις διδάσκῃ ὑμᾶς·

ἀλλʼ ὡς τὸ αὐτοῦ χρῖσμα διδάσκει ὑμᾶς περὶ πάντων,

καὶ ἀληθές ἐστιν

καὶ οὐκ ἔστιν ψεῦδος,

καὶ καθὼς ἐδίδαξεν ὑμᾶς,

μένετε ἐν αὐτῷ.

A wy — namaszczenie, które od Niego otrzymaliście, trwa w was i nie potrzebujecie, aby ktoś was uczył; ale jak Jego namaszczenie uczy was o wszystkim — a jest prawdziwe i nie jest kłamstwem — i jak was nauczyło, tak trwacie w Nim.

Trwajcie w Nim (2:28–29)

²⁸Καὶ νῦν, τεκνία, μένετε ἐν αὐτῷ, ⌜ἵνα ⌜ἐὰν φανερωθῇ⌝ σχῶμεν παρρησίαν καὶ μὴ αἰσχυνθῶμεν ἀπʼ αὐτοῦ ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ⌝.

²⁸

Καὶ νῦν, τεκνία, μένετε ἐν αὐτῷ,

⌜ἵνα ⌜ἐὰν φανερωθῇ⌝

σχῶμεν παρρησίαν

καὶ μὴ αἰσχυνθῶμεν ἀπʼ αὐτοῦ ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ⌝.

A teraz, dzieci, trwajcie w Nim, abyśmy — gdy się objawi — mieli śmiałość i nie zostali zawstydzeni przed Nim przy Jego przyjściu.

²⁹⌜ἐὰν εἰδῆτε ⌜ὅτι δίκαιός ἐστιν⌝⌝, γινώσκετε ⌜ὅτι πᾶς ⌜ὁ ποιῶν τὴν δικαιοσύνην⌝ ἐξ αὐτοῦ γεγέννηται⌝.

²⁹

⌜ἐὰν εἰδῆτε

⌜ὅτι δίκαιός ἐστιν⌝⌝,

γινώσκετε

⌜ὅτι πᾶς

⌜ὁ

ποιῶν τὴν δικαιοσύνην⌝

ἐξ αὐτοῦ γεγέννηται⌝.

Jeśli wiecie, że jest sprawiedliwy, poznajecie, że każdy, kto czyni sprawiedliwość, z Niego jest zrodzony.

Dzieci Boże (3:1–3)

3¹ἴδετε ⌜ποταπὴν ἀγάπην δέδωκεν ἡμῖν ὁ πατὴρ⌝ ἵνα τέκνα θεοῦ κληθῶμεν, καὶ ἐσμέν. διὰ τοῦτο ὁ κόσμος οὐ γινώσκει ἡμᾶς ⌜ὅτι οὐκ ἔγνω αὐτόν⌝.

3¹

ἴδετε

⌜ποταπὴν ἀγάπην δέδωκεν ἡμῖν ὁ πατὴρ⌝

ἵνα τέκνα θεοῦ κληθῶμεν,

καὶ ἐσμέν.

διὰ τοῦτο ὁ κόσμος οὐ γινώσκει ἡμᾶς

⌜ὅτι οὐκ ἔγνω αὐτόν⌝.

Patrzcie, jak wielką miłość dał nam Ojciec — abyśmy zostali nazwani dziećmi Bożymi; i jesteśmy nimi. Dlatego świat nas nie zna: bo nie poznał Jego.

²ἀγαπητοί, νῦν τέκνα θεοῦ ἐσμεν, καὶ οὔπω ἐφανερώθη ⌜τί ἐσόμεθα⌝. οἴδαμεν ⌜ὅτι ⌜ἐὰν φανερωθῇ⌝ ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα, ⌜ὅτι ὀψόμεθα αὐτὸν ⌜καθώς ἐστιν⌝⌝⌝.

ἀγαπητοί,

νῦν τέκνα θεοῦ ἐσμεν,

καὶ οὔπω ἐφανερώθη

⌜τί ἐσόμεθα⌝.

οἴδαμεν

⌜ὅτι ⌜ἐὰν φανερωθῇ⌝

ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα,

⌜ὅτι ὀψόμεθα αὐτὸν

⌜καθώς ἐστιν⌝⌝⌝.

Umiłowani, teraz jesteśmy dziećmi Bożymi, a jeszcze nie zostało objawione, czym będziemy. Wiemy, że gdy się objawi, będziemy do Niego podobni, bo zobaczymy Go takim, jakim jest.

³καὶ πᾶς ⌜ὁ ἔχων τὴν ἐλπίδα ταύτην ἐπʼ αὐτῷ⌝ ἁγνίζει ἑαυτὸν ⌜καθὼς ἐκεῖνος ἁγνός ἐστιν⌝.

καὶ πᾶς

⌜ὁ

ἔχων τὴν ἐλπίδα ταύτην ἐπʼ αὐτῷ⌝

ἁγνίζει ἑαυτὸν

⌜καθὼς ἐκεῖνος ἁγνός ἐστιν⌝.

I każdy, kto pokłada w Nim tę nadzieję, oczyszcza samego siebie, tak jak On jest czysty.

Grzech a zrodzenie z Boga (3:4–10)

⁴Πᾶς ⌜ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν⌝ καὶ τὴν ἀνομίαν ποιεῖ, καὶ ἡ ἁμαρτία ἐστὶν ἡ ἀνομία.

⁴

Πᾶς

⌜ὁ

ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν⌝

καὶ τὴν ἀνομίαν ποιεῖ,

καὶ ἡ ἁμαρτία ἐστὶν ἡ ἀνομία.

Każdy, kto czyni grzech, czyni i bezprawie — a grzech jest bezprawiem.

⁵καὶ οἴδατε ⌜ὅτι ἐκεῖνος ἐφανερώθη ⌜ἵνα τὰς ἁμαρτίας ἄρῃ⌝, καὶ ἁμαρτία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν⌝.

⁵

καὶ οἴδατε

⌜ὅτι ἐκεῖνος ἐφανερώθη

⌜ἵνα τὰς ἁμαρτίας ἄρῃ⌝,

καὶ ἁμαρτία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν⌝.

A wiecie, że On został objawiony, aby zabrać grzechy — i grzechu w Nim nie ma.

⁶πᾶς ⌜ὁ ἐν αὐτῷ μένων⌝ οὐχ ἁμαρτάνει· πᾶς ⌜ὁ ἁμαρτάνων⌝ οὐχ ἑώρακεν αὐτὸν οὐδὲ ἔγνωκεν αὐτόν.

⁶

πᾶς

⌜ὁ

ἐν αὐτῷ μένων⌝

οὐχ ἁμαρτάνει·

πᾶς

⌜ὁ ἁμαρτάνων⌝

οὐχ ἑώρακεν αὐτὸν

οὐδὲ ἔγνωκεν αὐτόν.

Każdy, kto w Nim trwa, nie grzeszy; każdy, kto grzeszy, nie widział Go ani Go nie poznał.

⁷τεκνία, μηδεὶς πλανάτω ὑμᾶς· ⌜ὁ ποιῶν τὴν δικαιοσύνην⌝ δίκαιός ἐστιν, ⌜καθὼς ἐκεῖνος δίκαιός ἐστιν⌝·

⁷

τεκνία, μηδεὶς πλανάτω ὑμᾶς·

⌜ὁ

ποιῶν τὴν δικαιοσύνην⌝

δίκαιός ἐστιν,

⌜καθὼς ἐκεῖνος δίκαιός ἐστιν⌝·

Dzieci, niech nikt was nie zwodzi: kto czyni sprawiedliwość, jest sprawiedliwy, tak jak On jest sprawiedliwy.

⁸⌜ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν⌝ ἐκ τοῦ διαβόλου ἐστίν, ⌜ὅτι ἀπʼ ἀρχῆς ὁ διάβολος ἁμαρτάνει⌝. εἰς τοῦτο ἐφανερώθη ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ ⌜ἵνα λύσῃ τὰ ἔργα τοῦ διαβόλου⌝.

⁸

⌜ὁ

ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν⌝

ἐκ τοῦ διαβόλου ἐστίν,

⌜ὅτι ἀπʼ ἀρχῆς ὁ διάβολος ἁμαρτάνει⌝.

εἰς τοῦτο ἐφανερώθη ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ

⌜ἵνα λύσῃ τὰ ἔργα τοῦ διαβόλου⌝.

Kto czyni grzech, jest z diabła, bo diabeł grzeszy od początku. Po to został objawiony Syn Boży: aby zniszczyć dzieła diabła.

⁹πᾶς ⌜ὁ γεγεννημένος ἐκ τοῦ θεοῦ⌝ ἁμαρτίαν οὐ ποιεῖ, ⌜ὅτι σπέρμα αὐτοῦ ἐν αὐτῷ μένει⌝, καὶ οὐ δύναται ἁμαρτάνειν, ⌜ὅτι ἐκ τοῦ θεοῦ γεγέννηται⌝.

⁹

πᾶς

⌜ὁ

γεγεννημένος ἐκ τοῦ θεοῦ⌝

ἁμαρτίαν οὐ ποιεῖ,

⌜ὅτι σπέρμα αὐτοῦ ἐν αὐτῷ μένει⌝,

καὶ οὐ δύναται ἁμαρτάνειν,

⌜ὅτι ἐκ τοῦ θεοῦ γεγέννηται⌝.

Każdy, kto jest zrodzony z Boga, nie czyni grzechu, bo Jego nasienie w nim trwa; i nie może grzeszyć, bo z Boga jest zrodzony.

¹⁰ἐν τούτῳ φανερά ἐστιν τὰ τέκνα τοῦ θεοῦ καὶ τὰ τέκνα τοῦ διαβόλου· πᾶς ⌜ὁ μὴ ποιῶν δικαιοσύνην⌝ οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ θεοῦ, καὶ ⌜ὁ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ⌝.

¹⁰

ἐν τούτῳ φανερά ἐστιν τὰ τέκνα τοῦ θεοῦ καὶ τὰ τέκνα τοῦ διαβόλου·

πᾶς

⌜ὁ

μὴ ποιῶν δικαιοσύνην⌝

οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ θεοῦ,

καὶ ⌜ὁ

μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ⌝.

Po tym jawne są dzieci Boga i dzieci diabła: każdy, kto nie czyni sprawiedliwości, nie jest z Boga — i ten, kto nie miłuje swojego brata.

Miłość braterska — nie jak Kain (3:11–18)

¹¹Ὅτι ⌜αὕτη ἐστὶν ἡ ἀγγελία ⌜ἣν ἠκούσατε ἀπʼ ἀρχῆς⌝⌝, ἵνα ἀγαπῶμεν ἀλλήλους·

¹¹

Ὅτι ⌜αὕτη ἐστὶν ἡ ἀγγελία

⌜ἣν ἠκούσατε ἀπʼ ἀρχῆς⌝⌝,

ἵνα

ἀγαπῶμεν ἀλλήλους·

Bo to jest wieść, którą usłyszeliście od początku: abyśmy się wzajemnie miłowali.

¹²οὐ καθὼς Κάϊν ἐκ τοῦ πονηροῦ ἦν καὶ ἔσφαξεν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ· καὶ χάριν τίνος ἔσφαξεν αὐτόν; ὅτι τὰ ἔργα αὐτοῦ πονηρὰ ἦν, τὰ δὲ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ δίκαια.

¹²

οὐ

καθὼς Κάϊν ἐκ τοῦ πονηροῦ ἦν

καὶ ἔσφαξεν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ·

καὶ χάριν τίνος ἔσφαξεν αὐτόν;

ὅτι τὰ ἔργα αὐτοῦ πονηρὰ ἦν,

τὰ δὲ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ δίκαια.

Nie jak Kain: był ze Złego i zabił swojego brata. A dlaczego go zabił? Bo jego czyny były złe, a czyny jego brata — sprawiedliwe.

¹³μὴ θαυμάζετε, ἀδελφοί, ⌜εἰ μισεῖ ὑμᾶς ὁ κόσμος⌝.

¹³

μὴ θαυμάζετε, ἀδελφοί,

⌜εἰ μισεῖ ὑμᾶς ὁ κόσμος⌝.

Nie dziwcie się, bracia, jeśli świat was nienawidzi.

¹⁴ἡμεῖς οἴδαμεν ⌜ὅτι μεταβεβήκαμεν ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωήν, ⌜ὅτι ἀγαπῶμεν τοὺς ἀδελφούς⌝⌝· ⌜ὁ μὴ ἀγαπῶν⌝ μένει ἐν τῷ θανάτῳ.

¹⁴

ἡμεῖς οἴδαμεν

⌜ὅτι μεταβεβήκαμεν ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωήν,

⌜ὅτι ἀγαπῶμεν τοὺς ἀδελφούς⌝⌝·

⌜ὁ

μὴ ἀγαπῶν⌝

μένει ἐν τῷ θανάτῳ.

My wiemy, że przeszliśmy ze śmierci do życia, bo miłujemy braci; kto nie miłuje, trwa w śmierci.

¹⁵πᾶς ⌜ὁ μισῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ⌝ ἀνθρωποκτόνος ἐστίν, καὶ οἴδατε ⌜ὅτι πᾶς ἀνθρωποκτόνος οὐκ ἔχει ζωὴν αἰώνιον ⌜ἐν αὐτῷ μένουσαν⌝⌝.

¹⁵

πᾶς

⌜ὁ

μισῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ⌝

ἀνθρωποκτόνος ἐστίν,

καὶ οἴδατε

⌜ὅτι πᾶς ἀνθρωποκτόνος οὐκ ἔχει ζωὴν αἰώνιον

⌜ἐν αὐτῷ μένουσαν⌝⌝.

Każdy, kto nienawidzi swojego brata, jest zabójcą — a wiecie, że żaden zabójca nie ma życia wiecznego, które by w nim trwało.

¹⁶ἐν τούτῳ ἐγνώκαμεν τὴν ἀγάπην, ⌜ὅτι ἐκεῖνος ὑπὲρ ἡμῶν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἔθηκεν⌝· καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν ⌜τὰς ψυχὰς θεῖναι⌝.

¹⁶

ἐν τούτῳ ἐγνώκαμεν τὴν ἀγάπην,

⌜ὅτι ἐκεῖνος ὑπὲρ ἡμῶν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἔθηκεν⌝·

καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν

⌜τὰς ψυχὰς θεῖναι⌝.

Po tym poznaliśmy miłość: On oddał za nas swoje życie — i my powinniśmy oddawać życie za braci.

¹⁷ὃς δʼ ἂν ἔχῃ τὸν βίον τοῦ κόσμου καὶ θεωρῇ ⌜τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ χρείαν ἔχοντα⌝ καὶ κλείσῃ τὰ σπλάγχνα αὐτοῦ ἀπʼ αὐτοῦ, πῶς ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ μένει ἐν αὐτῷ;

¹⁷

ὃς

δʼ ἂν

ἔχῃ τὸν βίον τοῦ κόσμου

καὶ θεωρῇ

⌜τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ χρείαν ἔχοντα⌝

καὶ κλείσῃ τὰ σπλάγχνα αὐτοῦ ἀπʼ αὐτοῦ,

πῶς ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ μένει ἐν αὐτῷ;

A kto ma dobra tego świata i widzi swojego brata w potrzebie, a zamyka przed nim swoje serce — jak trwa w nim miłość Boża?

¹⁸Τεκνία, μὴ ἀγαπῶμεν λόγῳ μηδὲ τῇ γλώσσῃ ἀλλὰ ἐν ἔργῳ καὶ ἀληθείᾳ.

¹⁸

Τεκνία, μὴ ἀγαπῶμεν λόγῳ μηδὲ τῇ γλώσσῃ ἀλλὰ ἐν ἔργῳ καὶ ἀληθείᾳ.

Dzieci, nie miłujmy słowem ani językiem, ale czynem i prawdą.

Pewność przed Bogiem (3:19–24)

¹⁹ἐν τούτῳ γνωσόμεθα ⌜ὅτι ἐκ τῆς ἀληθείας ἐσμέν⌝, καὶ ἔμπροσθεν αὐτοῦ πείσομεν τὴν καρδίαν ἡμῶν

¹⁹

ἐν τούτῳ γνωσόμεθα

⌜ὅτι ἐκ τῆς ἀληθείας ἐσμέν⌝,

καὶ ἔμπροσθεν αὐτοῦ πείσομεν τὴν καρδίαν ἡμῶν

Po tym poznamy, że jesteśmy z prawdy, i przed Nim uspokoimy nasze serce:

²⁰⌜⌜ὅτι ἐὰν καταγινώσκῃ ἡμῶν ἡ καρδία⌝, ὅτι μείζων ἐστὶν ὁ θεὸς τῆς καρδίας ἡμῶν καὶ γινώσκει πάντα⌝.

²⁰

⌜⌜ὅτι ἐὰν καταγινώσκῃ ἡμῶν ἡ καρδία⌝,

ὅτι μείζων ἐστὶν ὁ θεὸς τῆς καρδίας ἡμῶν

καὶ γινώσκει πάντα⌝.

bo jeśli serce nas oskarża — Bóg jest większy niż nasze serce i wie wszystko.

²¹ἀγαπητοί, ⌜ἐὰν ἡ καρδία μὴ καταγινώσκῃ ἡμῶν⌝, παρρησίαν ἔχομεν πρὸς τὸν θεόν,

²¹

ἀγαπητοί,

⌜ἐὰν ἡ καρδία μὴ καταγινώσκῃ ἡμῶν⌝,

παρρησίαν ἔχομεν πρὸς τὸν θεόν,

Umiłowani, jeśli serce nas nie oskarża, mamy śmiałość wobec Boga

²²καὶ ὃ ⌜ἐὰν αἰτῶμεν⌝ λαμβάνομεν ἀπʼ αὐτοῦ, ⌜ὅτι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηροῦμεν καὶ τὰ ἀρεστὰ ἐνώπιον αὐτοῦ ποιοῦμεν⌝.

²²

καὶ

ὃ

⌜ἐὰν

αἰτῶμεν⌝

λαμβάνομεν ἀπʼ αὐτοῦ,

⌜ὅτι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηροῦμεν

καὶ τὰ ἀρεστὰ ἐνώπιον αὐτοῦ ποιοῦμεν⌝.

i o cokolwiek prosimy, otrzymujemy od Niego, bo zachowujemy Jego przykazania i czynimy to, co miłe przed Nim.

²³καὶ ⌜αὕτη ἐστὶν ἡ ἐντολὴ αὐτοῦ⌝, ἵνα πιστεύσωμεν τῷ ὀνόματι τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, ⌜καθὼς ἔδωκεν ἐντολὴν ἡμῖν⌝.

²³

καὶ ⌜αὕτη ἐστὶν ἡ ἐντολὴ αὐτοῦ⌝,

ἵνα

πιστεύσωμεν τῷ ὀνόματι τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ

καὶ ἀγαπῶμεν ἀλλήλους,

⌜καθὼς ἔδωκεν ἐντολὴν ἡμῖν⌝.

A to jest Jego przykazanie: abyśmy uwierzyli imieniu Jego Syna, Jezusa Chrystusa, i miłowali się wzajemnie — jak nam przykazał.

²⁴καὶ ⌜ὁ τηρῶν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ⌝ ἐν αὐτῷ μένει καὶ αὐτὸς ἐν αὐτῷ· καὶ ἐν τούτῳ γινώσκομεν ⌜ὅτι μένει ἐν ἡμῖν⌝, ἐκ τοῦ πνεύματος ⌜οὗ ἡμῖν ἔδωκεν⌝.

²⁴

καὶ ⌜ὁ

τηρῶν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ⌝

ἐν αὐτῷ μένει

καὶ αὐτὸς ἐν αὐτῷ·

καὶ ἐν τούτῳ γινώσκομεν

⌜ὅτι μένει ἐν ἡμῖν⌝,

ἐκ τοῦ πνεύματος

⌜οὗ ἡμῖν ἔδωκεν⌝.

A kto zachowuje Jego przykazania, trwa w Nim, a On w nim; i po tym poznajemy, że trwa w nas: po Duchu, którego nam dał.

Badajcie duchy (4:1–6)

4¹Ἀγαπητοί, μὴ παντὶ πνεύματι πιστεύετε, ἀλλὰ δοκιμάζετε τὰ πνεύματα εἰ ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστιν, ὅτι πολλοὶ ψευδοπροφῆται ἐξεληλύθασιν εἰς τὸν κόσμον.

4¹

Ἀγαπητοί, μὴ

παντὶ πνεύματι πιστεύετε,

ἀλλὰ δοκιμάζετε τὰ πνεύματα

εἰ

ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστιν,

ὅτι πολλοὶ ψευδοπροφῆται ἐξεληλύθασιν εἰς τὸν κόσμον.

Umiłowani, nie wierzcie każdemu duchowi, ale badajcie duchy, czy są z Boga — bo wielu fałszywych proroków wyszło na świat.

²ἐν τούτῳ ⸀γινώσκετε τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ· πᾶν πνεῦμα ⌜ὃ ὁμολογεῖ ⌜Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν σαρκὶ ἐληλυθότα⌝⌝ ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστιν,

ἐν τούτῳ ⸀γινώσκετε τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ·

πᾶν πνεῦμα

⌜ὃ ὁμολογεῖ

⌜Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν σαρκὶ ἐληλυθότα⌝⌝

ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστιν,

Po tym poznajecie Ducha Bożego: każdy duch, który wyznaje Jezusa Chrystusa, który przyszedł w ciele, jest z Boga,

³καὶ πᾶν πνεῦμα ⌜ὃ μὴ ὁμολογεῖ ⸀τὸν ⸀Ἰησοῦν⌝ ἐκ τοῦ θεοῦ οὐκ ἔστιν· καὶ τοῦτό ἐστιν τὸ τοῦ ἀντιχρίστου, ⌜⌜ὃ ἀκηκόατε⌝ ὅτι ἔρχεται, καὶ νῦν ἐν τῷ κόσμῳ ἐστὶν ἤδη⌝.

καὶ πᾶν πνεῦμα

⌜ὃ μὴ ὁμολογεῖ ⸀τὸν ⸀Ἰησοῦν⌝

ἐκ τοῦ θεοῦ οὐκ ἔστιν·

καὶ τοῦτό ἐστιν τὸ τοῦ ἀντιχρίστου,

⌜⌜ὃ ἀκηκόατε⌝

ὅτι ἔρχεται,

καὶ νῦν ἐν τῷ κόσμῳ ἐστὶν ἤδη⌝.

a każdy duch, który nie wyznaje Jezusa, nie jest z Boga. I to jest duch antychrysta: słyszeliście, że przychodzi — i teraz jest już na świecie.

⁴ὑμεῖς ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστε, τεκνία, καὶ νενικήκατε αὐτούς, ὅτι μείζων ἐστὶν ὁ ἐν ὑμῖν ἢ ὁ ἐν τῷ κόσμῳ·

⁴

ὑμεῖς ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστε,

τεκνία,

καὶ νενικήκατε αὐτούς,

ὅτι μείζων ἐστὶν ὁ ἐν ὑμῖν

ἢ ὁ ἐν τῷ κόσμῳ·

Wy jesteście z Boga, dzieci, i zwyciężyliście ich, bo większy jest Ten w was niż ten w świecie.

⁵αὐτοὶ ἐκ τοῦ κόσμου εἰσίν· διὰ τοῦτο ἐκ τοῦ κόσμου λαλοῦσιν καὶ ὁ κόσμος αὐτῶν ἀκούει.

⁵

αὐτοὶ ἐκ τοῦ κόσμου εἰσίν·

διὰ τοῦτο ἐκ τοῦ κόσμου λαλοῦσιν

καὶ ὁ κόσμος αὐτῶν ἀκούει.

Oni są ze świata; dlatego ze świata mówią — a świat ich słucha.Oni są ze świata; dlatego mówią tak, jak mówi świat — a świat ich słucha.^°

⁶ἡμεῖς ἐκ τοῦ θεοῦ ἐσμεν· ⌜ὁ γινώσκων τὸν θεὸν⌝ ἀκούει ἡμῶν, ⌜⌜ὃς οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ θεοῦ⌝ οὐκ ἀκούει ἡμῶν⌝. ἐκ τούτου γινώσκομεν τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας καὶ τὸ πνεῦμα τῆς πλάνης.

⁶

ἡμεῖς ἐκ τοῦ θεοῦ ἐσμεν·

⌜ὁ

γινώσκων τὸν θεὸν⌝

ἀκούει ἡμῶν,

⌜⌜ὃς οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ θεοῦ⌝

οὐκ ἀκούει ἡμῶν⌝.

ἐκ τούτου γινώσκομεν τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας καὶ τὸ πνεῦμα τῆς πλάνης.

My jesteśmy z Boga; kto zna Boga, słucha nas — kto nie jest z Boga, nie słucha nas. Stąd poznajemy Ducha prawdy i ducha zwiedzenia.

Bóg jest miłością (4:7–12)

⁷Ἀγαπητοί, ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, ⌜ὅτι ἡ ἀγάπη ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστιν, καὶ πᾶς ⌜ὁ ἀγαπῶν⌝ ἐκ τοῦ θεοῦ γεγέννηται καὶ γινώσκει τὸν θεόν⌝.

⁷

Ἀγαπητοί, ἀγαπῶμεν ἀλλήλους,

⌜ὅτι ἡ ἀγάπη ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστιν,

καὶ πᾶς

⌜ὁ ἀγαπῶν⌝

ἐκ τοῦ θεοῦ γεγέννηται

καὶ γινώσκει τὸν θεόν⌝.

Umiłowani, miłujmy się wzajemnie, bo miłość jest z Boga i każdy, kto miłuje, z Boga jest zrodzony i zna Boga.

⁸⌜ὁ μὴ ἀγαπῶν⌝ οὐκ ἔγνω τὸν θεόν, ⌜ὅτι ὁ θεὸς ἀγάπη ἐστίν⌝.

⁸

⌜ὁ

μὴ ἀγαπῶν⌝

οὐκ ἔγνω τὸν θεόν,

⌜ὅτι ὁ θεὸς ἀγάπη ἐστίν⌝.

Kto nie miłuje, nie poznał Boga, bo Bóg jest miłością.

⁹ἐν τούτῳ ἐφανερώθη ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ ἐν ἡμῖν, ⌜ὅτι τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἀπέσταλκεν ὁ θεὸς εἰς τὸν κόσμον ⌜ἵνα ζήσωμεν διʼ αὐτοῦ⌝⌝.

⁹

ἐν τούτῳ ἐφανερώθη ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ ἐν ἡμῖν,

⌜ὅτι τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἀπέσταλκεν ὁ θεὸς εἰς τὸν κόσμον

⌜ἵνα ζήσωμεν διʼ αὐτοῦ⌝⌝.

W tym objawiła się miłość Boga pośród nas: Syna swego, Jedynego, posłał Bóg na świat, abyśmy żyli przez Niego.

¹⁰ἐν τούτῳ ἐστὶν ἡ ἀγάπη, οὐχ ὅτι ἡμεῖς ⸀ἠγαπήκαμεν τὸν θεόν, ἀλλʼ ὅτι αὐτὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς καὶ ἀπέστειλεν τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἱλασμὸν περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν.

¹⁰

ἐν τούτῳ ἐστὶν ἡ ἀγάπη,

οὐχ

ὅτι

ἡμεῖς ⸀ἠγαπήκαμεν τὸν θεόν,

ἀλλʼ ὅτι

αὐτὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς

καὶ ἀπέστειλεν τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἱλασμὸν περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν.

W tym jest miłość: nie że my umiłowaliśmy Boga, ale że On umiłował nas i posłał swojego Syna jako przebłaganie za nasze grzechy.

¹¹ἀγαπητοί, ⌜εἰ οὕτως ὁ θεὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς⌝, καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν ⌜ἀλλήλους ἀγαπᾶν⌝.

¹¹

ἀγαπητοί,

⌜εἰ οὕτως ὁ θεὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς⌝,

καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν

⌜ἀλλήλους ἀγαπᾶν⌝.

Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my powinniśmy miłować się wzajemnie.

¹²θεὸν οὐδεὶς πώποτε τεθέαται· ἐὰν ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, ὁ θεὸς ἐν ἡμῖν μένει καὶ ἡ ἀγάπη αὐτοῦ ⸂ἐν ἡμῖν τετελειωμένη ἐστιν⸃.

¹²

θεὸν οὐδεὶς πώποτε τεθέαται·

ἐὰν ἀγαπῶμεν ἀλλήλους,

ὁ θεὸς ἐν ἡμῖν μένει

καὶ ἡ ἀγάπη αὐτοῦ ⸂ἐν ἡμῖν τετελειωμένη ἐστιν⸃.

Boga nikt nigdy nie oglądał. Jeśli miłujemy się wzajemnie, Bóg trwa w nas, a Jego miłość osiągnęła w nas pełnię.

Trwamy w Nim przez Jego Ducha (4:13–16)

¹³Ἐν τούτῳ γινώσκομεν ⌜ὅτι ἐν αὐτῷ μένομεν καὶ αὐτὸς ἐν ἡμῖν⌝, ⌜ὅτι ἐκ τοῦ πνεύματος αὐτοῦ δέδωκεν ἡμῖν⌝.

¹³

Ἐν τούτῳ γινώσκομεν

⌜ὅτι ἐν αὐτῷ μένομεν

καὶ αὐτὸς ἐν ἡμῖν⌝,

⌜ὅτι ἐκ τοῦ πνεύματος αὐτοῦ δέδωκεν ἡμῖν⌝.

Po tym poznajemy, że w Nim trwamy, a On w nas: że dał nam ze swojego Ducha.

¹⁴καὶ ἡμεῖς τεθεάμεθα καὶ μαρτυροῦμεν ⌜ὅτι ὁ πατὴρ ἀπέσταλκεν τὸν υἱὸν σωτῆρα τοῦ κόσμου⌝.

¹⁴

καὶ ἡμεῖς τεθεάμεθα καὶ μαρτυροῦμεν

⌜ὅτι ὁ πατὴρ ἀπέσταλκεν τὸν υἱὸν σωτῆρα τοῦ κόσμου⌝.

A my przyglądaliśmy się i świadczymy, że Ojciec posłał Syna jako Zbawiciela świata.

¹⁵⌜ὃς ⸀ἐὰν ὁμολογήσῃ⌝ ὅτι ⸀Ἰησοῦς ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ, ὁ θεὸς ἐν αὐτῷ μένει καὶ αὐτὸς ἐν τῷ θεῷ.

¹⁵

⌜ὃς

⸀ἐὰν

ὁμολογήσῃ⌝

ὅτι ⸀Ἰησοῦς ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ,

ὁ θεὸς ἐν αὐτῷ μένει

καὶ αὐτὸς ἐν τῷ θεῷ.

Kto wyzna, że Jezus jest Synem Bożym, w tym Bóg trwa, a on w Bogu.

¹⁶καὶ ἡμεῖς ἐγνώκαμεν καὶ πεπιστεύκαμεν τὴν ἀγάπην ⌜ἣν ἔχει ὁ θεὸς ἐν ἡμῖν⌝. Ὁ θεὸς ἀγάπη ἐστίν, καὶ ⌜ὁ μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ⌝ ἐν τῷ θεῷ μένει καὶ ὁ θεὸς ἐν αὐτῷ ⸀μένει.

¹⁶

καὶ ἡμεῖς ἐγνώκαμεν καὶ πεπιστεύκαμεν τὴν ἀγάπην

⌜ἣν ἔχει ὁ θεὸς ἐν ἡμῖν⌝.

Ὁ θεὸς ἀγάπη ἐστίν,

καὶ ⌜ὁ

μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ⌝

ἐν τῷ θεῷ μένει

καὶ ὁ θεὸς ἐν αὐτῷ ⸀μένει.

A my poznaliśmy miłość, którą Bóg ma w nas, i uwierzyliśmy jej. Bóg jest miłością — kto trwa w miłości, trwa w Bogu, a Bóg trwa w nim.

Pełna miłość wyrzuca strach (4:17–21)

¹⁷ἐν τούτῳ τετελείωται ἡ ἀγάπη μεθʼ ἡμῶν, ⌜ἵνα παρρησίαν ἔχωμεν ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως⌝, ⌜ὅτι ⌜καθὼς ἐκεῖνός ἐστιν⌝ καὶ ἡμεῖς ἐσμεν ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ⌝.

¹⁷

ἐν τούτῳ τετελείωται ἡ ἀγάπη μεθʼ ἡμῶν,

⌜ἵνα παρρησίαν ἔχωμεν ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως⌝,

⌜ὅτι ⌜καθὼς ἐκεῖνός ἐστιν⌝

καὶ ἡμεῖς ἐσμεν ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ⌝.

W tym miłość osiągnęła z nami pełnię, abyśmy mieli śmiałość w dniu sądu: bo jak On jest, tak i my jesteśmy — na tym świecie.

¹⁸φόβος οὐκ ἔστιν ἐν τῇ ἀγάπῃ, ἀλλʼ ἡ τελεία ἀγάπη ἔξω βάλλει τὸν φόβον, ὅτι ὁ φόβος κόλασιν ἔχει, ⌜ὁ δὲ φοβούμενος⌝ οὐ τετελείωται ἐν τῇ ἀγάπῃ.

¹⁸

φόβος οὐκ ἔστιν ἐν τῇ ἀγάπῃ,

ἀλλʼ ἡ τελεία ἀγάπη ἔξω βάλλει τὸν φόβον,

ὅτι ὁ φόβος κόλασιν ἔχει,

⌜ὁ δὲ φοβούμενος⌝

οὐ τετελείωται ἐν τῇ ἀγάπῃ.

W miłości nie ma strachu — przeciwnie: pełna miłość wyrzuca strach precz, bo strach ma w sobie karę; a kto się boi, nie osiągnął pełni w miłości.W miłości nie ma strachu — przeciwnie: pełna miłość wyrzuca strach precz, bo strach karmi się oczekiwaniem kary; a kto się boi, nie osiągnął pełni w miłości.^°

¹⁹ἡμεῖς ⸀ἀγαπῶμεν, ⌜ὅτι αὐτὸς πρῶτος ἠγάπησεν ἡμᾶς⌝.

¹⁹

ἡμεῖς ⸀ἀγαπῶμεν,

⌜ὅτι αὐτὸς πρῶτος ἠγάπησεν ἡμᾶς⌝.

My miłujemy, bo On pierwszy umiłował nas.

²⁰⌜ἐάν τις εἴπῃ ⌜ὅτι Ἀγαπῶ τὸν θεόν⌝, καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισῇ⌝, ψεύστης ἐστίν· ⌜ὁ γὰρ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ⌜ὃν ἑώρακεν⌝⌝, ⌜τὸν θεὸν ⌜ὃν οὐχ ἑώρακεν⌝ ⸀οὐ δύναται ἀγαπᾶν⌝.

²⁰

⌜ἐάν τις εἴπῃ

⌜ὅτι Ἀγαπῶ τὸν θεόν⌝,

καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισῇ⌝,

ψεύστης ἐστίν·

⌜ὁ γὰρ

μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ

⌜ὃν ἑώρακεν⌝⌝,

⌜τὸν θεὸν

⌜ὃν οὐχ ἑώρακεν⌝

⸀οὐ δύναται

ἀγαπᾶν⌝.

Jeśli ktoś powie: «Miłuję Boga», a swojego brata nienawidzi — jest kłamcą. Bo kto nie miłuje swojego brata, którego widział, nie może miłować Boga, którego nie widział.

²¹καὶ ⌜ταύτην τὴν ἐντολὴν ἔχομεν ἀπʼ αὐτοῦ⌝, ἵνα ⌜ὁ ἀγαπῶν τὸν θεὸν⌝ ἀγαπᾷ καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ.

²¹

καὶ ⌜ταύτην τὴν ἐντολὴν ἔχομεν ἀπʼ αὐτοῦ⌝,

ἵνα

⌜ὁ

ἀγαπῶν τὸν θεὸν⌝

ἀγαπᾷ καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ.

I to przykazanie mamy od Niego: aby ten, kto miłuje Boga, miłował i swojego brata.

Wiara zwycięża świat (5:1–5)

5¹Πᾶς ⌜ὁ πιστεύων ⌜ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ χριστὸς⌝⌝ ἐκ τοῦ θεοῦ γεγέννηται, καὶ πᾶς ⌜ὁ ἀγαπῶν ⌜τὸν γεννήσαντα⌝⌝ ἀγαπᾷ ⸀καὶ ⌜τὸν γεγεννημένον ἐξ αὐτοῦ⌝.

5¹

Πᾶς

⌜ὁ

πιστεύων

⌜ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ χριστὸς⌝⌝

ἐκ τοῦ θεοῦ γεγέννηται,

καὶ πᾶς

⌜ὁ

ἀγαπῶν

⌜τὸν γεννήσαντα⌝⌝

ἀγαπᾷ ⸀καὶ

⌜τὸν

γεγεννημένον ἐξ αὐτοῦ⌝.

Każdy, kto wierzy, że Jezus jest Chrystusem, z Boga jest zrodzony; a każdy, kto miłuje Tego, który zrodził, miłuje i tego, który z Niego jest zrodzony.

²ἐν τούτῳ γινώσκομεν ⌜ὅτι ἀγαπῶμεν τὰ τέκνα τοῦ θεοῦ⌝, ⌜ὅταν τὸν θεὸν ἀγαπῶμεν καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ⸀ποιῶμεν⌝·

ἐν τούτῳ γινώσκομεν

⌜ὅτι ἀγαπῶμεν τὰ τέκνα τοῦ θεοῦ⌝,

⌜ὅταν τὸν θεὸν ἀγαπῶμεν

καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ⸀ποιῶμεν⌝·

Po tym poznajemy, że miłujemy dzieci Boże: gdy miłujemy Boga i czynimy Jego przykazania.

³αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ ⌜ἵνα τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρῶμεν⌝, καὶ αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ βαρεῖαι οὐκ εἰσίν,

αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ

⌜ἵνα

τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρῶμεν⌝,

καὶ αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ βαρεῖαι οὐκ εἰσίν,

Bo to jest miłość Boga: abyśmy zachowywali Jego przykazania — a Jego przykazania nie są ciężkie,

⁴⌜ὅτι πᾶν ⌜τὸ γεγεννημένον ἐκ τοῦ θεοῦ⌝ νικᾷ τὸν κόσμον⌝. καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ νίκη ⌜ἡ νικήσασα τὸν κόσμον⌝, ἡ πίστις ἡμῶν·

⁴

⌜ὅτι πᾶν

⌜τὸ

γεγεννημένον ἐκ τοῦ θεοῦ⌝

νικᾷ τὸν κόσμον⌝.

καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ νίκη

⌜ἡ

νικήσασα τὸν κόσμον⌝,

ἡ πίστις ἡμῶν·

bo wszystko, co jest zrodzone z Boga, zwycięża świat. I to jest zwycięstwo, które zwyciężyło świat: nasza wiara.

⁵τίς ⸂δέ ἐστιν⸃ ⌜ὁ νικῶν τὸν κόσμον⌝ ⌜εἰ μὴ ⌜ὁ πιστεύων ⌜ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ⌝⌝⌝;

⁵

τίς ⸂δέ ἐστιν⸃

⌜ὁ

νικῶν τὸν κόσμον⌝

⌜εἰ μὴ

⌜ὁ

πιστεύων

⌜ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ⌝⌝⌝;

A kim jest ten, kto zwycięża świat, jeśli nie ten, kto wierzy, że Jezus jest Synem Bożym?

Trzej świadkowie: Duch, woda i krew (5:6–12)

⁶Οὗτός ἐστιν ⌜ὁ ἐλθὼν διʼ ὕδατος καὶ αἵματος⌝, Ἰησοῦς Χριστός· οὐκ ἐν τῷ ὕδατι μόνον ἀλλʼ ἐν τῷ ὕδατι καὶ ⸀ἐν τῷ αἵματι· καὶ τὸ πνεῦμά ἐστιν ⌜τὸ μαρτυροῦν⌝, ⌜ὅτι τὸ πνεῦμά ἐστιν ἡ ἀλήθεια⌝.

⁶

Οὗτός ἐστιν

⌜ὁ

ἐλθὼν διʼ ὕδατος καὶ αἵματος⌝,

Ἰησοῦς Χριστός· οὐκ

ἐν τῷ ὕδατι μόνον

ἀλλʼ ἐν τῷ ὕδατι καὶ ⸀ἐν τῷ αἵματι·

καὶ τὸ πνεῦμά ἐστιν

⌜τὸ μαρτυροῦν⌝,

⌜ὅτι τὸ πνεῦμά ἐστιν ἡ ἀλήθεια⌝.

On jest Tym, który przyszedł przez wodę i krew — Jezus Chrystus; nie tylko w wodzie, ale w wodzie i we krwi. A Duch jest Tym, który świadczy, bo Duch jest prawdą.

⁷ὅτι τρεῖς εἰσιν ⌜οἱ μαρτυροῦντες⌝,

⁷

ὅτι τρεῖς εἰσιν

⌜οἱ μαρτυροῦντες⌝,

Bo trzej są, którzy świadczą:

⁸τὸ πνεῦμα καὶ τὸ ὕδωρ καὶ τὸ αἷμα, καὶ οἱ τρεῖς εἰς τὸ ἕν εἰσιν.

⁸

τὸ πνεῦμα καὶ τὸ ὕδωρ καὶ τὸ αἷμα,

καὶ οἱ τρεῖς εἰς τὸ ἕν εἰσιν.

Duch i woda, i krew — a ci trzej w jedno się schodzą.

⁹εἰ τὴν μαρτυρίαν τῶν ἀνθρώπων λαμβάνομεν, ἡ μαρτυρία τοῦ θεοῦ μείζων ἐστίν, ⌜ὅτι ⌜αὕτη ἐστὶν ἡ μαρτυρία τοῦ θεοῦ⌝ ⸀ὅτι μεμαρτύρηκεν περὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ⌝.

⁹

εἰ τὴν μαρτυρίαν τῶν ἀνθρώπων λαμβάνομεν,

ἡ μαρτυρία τοῦ θεοῦ μείζων ἐστίν,

⌜ὅτι ⌜αὕτη ἐστὶν ἡ μαρτυρία τοῦ θεοῦ⌝

⸀ὅτι μεμαρτύρηκεν περὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ⌝.

Jeśli przyjmujemy świadectwo ludzi — świadectwo Boga jest większe. Bo to jest świadectwo Boga: że zaświadczył o swoim Synu.

¹⁰⌜ὁ πιστεύων εἰς τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ⌝ ἔχει τὴν μαρτυρίαν ἐν ⸀αὑτῷ· ⌜ὁ μὴ πιστεύων τῷ θεῷ⌝ ψεύστην πεποίηκεν αὐτόν, ⌜ὅτι οὐ πεπίστευκεν εἰς τὴν μαρτυρίαν ⌜ἣν μεμαρτύρηκεν ὁ θεὸς περὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ⌝⌝.

¹⁰

⌜ὁ

πιστεύων εἰς τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ⌝

ἔχει τὴν μαρτυρίαν ἐν ⸀αὑτῷ·

⌜ὁ

μὴ πιστεύων τῷ θεῷ⌝

ψεύστην πεποίηκεν αὐτόν,

⌜ὅτι οὐ πεπίστευκεν εἰς τὴν μαρτυρίαν

⌜ἣν μεμαρτύρηκεν ὁ θεὸς περὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ⌝⌝.

Kto wierzy w Syna Bożego, ma świadectwo w sobie; kto nie wierzy Bogu, uczynił Go kłamcą — bo nie uwierzył w świadectwo, które Bóg złożył o swoim Synu.

¹¹καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ μαρτυρία, ⌜ὅτι ζωὴν αἰώνιον ἔδωκεν ⸂ὁ θεὸς ἡμῖν⸃, καὶ αὕτη ἡ ζωὴ ἐν τῷ υἱῷ αὐτοῦ ἐστιν⌝.

¹¹

καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ μαρτυρία,

⌜ὅτι

ζωὴν αἰώνιον ἔδωκεν ⸂ὁ θεὸς ἡμῖν⸃,

καὶ αὕτη ἡ ζωὴ ἐν τῷ υἱῷ αὐτοῦ ἐστιν⌝.

A to jest świadectwo: że Bóg dał nam życie wieczne — i to życie jest w Jego Synu.

¹²⌜ὁ ἔχων τὸν υἱὸν⌝ ἔχει τὴν ζωήν· ⌜ὁ μὴ ἔχων τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ⌝ τὴν ζωὴν οὐκ ἔχει.

¹²

⌜ὁ

ἔχων τὸν υἱὸν⌝

ἔχει τὴν ζωήν·

⌜ὁ

μὴ ἔχων τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ⌝

τὴν ζωὴν οὐκ ἔχει.

Kto ma Syna, ma życie; kto nie ma Syna Bożego, życia nie ma.

Abyście wiedzieli: prośba i grzech brata (5:13–17)

¹³Ταῦτα ἔγραψα ⸀ὑμῖν ⌜ἵνα εἰδῆτε ⌜ὅτι ζωὴν ⸂ἔχετε⌝⌝ αἰώνιον⸃, ⌜⸂τοῖς πιστεύουσιν⸃ εἰς τὸ ὄνομα τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ⌝.

¹³

Ταῦτα ἔγραψα ⸀ὑμῖν

⌜ἵνα εἰδῆτε

⌜ὅτι ζωὴν ⸂ἔχετε⌝⌝ αἰώνιον⸃,

⌜⸂τοῖς

πιστεύουσιν⸃ εἰς τὸ ὄνομα τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ⌝.

To napisałem wam, abyście wiedzieli, że macie życie wieczne — wam, którzy wierzycie w imię Syna Bożego.

¹⁴καὶ ⌜αὕτη ἐστὶν ἡ παρρησία ⌜ἣν ἔχομεν πρὸς αὐτόν⌝⌝, ὅτι ⌜ἐάν τι αἰτώμεθα κατὰ τὸ θέλημα αὐτοῦ⌝ ἀκούει ἡμῶν.

¹⁴

καὶ ⌜αὕτη ἐστὶν ἡ παρρησία

⌜ἣν ἔχομεν πρὸς αὐτόν⌝⌝,

ὅτι

⌜ἐάν τι αἰτώμεθα κατὰ τὸ θέλημα αὐτοῦ⌝

ἀκούει ἡμῶν.

I to jest śmiałość, którą mamy przed Nim: że jeśli o coś prosimy według Jego woli — słucha nas.

¹⁵καὶ ⌜ἐὰν οἴδαμεν ⌜ὅτι ἀκούει ἡμῶν ὃ ⌜⸀ἐὰν αἰτώμεθα⌝⌝⌝, οἴδαμεν ⌜ὅτι ἔχομεν τὰ αἰτήματα ⌜ἃ ᾐτήκαμεν ⸀ἀπʼ αὐτοῦ⌝⌝.

¹⁵

καὶ ⌜ἐὰν οἴδαμεν

⌜ὅτι ἀκούει ἡμῶν

ὃ

⌜⸀ἐὰν

αἰτώμεθα⌝⌝⌝,

οἴδαμεν

⌜ὅτι ἔχομεν τὰ αἰτήματα

⌜ἃ ᾐτήκαμεν ⸀ἀπʼ αὐτοῦ⌝⌝.

A jeśli wiemy, że nas słucha, o cokolwiek prosimy — wiemy, że mamy to, o co Go poprosiliśmy.

¹⁶⌜ἐάν τις ἴδῃ ⌜τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἁμαρτάνοντα ἁμαρτίαν μὴ πρὸς θάνατον⌝⌝, αἰτήσει, καὶ δώσει αὐτῷ ζωήν, ⌜τοῖς ἁμαρτάνουσιν μὴ πρὸς θάνατον⌝. ἔστιν ἁμαρτία πρὸς θάνατον· οὐ περὶ ἐκείνης λέγω ⌜ἵνα ἐρωτήσῃ⌝.

¹⁶

⌜ἐάν τις ἴδῃ

⌜τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἁμαρτάνοντα ἁμαρτίαν μὴ πρὸς θάνατον⌝⌝,

αἰτήσει,

καὶ δώσει αὐτῷ ζωήν,

⌜τοῖς

ἁμαρτάνουσιν μὴ πρὸς θάνατον⌝.

ἔστιν ἁμαρτία πρὸς θάνατον·

οὐ περὶ ἐκείνης λέγω

⌜ἵνα ἐρωτήσῃ⌝.

Jeśli ktoś widzi swojego brata grzeszącego grzechem nie ku śmierci, będzie prosił — i da mu życie: tym, którzy grzeszą nie ku śmierci. Jest grzech ku śmierci — o tamtym nie mówię, że trzeba prosić.

¹⁷πᾶσα ἀδικία ἁμαρτία ἐστίν, καὶ ἔστιν ἁμαρτία οὐ πρὸς θάνατον.

¹⁷

πᾶσα ἀδικία ἁμαρτία ἐστίν,

καὶ ἔστιν ἁμαρτία οὐ πρὸς θάνατον.

Każda nieprawość jest grzechem — a jest grzech nie ku śmierci.

Trzy „wiemy” i ostatnie słowo (5:18–21)

¹⁸Οἴδαμεν ⌜ὅτι πᾶς ⌜ὁ γεγεννημένος ἐκ τοῦ θεοῦ⌝ οὐχ ἁμαρτάνει, ἀλλʼ ⌜ὁ γεννηθεὶς ἐκ τοῦ θεοῦ⌝ τηρεῖ ⸀αὐτόν, καὶ ὁ πονηρὸς οὐχ ἅπτεται αὐτοῦ⌝.

¹⁸

Οἴδαμεν

⌜ὅτι πᾶς

⌜ὁ

γεγεννημένος ἐκ τοῦ θεοῦ⌝

οὐχ ἁμαρτάνει,

ἀλλʼ ⌜ὁ

γεννηθεὶς ἐκ τοῦ θεοῦ⌝

τηρεῖ ⸀αὐτόν,

καὶ ὁ πονηρὸς οὐχ ἅπτεται αὐτοῦ⌝.

Wiemy, że każdy, kto jest zrodzony z Boga, nie grzeszy — ale Ten, który został zrodzony z Boga, strzeże go, i Zły go nie dotyka.

¹⁹οἴδαμεν ⌜ὅτι ἐκ τοῦ θεοῦ ἐσμεν, καὶ ὁ κόσμος ὅλος ἐν τῷ πονηρῷ κεῖται⌝.

¹⁹

οἴδαμεν

⌜ὅτι ἐκ τοῦ θεοῦ ἐσμεν,

καὶ ὁ κόσμος ὅλος ἐν τῷ πονηρῷ κεῖται⌝.

Wiemy, że jesteśmy z Boga — a cały świat leży w Złym.

²⁰οἴδαμεν δὲ ⌜ὅτι ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ ἥκει, καὶ δέδωκεν ἡμῖν διάνοιαν ⌜ἵνα ⸀γινώσκωμεν τὸν ἀληθινόν⌝⌝· καὶ ἐσμὲν ἐν τῷ ἀληθινῷ, ἐν τῷ υἱῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστῷ. οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς θεὸς καὶ ζωὴ αἰώνιος.

²⁰

οἴδαμεν δὲ

⌜ὅτι ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ ἥκει,

καὶ δέδωκεν ἡμῖν διάνοιαν

⌜ἵνα ⸀γινώσκωμεν τὸν ἀληθινόν⌝⌝·

καὶ ἐσμὲν ἐν τῷ ἀληθινῷ, ἐν τῷ υἱῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστῷ.

οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς θεὸς καὶ ζωὴ αἰώνιος.

A wiemy, że Syn Boży przyszedł i dał nam zrozumienie, abyśmy poznawali Prawdziwego; i jesteśmy w Prawdziwym — w Jego Synu, Jezusie Chrystusie. On jest prawdziwym Bogiem i życiem wiecznym.

²¹Τεκνία, φυλάξατε ἑαυτὰ ἀπὸ τῶν ⸀εἰδώλων.

²¹

Τεκνία, φυλάξατε ἑαυτὰ ἀπὸ τῶν ⸀εἰδώλων.

Dzieci, ustrzeżcie się bożków.

Glosariusz — słowa klucze księgi

Najważniejsze słowa tej księgi i to, jak je konsekwentnie oddajemy: greckie hasło z transliteracją, numer Stronga, polskie oddanie i miejsca wystąpień.

καρδία kardia G2588: serce ww. 3:19, 3:20 (2×), 3:21 sumienie oskarżające — „serce nas oskarża”. W tym samym rozdziale stoi drugi grecki wyraz o wnętrzu, σπλάγχνα (3:17, dosł. wnętrzności), i też idzie na „serce”: autor nie przeciwstawia ich sobie, tylko przechodzi od czułości do samooskarżenia, a polskie „serce” niesie jedno i drugie.
κοινωνία koinōnia G2842: wspólnota ww. 1:3 (2×), 1:6, 1:7 spójnie z Flm 6 i 17 (wspólnota/wspólnik).
ζωή zōē G2222: życie ww. 1:1–2, 2:25, 3:14–15, 5:11–13.16.20 klamra listu: od prologu po 5:20; kontrast z βίος (doczesne środki — 2:16, 3:17) i ψυχή (3:16).
φανερόω phaneroō G5319: objawić (się) ww. 1:2 (2×) słowo-klucz księgi: wróci w 2:19.28; 3:2.5.8; 4:9.
φῶς phōs G5457: światłość ww. 1:5, 1:7 (2×)
σκοτία / σκότος skotia / skotos G4653 / G4655: ciemność ww. 1:5 / 1:6 dwa greckie lemmaty, jedno polskie oddanie — odnotowane w tn.
περιπατέω peripateō G4043: chodzić ww. 1:6, 1:7 metafora życia — „chodzić w światłości”, „chodzić w prawdzie”; ten sam obraz zachowany w Ga, 2 J i 3 J.
ἁμαρτία hamartia G266: grzech ww. 1:7–2:2 passim
ἀλήθεια alētheia G225: prawda ww. 1:6, 1:8
ὁμολογέω homologeō G3670: wyznawać ww. 1:9 w dalszej części księgi też o wyznawaniu Chrystusa (2:23; 4:2n.15).
καθαρίζω katharizō G2511: oczyszczać ww. 1:7, 1:9
ἀγγελία angelia G31: wieść ww. 1:5, 3:11 jedyne dwa wystąpienia w NT — klamra listu.
τεκνία teknia G5040: dzieci (czułe zdrobnienie) ww. 2:1, 2:12, 2:28, 3:7, 3:18, 4:4, 5:21 zdrobnienie („dzieciaczki”) — czułość, którą niesie przypis 21. Z „moje” tylko w 2:1; autor sam tak różnicuje i my za nim.
παράκλητος paraklētos G3875: rzecznik ww. 2:1
ἱλασμός hilasmos G2434: przebłaganie ww. 2:2, 4:10 w NT tylko te dwa miejsca.
μένω menō G3306: trwać ww. 2:6, 2:10, 2:14, 2:17… słowo-klucz księgi (ok. 24×).
τηρέω tēreō G5083: zachowywać ww. 2:3, 2:4, 2:5 „zachowywać Jego przykazania” (2:3-4; 3:22.24; 5:3) i „zachowywać Jego słowo” (2:5). W 5:18 to samo słowo w domenie trwania stanu (LN 13.32) opisuje Boga strzegącego zrodzonego — tam „strzeże”; u Jk 1:27 ta sama domena wychodzi na „zachowywać siebie” — różnica bierze się z łączliwości, nie z sensu.
ἐντολή entolē G1785: przykazanie ww. 2:3, 2:4, 2:7 (2×), 2:8
ἀγαπάω agapaō G25: miłować ww. 2:10, 2:15 (2×)
μισέω miseō G3404: nienawidzić ww. 2:9, 2:11
ἀδελφός adelphos G80: brat ww. 2:9, 2:10, 2:11 spójnie z Flm.
σκάνδαλον skandalon G4625: przeszkoda ww. 2:10 W Ga 5:11 to samo greckie słowo stoi w domenie „to, co razi” i jest oddane „zgorszenie” — o krzyżu, który odpycha. Tutaj chodzi o to, co prowadzi do upadku, więc oddanie inne.
κόσμος kosmos G2889: świat ww. 2:2, 2:15–17 dwa Janowe użycia — tn przy 2:15.
ἐπιθυμία epithymia G1939: pożądanie ww. 2:16 (2×), 2:17
νικάω nikaō G3528: zwyciężać ww. 2:13, 2:14, 4:4, 5:4–5 w 5:4 obok rzeczownika νίκη.
νίκη nikē G3529: zwycięstwo ww. 5:4 jedyne wystąpienie w NT.
μαρτυρέω / μαρτυρία martyreō / martyria G3140 / G3141: świadczyć / świadectwo ww. 1:2, 4:14, 5:6–11 (10×) język sądowy prologu wraca w finale.
ἀληθινός alēthinos G228: prawdziwy ww. 2:8, 5:20 (3×) rzeczywisty, nie tylko prawdomówny; kontrast z bożkami 5:21.
διάνοια dianoia G1271: zrozumienie ww. 5:20
ἀδικία adikia G93: nieprawość ww. 1:9, 5:17
εἴδωλον eidōlon G1497: bożek ww. 5:21 pierwotnie „widmo, odbicie” — tn 133.
παράγω paragō G3855: przemijać ww. 2:8, 2:17 klamra ciemność/świat.
ὁ πονηρός ho ponēros G4190: Zły ww. 2:13–14, 3:12, 5:18–19 osobowo, wielką literą.
παιδία paidia G3813: dzieci ww. 2:14, 2:18 inne słowo niż τεκνία — tn przy 2:14.
ἀλαζονεία alazoneia G212: chełpliwość ww. 2:16 w NT tylko tu i Jk 4:16.
βίος bios G979: doczesne życie (2:16) / dobra (3:17) ww. 2:16, 3:17 ≠ ζωή (13× w liście — zawsze życie od Boga) i ≠ ψυχή (3:16); trzy słowa Jana na „życie”, w 2:16 para za słowo gęste.
ψυχή psychē G5590: życie (które się oddaje) ww. 3:16 (2×) trzecie słowo Jana na „życie”: to, które Chrystus oddał za nas — nie ζωή (życie od Boga) ani βίος (doczesne środki).
ἁγνίζω hagnizō G48: oczyszczać (siebie) ww. 3:3 obok καθαρίζω (1:7.9) — dwa słowa oczyszczenia, tn 62.
ἀνομία anomia G458: bezprawie ww. 3:4 (2×)
σπέρμα sperma G4690: nasienie ww. 3:9
διάβολος diabolos G1228: diabeł ww. 3:8 (2×), 3:10
ἔργον ergon G2041: czyn (o człowieku) / dzieła (o diable) ww. 3:8, 3:12 (2×), 3:18 w całym 1 J tylko trzy razy, wszystkie w rozdziale 3: „dzieła” o tym, co zbudował diabeł (3:8), „czyny” i „czynem” o postępowaniu człowieka (3:12.18). To samo słowo w Liście Jakuba oddajemy „uczynki” (wiara i uczynki), a w Hbr 1:10 „dzieła” stworzenia — trzy pola znaczeniowe jednego wyrazu.
ψυχὴν τιθέναι psychēn tithenai G5590+G5087: oddać życie ww. 3:16 (2×) idiom J 10; ψυχή = życie, nie „dusza”.
καταγινώσκω kataginōskō G2607: oskarżać ww. 3:20, 3:21 sądowe; o sercu.
πνεῦμα pneuma G4151: Duch ww. 3:24; dalej 4–5 wielką o Duchu Bożym; w 4:1nn także „duchy” małą.
σπλάγχνα splanchna G4698: serce ww. 3:17 spójnie z Flm 7.12.20; dosł. wnętrzności.
παρρησία parrēsia G3954: śmiałość ww. 2:28, 3:21, 4:17; dalej 5:14 spójnie z Flm 8.
ἐλπίς elpis G1680: nadzieja ww. 3:3 jedyne w liście.
ἀγαπητός agapētos G27: umiłowany ww. 2:7, 3:2, 3:21, 4:1, 4:7, 4:11 w 1 J zawsze wołacz mnogi „Umiłowani”; spójnie z Flm i 3 J.
ἀντίχριστος antichristos G500: antychryst ww. 2:18 (2×), 2:22, 4:3 w NT tylko u Jana (5×); jeszcze w 2 J 7.
δοκιμάζω dokimazō G1381: badać ww. 4:1 słowo z próby kruszcu; jak 1 Tes 5:21.
πλάνη planē G4106: zwiedzenie ww. 4:6 rodzina πλανάω = zwodzić (2:26; 3:7).
μονογενής monogenēs G3439: Jedyny ww. 4:9 jedyny w swoim rodzaju; tradycyjnie „jednorodzony” — tn 94.
θεάομαι theaomai G2300: przyglądać się / oglądać ww. 1:1, 4:12, 4:14 wpatrywać się z bliska; ≠ ὁράω (J 1:18).
σωτήρ sōtēr G4990: Zbawiciel ww. 4:14 „Zbawiciel świata” w NT tylko tu i J 4:42.
τέλειος teleios G5046: pełny ww. 4:18 rodzina τελειόω = osiągnąć pełnię (2:5; 4:12.17).
κόλασις kolasis G2851: kara ww. 4:18 w NT tylko tu i Mt 25:46.
κρίσις krisis G2920: sąd ww. 4:17 „dzień sądu”; to samo oddanie co w Liście Jakuba (2:13).
χρῖσμα chrisma G5545: namaszczenie ww. 2:20, 2:27 (2×) w NT tylko tu; gra z Χριστός/ἀντίχριστος — tn 47.
ἀρνέομαι arneomai G720: przeczyć (że) / wypierać się (kogoś) ww. 2:22 (2×), 2:23 dwa oddania jednej greki — tn 50 (za A-S).
πλανάω planaō G4105: zwodzić ww. 1:8, 2:26 wróci w 3:7.
ἐπαγγελία epangelia G1860: obietnica ww. 2:25
παρουσία parousia G3952: przyjście ww. 2:28 termin wizyty królewskiej — tn 58.
γεννάω (ἐκ) gennaō (ek) G1080: być zrodzonym (z) ww. 2:29 słowo-klucz reszty listu: 3:9; 4:7; 5:1.4.18.
δικαιοσύνη dikaiosynē G1343: sprawiedliwość ww. 2:29 „czynić sprawiedliwość” — seria z „czynić prawdę/wolę”.
ψεῦδος pseudos G5579: kłamstwo ww. 2:21, 2:27
οἶδα / γινώσκω oida / ginōskō G1492 / G1097: wiedzieć / poznawać ww. 2:20n, 2:29 para czasowników poznania — rozróżniana konsekwentnie.
νεανίσκοι neaniskoi G3495: młodzieńcy ww. 2:13, 2:14 młodzi mężczyźni; przyjęte za uwagą Gemini (triaż przebiegu 3).
ἀγάπη agapē G26: miłość ww. 2:5, 2:15, 3:1, 3:16, 3:17, 4:7, 4:8, 4:9, 4:10, 4:12, 4:16 ×2, 4:17, 4:18 ×3, 5:3 — wszystkie tokeny księgi, wszystkie pod jednym kodem Jeden kod na osiemnaście wystąpień i jedno słowo — a warto to zadeklarować właśnie dlatego, że pokusa idzie w drugą stronę. Grecki rzeczownik bywa oddawany transkrypcją („agape”), żeby odróżnić go od innych greckich słów na miłość; w tym Liście byłoby to stratą, bo 4:8 i 4:16 orzekają nim o Bogu („Bóg jest miłością”), a zdanie o Bogu nie może zawisnąć na terminie, którego czytelnik nie zna z własnego języka. Odrzucone też „umiłowanie” — nazywa akt, a nie to, czym Bóg JEST.
υἱός hyios G5207: Syn (wielką literą) ww. 1:3, 1:7, 2:22, 2:23 ×2, 2:24, 3:8, 3:23, 4:9, 4:10, 4:14, 4:15, 5:5, 5:9, 5:10 ×2, 5:11, 5:12 ×2, 5:13, 5:20 ×2 — wszystkie tokeny księgi Wszystkie dwadzieścia dwa wystąpienia mają JEDEN kod 12.15, więc wielka litera obowiązuje bez wyjątku — inaczej niż w Hebrajczykach, gdzie ten sam rzeczownik pada także o synach karconych przez ojca (Hbr 12:5-8, kody pokrewieństwa) i tam idzie małą. Ta różnica jest cechą ksiąg, nie niekonsekwencją: w Pierwszym Jana υἱός nazywa wyłącznie Syna Bożego, a o wierzących ten list mówi τέκνα, „dzieci” (3:1-2.10; 5:2).
πατήρ patēr G3962: Ojciec (12.12, wielką literą) / ojcowie (11.26, małą) ww. LN 12.12 — 1:2, 1:3, 2:1, 2:14, 2:15, 2:16, 2:22, 2:23 ×2, 2:24, 3:1, 4:14; LN 11.26 — 2:13, 2:14 Podział niesie kod i jest ostry: 12.12 to Bóg Ojciec, 11.26 to starsi adresaci trzech pokoleń, w 2:13 „Piszę wam, ojcowie”. Wielka litera idzie za pierwszym kodem zgodnie z zamkniętą listą (05 §Wielka litera), mała za drugim — a że oba stoją w jednym wersecie 2:14, rozstrzygnięcie musi być zapisane, nie zostawione oku.
γεννάω gennaō G1080: być zrodzonym (z) ww. 2:29, 3:9 ×2, 4:7, 5:1 ×3, 5:4, 5:18 ×2 — kody 13.56 i 23.58 stoją na tych samych tokenach Czasownik rodzenia, nie „narodzić się” — greka miała drugi wyraz na urodzenie i go tutaj nie użyła, a różnica jest rzeczowa: sprawcą jest Bóg, więc strona bierna zostaje widoczna („jest zrodzony z Boga”, nie „narodził się z Boga”). Forma opisowa oddaje przy tym grecki perfekt: rzecz stała się raz i trwa jej skutek. Ten sam wybór stoi w Ewangelii przy 1:13 i 3:3, i przypis tamtego miejsca wiąże oba wprost.
ἀρχή archē G0746: początek ww. LN 67.65 — 1:1, 2:7, 2:13, 2:14, 2:24, 3:8, 3:11; LN 68.1 — 2:24 Osiem tokenów, z tego siedem w zwrocie ἀπ᾽ ἀρχῆς — „od początku”, refrenie tego Listu. Jedno polskie słowo, choć „początek” znaczy w nim co najmniej dwie rzeczy, a autor ich nie rozdziela: początek świata („diabeł grzeszy od początku” 3:8; „Tego, który jest od początku” 2:13-14) i początek słuchania („przykazanie stare, które mieliście od początku” 2:7; „wieść, którą usłyszeliście od początku” 3:11). Kody idą za tym podziałem tylko częściowo — sam werset 2:24 nosi OBA, choć powtarza ten sam zwrot dwa razy w jednym zdaniu. Dlatego rozstrzyga zdanie, nie kod, a przekład zostawia obie drogi otwarte, bo otwarcia „Co było od początku” (1:1) nie da się przypisać do jednej z nich bez rozstrzygnięcia, którego tekst nie robi.
λόγος logos G3056: Słowo (33.100 — tytuł, jeden token: 1:1) / słowo (33.98, 33.99, 33.260) ww. LN 33.100 + 33.98 + 33.260 — 1:1; LN 33.260 — 1:10, 2:7, 2:14; LN 33.98 — 2:5; LN 33.99 — 3:18 Sześć tokenów i jedno miejsce z wielką literą: 1:1, „o Słowie życia”, jedyny token tej księgi, przy którym Louw-Nida stawia kod 33.100 — i stawia go razem z 33.98 i 33.260, bo zwrot niesie wszystkie trzy naraz. Wielka litera idzie więc tą samą regułą, co cztery tokeny prologu Ewangelii, i jest zobowiązaniem MIĘDZYKSIĘGOWYM, nie ozdobnikiem: gdyby 1:1 poszło małą, Ewangelia i List mówiłyby o tym samym co innego. Pozostałe pięć to zwykłe „słowo” — Boże („nie ma w nas Jego słowa” 1:10; „słowo Boże w was trwa” 2:14; „Kto zaś zachowuje Jego słowo” 2:5) i ludzkie („nie miłujmy słowem ani językiem” 3:18, kod 33.99: mowa, nie treść).
δίκαιος dikaios G1342: sprawiedliwy ww. 1:9, 2:1, 2:29, 3:7 ×2, 3:12 Sześć tokenów pod jednym kodem — a wpis jest o wielkiej literze, której tu NIE MA. W 2:1 δίκαιον stoi po imieniu jak tytuł: „mamy u Ojca rzecznika: Jezusa Chrystusa, sprawiedliwego”, i część tradycji czyta to jako imię własne Sprawiedliwego. Zostaje mała, bo ten sam wyraz jest w tym Liście ARGUMENTEM, nie etykietą: „kto czyni sprawiedliwość, jest sprawiedliwy, tak jak On jest sprawiedliwy” (3:7) wiąże Boga (1:9 — „wierny i sprawiedliwy”), Chrystusa i człowieka jednym słowem, a cała siła zdania polega na tym, że jest to jedno i to samo słowo. Wielka litera przy 2:1 zerwałaby ten łańcuch w pierwszym ogniwie. Odrzucone „prawy”: mówi po polsku o charakterze, a 1:9 uzasadnia tym przymiotnikiem odpuszczenie grzechów, czyli wyrok.
τέκνον teknon G5043: dziecko ww. LN 10.36 — 3:1, 3:2; LN 58.26 — 3:10 ×2, 5:2 Wpis domyka zobowiązanie nazwane w Ewangelii: hasło τέκνον przy J 11:52 mówi „zobowiązanie korpusu (Ga, Flm, 2 J) zgodne” i odsyła do 1 J 3:1-2 — a właśnie Pierwszego Jana w tej liście nie było. Pięć tokenów, dwa kody, jedno słowo: „dziećmi Bożymi” w 3:1-2 (10.36) i „dzieci Boga i dzieci diabła” w 3:10 oraz „dzieci Boże” w 5:2 (58.26). Osobno stoi τεκνία (G5040) — czułe zdrobnienie w siedmiu zwrotach do czytelników; ma własne hasło i własny przypis, bo tam różnicę niesie REJESTR, a nie kod, i polszczyzna nie unosi jej bez archaizmu.

Przypisy

tn Cztery zaimki „co…” otwierają zdanie, które w grece nie ma jeszcze orzeczenia — dostanie je dopiero w w. 3 („to głosimy także wam”). Opóźnienie jest celowe. Zaimki są w grece rodzaju nijakiego („co”, nie „który”) — i to wybór autora, nie przypadek: gdy Jan chce powiedzieć osobowo, pisze po męsku „Tego, który jest od początku” (2:13.14). Nijakie „co” ogarnia więcej niż osobę — całą ogłaszaną rzeczywistość — a Osoba wyłania się w w. 3: „z Jego Synem”. Ostatnie „czego” to wciąż czwarty grecki zaimek: po polsku trzeba go powtórzyć, bo dwa czasowniki rządzą różnymi przypadkami („przyglądać się czemu”, „dotykać czego”) — greka jednym „co” obsługuje oba — dlatego dodane „czego” stoi w kursywie. Czasowniki mieszają czasy: „usłyszeliśmy… zobaczyliśmy” to greckie perfectum (skutek trwa do dziś), „przyglądaliśmy się… dotykały” — aoryst (tamte wydarzenia).
tn ψηλαφάω (psēlaphaō) — dotykać, obmacywać dłońmi: tym słowem Zmartwychwstały mówi „dotknijcie Mnie” (Łk 24:39), a w LXX Izaak dotyka Jakuba (Rdz 27:12); u Homera tak maca rękami oślepiony Cyklop. Świadectwo Jana obejmuje kolejne zmysły — słuch, wzrok, dotyk.
tn „O Słowie życia” (περὶ τοῦ λόγου τῆς ζωῆς, peri tou logou tēs zōēs) — wielka litera to rozstrzygnięcie tłumacza: greka nie rozróżnia. Możliwe odczytania: (a) osobowe Słowo, które jest życiem (por. J 1:1–4.14 — te same słowa: początek, Słowo, życie); (b) „słowo o życiu” = orędzie. Werset 2 (życie „zostało objawione”, „było u Ojca”) przemawia za odczytaniem osobowym; alternatywa pozostaje w przypisie. Sam zwrot „od początku” sięga przy tym dalej niż początek głoszenia: tak otwiera się Ewangelia Jana („Na początku było Słowo”), a przed nią pierwsze zdanie Pisma — „Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię” (Rdz 1:1). W tym liście zwrot „od początku” pada osiem razy i nie zawsze o tym samym początku.
tn Werset 2 to wtrącenie (parenteza) — dlatego myślniki z obu stron. Spina je klamra „zostało objawione… zostało objawione” (φανερόω, phaneroō): to, co było niewidzialne, stało się widzialne. Strona bierna wskazuje na Boga jako działającego.
tn „Było u Ojca” — πρὸς τὸν πατέρα (pros ton patera), ta sama konstrukcja co w J 1:1 („Słowo było u Boga”): bycie przy kimś, w żywej relacji. Wróci w 2:1 — rzecznika „mamy u Ojca” (πρὸς τὸν πατέρα, pros ton patera).
tn Tu zawieszone zdanie z w. 1 znajduje wreszcie orzeczenie: „głosimy”. Polskie „to” podejmuje wątek — słowo dodane, stąd kursywa. tc „Także wam” — καί (kai) mają edycje krytyczne; tekst bizantyjski go nie ma („głosimy wam”).
tn „Wspólnota” (κοινωνία, koinōnia) — to samo słowo co w Flm 6: współudział, więź, współposiadanie. Cel głoszenia jest wspólnotowy: nie sama informacja, lecz włączenie „was” do „nas” — a ta wspólnota sięga wyżej: jest wspólnotą z Ojcem i Synem. Greka ma tu elipsę: „a wspólnota nasza — z Ojcem…”, bez orzeczenia; dopowiedziane „jest wspólnotą” stoi w kursywie.
tn „My” jest w grece emfatyczne (ἡμεῖς, hēmeis): piszą naoczni świadkowie z ww. 1–3. tc Werset dwa razy waha się między „my” a „wy” — po grecku te zaimki różni jedna litera. W pierwszej połowie edycje krytyczne czytają γράφομεν ἡμεῖς (graphomen hēmeis) („my piszemy”), a tekst bizantyjski γράφομεν ὑμῖν (graphomen hymin) („piszemy wam”). W drugiej połowie różnią się już same rękopisy: Synajski i Watykański (IV w.) mają „nasza radość”, Aleksandryjski (V w.) — „wasza”; Kodeks Efrema jest w tym miejscu odczytywany przez wydawców różnie. Tłumaczymy tekst bazowy: „my piszemy… nasza radość”.
tn „Pełna” — greckie perfectum bierne (πεπληρωμένη, peplērōmenē): radość dopełniona i trwająca w tym stanie. „Nasza radość” staje się pełna, gdy adresaci wchodzą do wspólnoty (w. 3) — radość świadka dopełnia się w tych, którzy przyjmują świadectwo (por. J 15:11; 16:24).
tn ἀγγελία (angelia) — wieść, nowina, orędzie; w całym NT tylko tutaj i w 3:11. „Od Niego” — od Chrystusa, o którym mówił prolog: treść wieści pochodzi od Tego, którego słuchali.
tn „Światłością” — orzecznik bez rodzajnika: Bóg jest światłością co do swej natury (nie: „jednym ze świateł”). Greka piętrzy przeczenia: „ciemności w Nim nie ma żadnej” (οὐκ, ouk… οὐδεμία, oudemia) — po polsku podwójne przeczenie brzmi naturalnie i zostaje. tc Edycje różnią się tylko szykiem tego zdania (bez wpływu na przekład).
tn „Chodzić” (περιπατέω, peripateō) — hebrajska metafora całego stylu życia (jak „chodzić Bożymi drogami”), zachowana dosłownie: nie pojedynczy upadek, lecz obrany kierunek. Tu zaczyna się seria trzech par „jeśli mówimy… / jeśli zaś…” (ww. 6–7, 8–9, 10–2:1): trzy fałszywe deklaracje i trzy Boże odpowiedzi. W 1:5 „ciemność” to σκοτία (skotia), tu σκότος (skotos) — dwa warianty tego samego słowa, po polsku jedno „ciemność”.
tn „Czynić prawdę” — semityzm zachowany dosłownie (por. J 3:21: „Kto zaś czyni prawdę, przychodzi do światłości”): prawda u Jana nie jest tylko do wyznawania, ale do zrobienia.
tn Zaskoczenie tekstu: po „chodzimy w światłości jak On” spodziewalibyśmy się „mamy wspólnotę z nim” — a Jan pisze „jedni z drugimi”. Wspólnota z Bogiem sprawdza się we wspólnocie między braćmi; ta myśl wróci w 4:20.
tn „Oczyszcza” — czas teraźniejszy: nie jednorazowy akt, lecz stałe działanie. Chodzenie w światłości nie oznacza bezgrzeszności (w. 8!), lecz życie w zasięgu oczyszczającej krwi.
tc Dwie drobne różnice. „Zaś” (δέ, de) na początku wersetu stoi we wszystkich czterech najstarszych świadkach (Synajski, Aleksandryjski, Watykański, Efrema) — opuszcza je dopiero część wydań. „Chrystusa” po „Jezusa” dodaje Aleksandryjski (V w.) i rękopisy późniejsze; Synajski, Watykański i Efrema mają samo „Jezusa” — i tak tłumaczymy.
tn „Mieć grzech” (ἁμαρτίαν ἔχειν, hamartian echein) — Janowy idiom zachowany dosłownie (por. J 9:41; 15:22): chodzi o grzech jako stan i winę, którą się nosi — nie tylko o pojedyncze czyny (te w w. 10). tc W drugiej części edycje różnią się tylko szykiem („nie ma w nas” / „w nas nie ma” — Treg).
tn „Wyznawać” (ὁμολογέω, homologeō) znaczy źródłowo „mówić to samo, zgadzać się” — wyznanie grzechów to przyznanie Bogu racji: nazwanie ich tak, jak On je nazywa. Czas teraźniejszy: praktyka, nie jednorazowy akt.
tn Dosłownie „aby odpuścił… i oczyścił” (ἵνα, hina) — grecka składnia wiąże Bożą wierność i sprawiedliwość wprost z odpuszczeniem: jest wierny i sprawiedliwy właśnie w tym, że odpuszcza. Dwukropek oddaje tę więź bez ciężkiego „aby”. Odpuszczenie i oczyszczenie odpowiadają dwóm potrzebom z w. 8 i 10: winie i czynom.
tn Trzecie, najostrzejsze zaprzeczenie: perfectum „nie zgrzeszyliśmy” przeczy faktom z przeszłości, których skutki trwają. Eskalacja serii: kto tak mówi, najpierw „kłamie” sam (w. 6), potem „samych siebie zwodzimy” (w. 8), na końcu „czyni kłamcą” samego Boga — bo Jego słowo mówi o człowieku co innego.
tn Τεκνία (Teknia) — zdrobnienie („dziateczki”), czuły zwrot, jakim stary pasterz mówi do swoich; tym samym słowem żegna uczniów Jezus (J 13:33). W 1 J wraca siedem razy. Współczesna polszczyzna nie ma żywego zdrobnienia w tym rejestrze („dziatki” trącą myszką, „dzieciątka” zjechały do żłóbka) — czułość niesie ten przypis, a w tym wersecie podwaja ją zaimek samego Jana: τεκνία μου, „moje dzieci”. W pozostałych sześciu miejscach (2:12.28; 3:7.18; 4:4; 5:21) Jan pisze samo τεκνία — po polsku samo „dzieci”.
tn „Rzecznik” (παράκλητος, paraklētos) — dosłownie „przywołany na pomoc”, w grece sądowej: obrońca, adwokat, ten, kto staje przy oskarżonym i mówi za nim. W J 14–16 to samo słowo oznacza Ducha — „innego Parakleta”, co zakłada, że pierwszym jest Chrystus. Inne możliwe oddania: orędownik, obrońca; „pocieszyciel” (tradycyjne dla J 14) nie pasuje do sceny sądowej. Przekłady angielskie: „advocate” (ESV, NET, BSB, KJV), „Counselor” (WEB).
tn „Sprawiedliwego” — przymiotnik bez rodzajnika, w apozycji po imieniu, więc opisuje Jezusa, a nie zastępuje Jego imienia; stąd mała litera (wydania angielskie NET i BSB czytają tu tytuł: „Ten Sprawiedliwy”, ale po polsku tytuł niosłaby dopiero forma samodzielna, jak w Dz 3:14; 7:52). Ten sam przymiotnik opisuje Boga w 1:9 i Chrystusa w 3:7 — rzecznik ma tę samą sprawiedliwość, przed którą staje. „Mamy u Ojca” — ta sama konstrukcja co w 1:2 o Słowie: πρὸς τὸν πατέρα (pros ton patera).
tn ἱλασμός (hilasmos) — słowo z kręgu Dnia Przebłagania: w LXX oddaje hebrajskie kippurim (Kpł 25:9; Lb 5:8), a w Ps 130:4 wręcz „przebaczenie”. W NT tylko tutaj i w 4:10. Nie „przebłagał” — On sam jest przebłaganiem: osoba, nie tylko czynność. Inne oddania: „ofiara przebłagalna” (dopowiada ofiarę), „zadośćuczynienie” (termin prawny).
tn Greka jest eliptyczna: „nie tylko za nasze, ale i za całego świata” — „grzechy” w drugim członie dopowiedziane dla jasności. Zasięg zdania jest celowo najszerszy: ὅλου τοῦ κόσμου (holou tou kosmou), całego świata.
tn „Poznajemy, że poznaliśmy” — gra czasów zachowana: czas teraźniejszy (bieżące upewnienie) obok perfectum (poznanie, które trwa). „Po tym” (ἐν τούτῳ, en toutō) to ulubiony zwrot listu — sprawdzian, po którym można coś poznać. „Zachowywać” (τηρέω, tēreō) znaczy więcej niż „przestrzegać”: strzec czegoś czujnie, jak skarbu.
tn Pierwsze z trzech „kto mówi” tego rozdziału (w. 4, 6, 9) — seria testów deklaracji, bliźniacza wobec trzech „jeśli mówimy” z 1:6–10. Cudzysłów «Poznałem Go» oddaje mowę niezależną oryginału. tc Tekst bizantyjski nie ma wprowadzającego ὅτι (hoti) (bez wpływu na przekład).
tn „Miłość Boża” — dopełniacz otwarty jak w grece (ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ, hē agapē tou theou): miłość Boga do nas, nasza miłość do Boga, albo miłość Boża w nas jako dar — list będzie krążył wokół wszystkich trzech (por. 4:9–12.20–21). Nie rozstrzygamy w tekście.
tn τετελείωται (teteleiōtai) (perfectum) — od τελειόω (teleioō): doprowadzić do pełni, dojrzałości, celu. Nie chodzi o bezbłędność, lecz o miłość, która doszła tam, dokąd zmierzała — i w tym stanie trwa. To samo słowo wróci w 4:12.17–18.
tn „Trwać” (μένω, menō) — pierwsze wystąpienie słowa-klucza całej księgi (w 1 J ok. 24 razy): pozostawać, mieszkać, trzymać się mocno — obraz zadomowienia w Bogu, wzajemnego („my w Nim, On w nas”, por. J 15:4–10). Odtąd konsekwentnie „trwać”.
tn „On” — greka mówi tu ἐκεῖνος (ekeinos) („tamten”), które w 1 J wskazuje zawsze na Chrystusa jako wzór (2:6; 3:3.5.7.16; 4:17): chodzić tak, jak On chodził — po ludzku, krok za krokiem. tc NA28 i tekst bizantyjski dodają οὕτως (houtōs) („tak właśnie”); SBLGNT/WH/Treg go nie mają — nasze „tak, jak” niesie sens niezależnie.
tn „Umiłowani” — nowy zwrot do adresatów (dotąd „moje dzieci”), ten sam przymiotnik, którym w Flm 1 nazwany był Filemon. „Od początku” znaczy tu: od początku waszej drogi z ewangelią (por. 2:24; 3:11), nie „od początku świata” jak w 1:1. tc Tekst bizantyjski ma „Bracia” zamiast „Umiłowani” i dodaje „od początku” po „usłyszeliście”.
tn πάλιν (palin) znaczy tu „z drugiej strony, a jednak” (nie „znowu”): to samo przykazanie jest stare (w. 7) i nowe zarazem — nowe, „co jest prawdziwe w Nim i w was”: rodzaj nijaki „co” odnosi się do samej nowości przykazania, urzeczywistnionej najpierw w Chrystusie, teraz w was. „Przemija” (παράγεται, paragetai) — czas teraźniejszy: ciemność już teraz odchodzi; to samo słowo w 2:17 powie o całym świecie.
tn Trzecie „kto mówi” (po w. 4 i 6) — deklaracja bez miłości brata obala samą siebie. „Aż dotąd” (ἕως ἄρτι, heōs arti) — mimo światłości, która „już świeci” (w. 8), ten człowiek wciąż jeszcze jest w ciemności: napięcie między „już” (światło) a „wciąż” (on).
sn „Nienawidzi swojego brata” to nie ogólna uwaga o niechęci, lecz zakaz z Prawa: „Nie będziesz nienawidził brata swego w sercu swoim” (Kpł 19:17). Grecka Biblia ma w tym zakazie dokładnie te dwa słowa — μισέω (miseō) „nienawidzić” i ἀδελφός (adelphos) „brat” — i to je słychać u Jana, który wraca do tej pary raz po raz (2:9.11; 3:15; 4:20). W całym Nowym Testamencie poza nim stoją razem tylko u Łk 14:26. Werset dalej Prawo mówi: „będziesz miłował bliźniego swego jak siebie samego” (Kpł 19:18) — to u Mojżesza jedna sprawa, nie dwie.
tn σκάνδαλον (skandalon) — dosłownie języczek pułapki, na którym kładzie się przynętę; stąd to, o co człowiek się potyka i przez co upada. Zdanie jest zbudowane na Ps 119:165 w wersji greckiej: „wielki pokój dla tych, którzy miłują Twoje Prawo, i nie ma dla nich przeszkody” — Jan podstawia w miejsce Prawa brata. Tradycyjne „zgorszenie” znaczy dziś co innego: oburzenie albo demoralizację. Greka zostawia otwarte, czyj to upadek i gdzie leży przeszkoda. „W nim” może znaczyć „w tym człowieku” — nic go nie potyka; albo „w światłości” — kto w niej chodzi, nie potyka się (por. J 11:9–10); dawni komentatorzy czytali to jeszcze inaczej: że taki człowiek nie jest przeszkodą dla innych, bo tak to słowo znaczy najczęściej (Mt 18:7). Polskie „w nim” trzyma wszystkie trzy odczyty.
tn Potrójne „ciemność” w jednym wersecie — nagromadzenie celowe, zostaje. „Nie wie, dokąd idzie” — niemal dosłownie jak J 12:35; ciemność nie tylko otacza, ale uszkadza: „oślepiła jego oczy” (aoryst — to już się stało).
tn Zaczyna się sześciozdaniowy tryptyk (ww. 12–14): po trzykroć „piszę” i po trzykroć „napisałem” — do dzieci, ojców i młodych. Spójnik ὅτι (hoti) może znaczyć „bo” (piszę, ponieważ to o was prawda) albo „że” (piszę wam to, że…); wybieramy przyczynowe „bo” — Jan nie tyle informuje, ile przypomina im, kim już są. „Są odpuszczone” — perfectum: odpuszczenie dokonane i trwałe.
tn „Tego, który jest od początku” — greka ma zwięzłe „Tego od początku” (τὸν ἀπʼ ἀρχῆς, ton apʼ archēs, echo 1:1); „jest” dopowiedziane dla polszczyzny. „Zwyciężyliście” — perfectum: zwycięstwo odniesione i wciąż ważne (νικάω, nikaō wróci w 4:4; 5:4–5). „Złego” wielką literą — τὸν πονηρόν (ton ponēron) z rodzajnikiem to osoba, nie abstrakcyjne zło (por. 5:18–19).
tn Zmiana czasu „piszę” → „napisałem” zachowana — czy chodzi o wcześniejszy fragment listu, inny list, czy tylko o retoryczne wzmocnienie, tekst nie mówi; nie rozstrzygamy. „Dzieci” to tu inne greckie słowo niż w 2:12 (παιδία, paidia, nie τεκνία, teknia) — polszczyzna tej różnicy nie udźwignie bez sztuczności; odnotowujemy: τεκνία (teknia) jest czułe („dziateczki”), παιδία (paidia) bardziej zwyczajne. tc Tekst bizantyjski ujednolica: „piszę” także tutaj.
tn „Świat” (κόσμος, kosmos) ma u Jana dwie twarze: świat, który Bóg umiłował i ratuje (J 3:16; 1 J 2:2 — „za grzechy całego świata”!), i świat jako porządek odwrócony od Boga — ten tutaj. To samo słowo, dwa użycia; kontekst rozstrzyga. „Miłość Ojca” — dopełniacz otwarty jak „miłość Boża” w 2:5.
tn Trzy człony, wszystkie z otwartymi dopełniaczami: „pożądanie ciała” (to, czego ciało pożąda), „pożądanie oczu” (to, co rozpala wzrok), „chełpliwość doczesnego życia” — ἀλαζονεία (alazoneia) (w NT tylko tu i Jk 4:16) to samochwalstwo, pyszałkowatość; a βίος (bios) to nie ζωή (zōē): nie życie-zasada, lecz życie doczesne i środki do życia, wręcz majątek (w 3:17 to samo słowo = „dobra tego świata”). Polskie „doczesnego życia” to dwa słowa za jedno greckie βίος — para oddaje różnicę od ζωή, bo samo „życie” pokrywa w tym liście oba greckie słowa (ζωή to u Jana trzynaście razy życie od Boga). Stąd sens: przechwalanie się tym, co się ma i jak się żyje. Przekłady angielskie: „pycha życia” (ESV, BSB, KJV, WEB); NET tłumaczy wprost: „arogancja płynąca z posiadanych dóbr”.
tn Domknięcie dwóch klamer naraz: „przemija” podejmuje 2:8 (tam ciemność, tu cały świat z jego pożądaniem), a „trwa” (μένω, menō) staje naprzeciw „przemija” — kto czyni wolę Boga, nie przemija ze światem. „Czyni wolę” współbrzmi z „czynić prawdę” z 1:6: u Jana i prawda, i wola Boża są do zrobienia.
tn „Antychryst” występuje w całej Biblii tylko w listach Jana (2:18.22; 4:3; 2 J 7) — to „ten, kto przybierając pozór Chrystusa, występuje przeciw Chrystusowi” (Westcott u A-S); tu w liczbie mnogiej: jest ich już wielu — to fałszywi nauczyciele z 2:19.26, a nie jedna postać z przyszłości. „Ostatnia godzina” — bez rodzajnika, jak formuła; „pojawiło się” to perfectum: są i działają. tc Tekst bizantyjski dodaje rodzajnik („ten antychryst przychodzi”).
tn Poczwórne „z nas” — Janowa formuła przynależności „być z” (jak „z Ojca / ze świata” w 2:16) odmieniona przez cały werset: można wyjść spośród nas, nie będąc z nas. Osobne pytanie — kim są tu „my”: naocznymi świadkami z prologu czy całą wspólnotą? Tekst tego nie rozstrzyga i przekład też nie. Dwa słowa-klucze księgi stoją tu obok siebie: μένω (menō) „trwać” (ok. 24× w liście) i φανερόω (phaneroō) „objawić się” (glosariusz wymienia właśnie to miejsce). Polskie „trwać z kimś” brzmi mniej gładko niż „pozostać”. Końcowe zdanie jest w grece urwane (elipsa) — dopowiedzenie oznaczone kursywą.
tn Zamknięcie wersetu brzmi „żaden z nich nie jest z nas”: grecki szyk — przeczenie przy czasowniku, „wszyscy” za nim (οὐκ εἰσὶν πάντες, ouk eisin pantes) — to biblijny wzór przeczenia powszechnego, ten sam co „nie zostanie uznane za sprawiedliwe żadne ciało” (Ga 2:16; Ps 143:2) i co „żadne kłamstwo” dwa wersety dalej. Odejście nie dowiodło, że część z nich była nasza — objawiło, że nasz nie był żaden. Niektórzy — i tak brzmi to miejsce w wielu przekładach — czytają jednak „nie wszyscy są z nas”: jako zdanie o tym, że widzialna wspólnota bywa mieszana (por. 1 Kor 11:19).
tn Tu zaczyna się gra słów spinająca fragment: χρῖσμα (chrisma) (namaszczenie) — Χριστός (Christos) (Pomazaniec, 2:22) — ἀντίχριστος (antichristos) (przeciw-Pomazaniec). Przeciw antychrystom stoicie wy — namaszczeni przez Pomazańca. „Namaszczenie” w NT tylko tutaj i w 2:27; w LXX to słowo oznacza olej namaszczenia (Wj 29:7). „Święty” — najpewniej Chrystus (por. J 6:69: „Ty jesteś Świętym Bożym”), choć może być i Ojciec; nie rozstrzygamy.
tc Najstarsi świadkowie dzielą się tu na dwoje: „wszyscy wiecie” (πάντες, pantes) mają Synajski i Watykański, „wiecie wszystko” (πάντα, panta) — Aleksandryjski i Efrema (tak KJV „ye know all things”). Idziemy za pierwszą lekcją: niesie ważną myśl — wiedza nie jest dla wtajemniczonej elity, mają ją wszyscy namaszczeni. Watykański pomija tu też spójnik „i”.
tn Ten werset potwierdza wybór „bo” w tryptyku 2:12–14: Jan pisze nie po to, by informować, lecz by przypominać tym, którzy już wiedzą. „Nie jest z prawdy” — znów formuła pochodzenia „być z”: kłamstwo nie może się z prawdy urodzić. Trzecie „że” greka wiąże dwojako: albo z „napisałem” (piszę też dlatego, że żadne kłamstwo nie jest z prawdy), albo z „znacie” (wiecie także to, że…). Polskie „i że” zostawia oba odczyty otwarte — tak jak grecki tekst.
tn Greka mówi dosłownie „kto przeczy, że Jezus NIE jest Chrystusem” — po czasowniku zaprzeczania negacja się podwaja (wzmocnienie, nie odwrócenie); po polsku oddaje to pojedyncze „przeczy, że jest”. Jedno greckie słowo (ἀρνέομαι, arneomai) wymusiło tu dwa polskie: ze zdaniem — „przeczy, że”, z osobą — „wypiera się [kogoś]”; tak samo rozdziela te użycia Abbott-Smith. „Chrystus” znaczy „Pomazaniec” — domyka się trójkąt z przypisu 47.
tc „Mieć Ojca” — Janowy idiom relacji (por. 2 J 9), zachowany dosłownie. „Wyznawać” (ὁμολογέω, homologeō) — to samo słowo co przy wyznawaniu grzechów w 1:9; tu jego drugi biegun: wyznanie Syna. tc Tekst bizantyjski opuszcza całą drugą połowę wersetu („kto wyznaje… ma i Ojca”) — zapewne przez przeskok wzroku między identycznymi zakończeniami obu połówek („…Ojca ma”); edycje krytyczne zgodnie ją mają.
tn Zdanie zaczyna się od zawieszonego „Wy” (emfaza: w przeciwieństwie do tych, którzy wyszli) — konstrukcja grecka zachowana. Potrójne „trwać” w jednym wersecie odwraca kierunek: najpierw słowo ma trwać w was, potem wy — w Synu i w Ojcu. tc Tekst bizantyjski dodaje „więc” po „wy”.
tn „Obietnica, którą obiecał” — celowe podwojenie tego samego rdzenia (figura etymologiczna), zachowane. „Życie wieczne” spina klamrą początek listu (1:2) z tym fragmentem: to, co „było u Ojca i zostało objawione”, jest tym, co obiecane trwającym.
tn „Zwodzą” — czas teraźniejszy: proces trwa (może w odcieniu „próbują zwodzić”). To samo słowo co w 1:8 („samych siebie zwodzimy”): tam zwodziciel wewnętrzny, tu zewnętrzni.
sn „Nie potrzebujecie, aby ktoś was uczył” — nie jest to odrzucenie nauczania w ogóle (cały ten list uczy!), lecz odpowiedź na zwodzicieli z 2:26, którzy przynoszą „nowe” nauki: namaszczeni mają już całą prawdę ewangelii i nie muszą jej u nikogo dosztukowywać. W tle słychać obietnicę nowego przymierza: „nie będzie już uczył nikt bliźniego swego… bo wszyscy Mnie poznają… a ich grzechów nie wspomnę więcej” (Jr 31:33–34; por. Hbr 8:10–11) — ta sama obietnica odzywa się w 1 J 2:12 („grzechy są odpuszczone”) i 2:20 („wszyscy wiecie”). Por. też J 14:26: Duch „nauczy was wszystkiego”.
tn Zdanie znów zawieszone od „A wy” (jak 2:24) i splątane — tok zostaje, z minimalnym dopowiedzeniem „tak”. Końcowe „trwacie w Nim” może być też rozkaźnikiem („trwajcie!”) — forma grecka jest identyczna; przyjmujemy odczyt oznajmujący, a wezwanie i tak wybrzmi w 2:28. tc Edycje różnią się tu w trzech miejscach; m.in. tekst bizantyjski ma „to samo namaszczenie” zamiast „Jego namaszczenie” i „będziecie trwać” zamiast „trwacie”.
tn „Gdy się objawi” — ἐάν (ean) znaczy zwykle „jeśli”, ale tu ma sens czasowy („gdy tylko”): niepewna jest chwila, nie samo wydarzenie. „Objawi się” — słowo-klucz φανερόω (phaneroō) wraca: Ten, który „został objawiony” w ciele (1:2), objawi się w chwale. tc Tekst bizantyjski ma wprost „gdy” (ὅταν, hotan) i inną formę „mielibyśmy”.
tn „Przyjście” (παρουσία, parousia) — słowo użyte przez Jana tylko ten jeden raz; w papirusach i inskrypcjach to termin techniczny na uroczysty przyjazd króla lub namiestnika do miasta (A-S za Deissmannem) — stąd obraz: poddani albo witają władcę śmiało, albo ze wstydem się cofają. „Śmiałość” (παρρησία, parrēsia) — jak w Flm 8: prawo do otwartego stanięcia i mówienia. „Zawstydzeni przed Nim” — dosł. „od Niego” (semityzm: wstyd odwraca od osoby).
tn Dwa czasowniki poznania obok siebie: „wiecie” (οἶδα, oida — wiedza posiadana) i „poznajecie” (γινώσκω, ginōskō — poznawanie w działaniu); rozróżnienie zachowane. Tę samą parę stawia obok siebie grecki przekład obietnicy nowego przymierza: „poznaj (γνῶθι, gnōthi) Pana… bo wszyscy będą Mnie znać (εἰδήσουσιν, eidēsousin)” (Jr 31:34 wg LXX) — jeszcze jedna nić łącząca ten rozdział z Jeremiaszem (por. przypis 55). „Czyni sprawiedliwość” — jak „czynić prawdę” (1:6) i „czynić wolę” (2:17). „Z Niego jest zrodzony” — pierwszy raz pada wielki temat listu: narodziny z Boga (wróci w 3:9; 4:7; 5:1.4.18); perfectum: zrodzony i żyjący z tego zrodzenia. „Z Niego” — gramatycznie najbliżej Chrystus (o Nim mowa od 2:28), ale NT mówi o zrodzeniu z Boga — początek rozdziału 3 pokaże, że chodzi o Ojca; nie rozstrzygamy w tekście. tc NA28 i Tregelles dodają „i” („że i każdy”) — SBLGNT/WH go nie mają.
tn ποταπήν (potapēn) — „jak wielką” (dosł. „jakiego rodzaju”): zdumienie nad samą naturą tej miłości. „I jesteśmy nimi” — nazwanie nie jest tytułem grzecznościowym: dzieci Boże to stan faktyczny (perfectum daru: „dał”). tc Tekst bizantyjski opuszcza „i jesteśmy”; ma też „was” zamiast „nas” w drugiej części.
tn Słowo-klucz „objawić” pracuje tu podwójnie: „jeszcze nie zostało objawione, czym będziemy” — i „gdy się objawi”. Greka zostawia otwarte, czy podmiotem drugiego zdania jest „to” (nasza przyszła postać), czy „On” (jak w 2:28) — przekład zachowuje tę dwuznaczność. Upodobnienie płynie z widzenia: „zobaczymy Go takim, jakim jest”. tc Tekst bizantyjski dodaje „zaś” po „wiemy”.
tn To już drugie słowo o oczyszczeniu w liście: w 1:7.9 krew Jezusa „oczyszcza” nas (καθαρίζω, katharizō), tu człowiek „oczyszcza samego siebie” (ἁγνίζω, hagnizō) — czasownik z języka przygotowań świątynnych (J 11:55: pielgrzymi „oczyszczali się” przed Paschą), w listach przeniesiony na życie moralne (Jk 4:8; 1 P 1:22). Nadzieja nie usypia — przygotowuje jak przed świętem. „On” (ἐκεῖνος, ekeinos) — znów Chrystus jako wzór.
tn ἀνομία (anomia) — dosłownie „bez-prawie”: życie tak, jakby Bożego prawa nie było (LSJ stawia to słowo naprzeciw sprawiedliwości). Definicja jest obustronna (oba rzeczowniki mają rodzajnik): grzech = bezprawie, bezprawie = grzech — Jan odbiera grzechowi pozór drobnostki. Tradycyjne oddanie: „nieprawość”.
tn „Zabrać” (αἴρω, airō) — czasownik z pola podnoszenia i wynoszenia: tym samym słowem mówi się „podnieś swoją matę” (J 5:8) i „zabierzcie kamień” (J 11:39). Ten sam czasownik pada, gdy Jan Chrzciciel wskazuje Baranka: „który zabiera grzech świata” (J 1:29). Grecki Stary Testament mówi o grzechu tak samo — „nosi nasze grzechy” (Iz 53:4) i „zabierający nieprawości i grzechy” (Lb 14:18) — nigdy o jego zabiciu. tc Tekst bizantyjski dodaje „nasze” po „grzechy”.
tn Zdanie celowo ostre. Wiele przekładów łagodzi napięcie z 1:8–2:1 („jeśli mówimy, że nie mamy grzechu…”), dopisując do czasu teraźniejszego trwałość: „nie trwa w grzechu”, ESV: „czyni z grzechu praktykę” — ale to dopisek interpretacyjny, nie greka (dosłownie jak u nas tłumaczą KJV i WEB). Jak pogodzić 3:6 z 1:8? Klasyczne propozycje: (a) chodzi o grzech jako styl życia; (b) nie grzeszy nowe życie zrodzone z Boga (por. 3:9), choć grzeszy jeszcze stary człowiek; (c) to ideał eschatologiczny już działający. Tekst żadnej z nich nie wypowiada — więc przekład też nie.
tc Zdrobniałe „dzieci” (τεκνία, teknia) mają Synajski i Watykański; Aleksandryjski czyta zwyczajniejsze „dzieci” (παιδία, paidia), a Kodeks Efrema nie ma tu zwrotu w ogóle. Idziemy za pierwszą lekcją. Po polsku oba wyrazy brzmią tak samo; różnicę odcienia — τεκνία czulsze, παιδία zwyczajniejsze — odnotowuje przypis przy 2:14. Żaden świadek nie ma tu „moje” (inaczej niż w 2:1, gdzie zaimek stoi w grece). „Sprawiedliwy… jak On” — trzeci raz Chrystus (ἐκεῖνος, ekeinos) jako miara: czysty (3:3), bezgrzeszny (3:5), sprawiedliwy (3:7); por. „Sprawiedliwy” 2:1.
tn „Jest z diabła” — formuła pochodzenia „być z” w najciemniejszym wydaniu (por. „ze Złego” 3:12). „Od początku” — trzecie „od początku” w liście, każde inne: wieczność Słowa (1:1), dawność przykazania (2:7), starość grzechu diabła (3:8). „Zniszczyć” (λύω, lyō — rozwiązać, obalić): dzieła diabła nie są reformowane, lecz rozbierane.
tn „Nasienie” (σπέρμα, sperma) — obraz wzięty wprost z rodzenia: w zrodzonym trwa to, z czego został zrodzony — Boży zarodek życia. Czym jest? Propozycje komentatorów: słowo Boże (por. 1 P 1:23), Duch (por. 3:24), samo nowe życie z narodzin; A-S mówi ostrożnie o „Bożym wpływie”. Nie rozstrzygamy — obraz mówi więcej niż definicje. Warto przy tym znać zapowiedź, w której Bóg kładzie coś swojego WEWNĄTRZ człowieka: „dam wam serce nowe i ducha nowego dam wam do wnętrza” (Ez 36:26-27) — tam też to, co dane, sprawia, że człowiek zaczyna postępować inaczej, a nie tylko chcieć inaczej.
tn Najostrzejsze zdanie listu — zbudowane jako klamra: zrodzony — nie czyni grzechu — nasienie trwa — nie może grzeszyć — zrodzony. Logika jest rodzicielska: natura z narodzin określa, co możliwe. O sporze przekładowym wokół „nie czyni/nie może grzeszyć” i o napięciu z 1:8 — przypis 65; oba wersety tłumaczymy tą samą miarą: dosłownie.
tn Jedyne miejsce w Biblii, gdzie para „dzieci Boga” i „dzieci diabła” pada wprost obok siebie. „Jawne” — z rodziny słowa-klucza „objawić”: pochodzenie widać. Kryterium jest podwójne i zaraz się zrośnie w jedno: sprawiedliwość i miłość brata (drugi człon otwiera cały następny fragment). „Po tym” (ἐν τούτῳ, en toutō) można wiązać dwojako: albo zapowiada to, co idzie dalej — i tak czytamy, stąd dwukropek — albo podsumowuje poprzednie zdania o zrodzeniu z Boga (2:28–3:9). Obrońców mają oba odczyty; sam werset domyka jeden fragment i otwiera następny.
tn „Wieść” (ἀγγελία, angelia) — drugie i ostatnie wystąpienie tego słowa w NT (pierwsze: 1:5). Dwie połowy jednej wieści: „Bóg jest światłością” (1:5) i „abyśmy się wzajemnie miłowali” (3:11) — teologia i przykazanie w jednym słowie.
tn Greka używa tu σφάζω (sphazō) — czasownika, który znaczy „zabić, podcinając gardło”, i w greckim Starym Testamencie jest zwykłym słowem uboju ofiary (Kpł 1:5; 3:2; 4:4 i dalej), a także słowem sceny na górze Moria, gdy Abraham bierze nóż nad synem (Rdz 22:10). Samą śmierć Abla grecki Stary Testament opowiada jednak słowem zwyczajnym: ἀπέκτεινεν (apekteinen), „zabił” (Rdz 4:8) — mocniejszy czasownik jest własnym wyborem Jana, nie cytatem. Leksykon zalicza to miejsce nie do uboju ofiarnego, lecz do zabicia ostrzem, i podaje obok papirus z tą samą frazą: zarżnąć własnego brata. W pozostałych ośmiu miejscach Nowego Testamentu słowo należy do Apokalipsy: cztery razy do Baranka (5:6.9.12; 13:8), raz do bestii udającej Baranka (13:3), trzy razy do zwykłego zabijania ludzi (6:4; 6:9; 18:24). Kain jest w liście jedynym imieniem własnym poza Jezusem — pierwowzór nienawiści do brata (Rdz 4). „Ze Złego” — ta sama formuła pochodzenia co „z Boga”.
tn Jedyny raz w liście Jan mówi do adresatów „bracia” — akurat w zdaniu o nienawiści świata do braci. Logika płynie z historii Kaina: skoro tak było między pierwszymi braćmi, nie dziwcie się światu (por. J 15:18). tc NA28 zaczyna od „I nie dziwcie się”; tekst bizantyjski ma „bracia moi”.
tn „Przeszliśmy ze śmierci do życia” — perfectum: przejście dokonane, stan trwa; niemal dosłownie J 5:24. Miłość braci nie jest biletem, lecz znakiem rozpoznawczym przejścia („bo” = po tym wiemy). Mroczne odbicie słowa-klucza: można też „trwać w śmierci”. tc Tekst bizantyjski dodaje „brata” po „kto nie miłuje”.
tn „Zabójca” (ἀνθρωποκτόνος, anthrōpoktonos — dosł. „ludobójca”) występuje w NT tylko tutaj i w J 8:44 — gdzie Jezus nazywa tak diabła, „zabójcę od początku”. Nienawiść nosi więc znak tego samego rodowodu, o którym mówiły ww. 8–12: od diabła przez Kaina. Nienawiść to zabójstwo w zalążku (por. Mt 5:21–22).
tn „Oddać życie” (dosł. „położyć duszę”, τὴν ψυχὴν τιθέναι, tēn psychēn tithenai) — idiom Janowy z mowy o Dobrym Pasterzu (J 10:11.15.17–18); ψυχή (psychē) znaczy tu życie, nie „duszę”. Definicja miłości jest narracyjna: nie cecha, lecz wydarzenie — „On oddał”. „Powinniśmy” (ὀφείλομεν, opheilomen) — jak w 2:6: z trwania wynika dług. tc Tekst bizantyjski ma bezokolicznik w innej formie (bez różnicy znaczenia).
tn „Dobra tego świata” — to βίος (bios) z 2:16 („chełpliwość doczesnego życia”): życie doczesne od strony środków utrzymania, majętność; tu ta strona wychodzi na jaw wprost. „Zamyka przed nim swoje serce” — dosł. „wnętrzności” (σπλάγχνα, splanchna), jak w Flm 7.12.20: siedziba współczucia zatrzaśnięta na klucz (κλείω, kleiō). Po heroizmie w. 16 Jan schodzi na ziemię: miłość mierzy się otwartą ręką, zanim zmierzy się śmiercią.
tn Dwie pary: słowo i język (deklaracja) — czyn i prawda (rzeczywistość). „Prawdą” domyka wątek z 1:6: prawda jest u Jana do czynienia. tc Tekst bizantyjski dodaje „moje”.
tn „Uspokoimy” (πείθω, peithō — dosł. „przekonamy”) — przekonać własne serce znaczy tu: uciszyć jego zarzuty (klasyfikacja znaczeń Louw-Nidy umieszcza to użycie w polu emocji: „uspokoić”). „Jesteśmy z prawdy” — znów formuła pochodzenia. tc Edycje różnią się tu w trzech miejscach, m.in. „poznamy” (SBLGNT/NA28) wobec „poznajemy” (tekst bizantyjski) oraz „serce” pojedyncze (SBLGNT/WH/NA28) wobec mnogiego (Treg i tekst bizantyjski).
tn Zdanie o dwóch możliwych twarzach — i słynnej trudnej składni (podwójne „że/bo”, którego drugi człon oddaje myślnik). Odczytanie pocieszające: gdy serce oskarża, odwołujemy się do wyższej instancji — Bóg wie wszystko, także to, czego przerażone serce nie widzi (naszą przynależność do prawdy, w. 19); tak większość współczesnych przekładów (ESV: „whenever”). Odczytanie surowe: Bóg wie jeszcze więcej niż serce — tym poważniej brzmi oskarżenie. Kontekst (uspokojenie serca, śmiałość w w. 21) przemawia za pociechą; składnia pozostaje otwarta. „Oskarża” (καταγινώσκω, kataginōskō) — słowo z sali sądowej: wiedzieć coś przeciw komuś.
tn „Śmiałość” (παρρησία, parrēsia) — trzeci raz w naszych tekstach: prawo otwartego stanięcia i mówienia (Flm 8; 1 J 2:28 — tam wobec przychodzącego Chrystusa, tu wobec Boga w modlitwie). tc Cztery edycje, cztery szyki zaimka „nas” w tym zdaniu (w tym podwójne „nas” w tekście bizantyjskim) — bez wpływu na sens.
tn Śmiałość z w. 21 od razu przechodzi w modlitwę wysłuchaną (por. J 15:7 — prośba płynąca z trwania). „Miłe przed Nim” — semityzm zachowany (dosł. „przed Jego obliczem”). To nie transakcja: zachowywanie przykazań nie kupuje wysłuchania, lecz opisuje życie zestrojone z Tym, którego się prosi.
tn „Przykazanie” w liczbie pojedynczej — a treść podwójna: wiara i miłość. Dla Jana to jedno przykazanie o dwóch skrzydłach; tu po raz pierwszy w liście pada słowo „wierzyć” (dotąd była mowa o wyznawaniu). „Uwierzyli” — aoryst: przylgnięcie, nie pojedynczy epizod ani proces. „Imieniu” — tak w grece (celownik), jak w zwrocie „dać wiarę czyjemuś słowu”: zawierzyć Temu, kogo to imię nazywa; gdy Jan chce powiedzieć „uwierzyć w imię”, pisze inaczej (J 1:12; 1 J 5:13). tc Tregelles ma czas teraźniejszy („wierzyli [stale]”); tekst bizantyjski opuszcza „nam”.
tn Pierwsza wzmianka o Duchu w liście — i od razu jako znak rozpoznawczy trwania (rozwinie to 4:13). „Po Duchu” — dosł. „z Ducha” (ἐκ, ek): Duch jest źródłem, z którego to poznanie płynie. Trwanie staje się tu po raz pierwszy wprost wzajemne: my w Nim — On w nas.
tn Za prorokiem stoi duch, który przez niego mówi — dlatego „nie wierzcie każdemu duchowi” i zaraz potem „wielu fałszywych proroków”. „Badajcie” (δοκιμάζω, dokimazō) to słowo z próby kruszcu: tak sprawdzano złoto i monety; ten sam czasownik w 1 Tes 5:21 („wszystko badajcie”). „Wyszło na świat” — jak tamci, którzy „wyszli z nas” (2:19); por. 2 J 7.
tn Wyznaje się tu Osobę, nie samą tezę: dosłownie „wyznaje Jezusa Chrystusa przybyłego w ciele” — przedmiotem wyznania jest On, wraz z tym, jak przyszedł. „Przyszedł” — czas dokonany o trwałym skutku: przyszedł w ciele i ciała nie porzucił. Por. 2 J 7, gdzie zwodziciele „nie wyznają Jezusa Chrystusa przychodzącego w ciele”. tc Tekst bizantyjski czyta „poznaje się” zamiast „poznajecie”.
tn „Duch” — słowo dodane, stąd kursywa: greka ma sam rodzajnik bez rzeczownika, czyli „to, co antychrysta”, a z ww. 1–3 domyślnym słowem jest „duch”. Echo 2:18: „usłyszeliście, że antychryst przychodzi” — tam osoby (wielu antychrystów), tu duch, który za nimi stoi. tc Tekst bizantyjski dodaje po „Jezusa” słowa „Chrystusa, który przyszedł w ciele” (wyrównanie do w. 2); że brak ich tutaj w najstarszych świadkach, odnotowywali już dawni komentatorzy (A. Clarke).
tn „Ich” — fałszywych proroków z w. 1. „Zwyciężyliście” — czas dokonany o trwałym skutku, jak w 2:13–14 („zwyciężyliście Złego”): zwycięstwo już się dokonało — nie dzięki sile dzieci, lecz przez Tego, który w nich. „Ten w was… ten w świecie” — greka jest równie zwięzła; „ten w świecie” to duch antychrysta z w. 3.
tn Trzy razy „świat” w jednym zdaniu. „Ze świata mówią” — mowa ma swoje źródło: skąd ktoś „jest”, stamtąd mówi (por. J 3:31: „Kto jest z ziemi, z ziemi jest i z ziemi mówi”). To, że świat słucha swoich, nie jest znakiem prawdy, lecz pochodzenia.
tn „My” — najbliżej: świadkowie z prologu (1:1–5), którzy widzieli i świadczą; kryterium jest więc ich świadectwo o Jezusie, nie czyjekolwiek „słuchajcie nas”. „Stąd poznajemy” — jedyny raz „stąd” zamiast zwykłego „po tym”: wniosek z całej próby ww. 2–6. „Duch prawdy” to formuła stała: w Nowym Testamencie cztery razy, z czego trzy u Jana o Duchu Świętym (J 14:17; 15:26; 16:13). „Duch zwiedzenia” — tylko tutaj w całym Nowym Testamencie; ta sama rodzina słów co „zwodzić” (2:26; 3:7), por. „duchy zwodzące” (1 Tm 4:1). o wielkiej literze ↗
tn „Umiłowani, miłujmy” — po grecku to ta sama rodzina słów (ἀγαπητοί, agapētoi, ἀγαπῶμεν, agapōmen): wezwanie wyrasta z tego, kim adresaci już są. „Miłość jest z Boga” — formuła pochodzenia, jak „z prawdy” czy „ze świata”: miłość ma źródło, zanim stanie się przykazaniem. „Z Boga jest zrodzony” — jak 2:29; 3:9.
tn „Nie poznał” — czas dokonany: do poznania w ogóle nie doszło (w w. 7 „zna” — niedokonany: zna i poznaje nadal). „Bóg jest miłością” — zdanie orzeka o Bogu, nie definiuje miłości: w grece podmiotem jest „Bóg” (z rodzajnikiem), a „miłość” orzecznikiem — nie da się go odwrócić w „miłość jest Bogiem”. Powtórzone w 4:16.
tn „Pośród nas” — albo „w nas”: greka dopuszcza oba. „Objawiła się” — słowo-klucz księgi (1:2; 3:2.5.8): niewidzialne stało się widzialne.
tn „Jedyny” (μονογενής, monogenēs) — od słowa „ród, rodzaj”: jedyny w swoim rodzaju, nie „jeden z wielu”. Tak NT mówi o jedynakach (Łk 7:12; 8:42; 9:38), a List do Hebrajczyków (11:17) nazywa tym słowem Izaaka, choć Abraham miał także Izmaela — chodzi o jedyność synostwa, nie o arytmetykę. Tradycyjne „jednorodzony” idzie za łacińskim unigenitus. Por. J 1:14.18; 3:16.18. Szyk jak w grece: „Syna swego, Jedynego, posłał Bóg” — najpierw Dar, potem Dawca. „Posłał” — czas dokonany: posłanie trwa w skutkach.
tn „Przebłaganie” — patrz przypis do 2:2 (tło Dnia Przebłagania); tam „On sam jest przebłaganiem”, tu Ojciec „posłał Syna jako przebłaganie”. Kierunek jest jeden: nie nasza miłość poruszyła Boga — Jego miłość posłała Syna. tc WH i NA28 mają „umiłowaliśmy” w czasie dokonanym, Tregelles i tekst bizantyjski w prostym przeszłym; po polsku różnicy nie widać.
tn „Tak” — to jest „w ten sposób”: wskazuje na ww. 9–10 (posłanie Syna), nie tylko na rozmiar uczucia; ten sam zwrot otwiera J 3:16. „Powinniśmy” — język długu, jak 2:6; 3:16: umiłowani stają się dłużnikami miłości.
tn To samo słowo, co „przyglądaliśmy się” w 1:1 i w w. 14: wpatrywać się z bliska. Por. J 1:18: „Boga nikt nigdy nie widział” — tam odpowiedzią jest Jedyny, który Go objawił; tu: wzajemna miłość, w której niewidzialny Bóg trwa pośród ludzi.
tn „Osiągnęła pełnię” — jak 2:5: doszła tam, dokąd zmierzała, i w tym stanie trwa; wróci w ww. 17–18. tc Trzy edycje różnią się tu tylko szykiem słów.
tn Zdanie ma dwa „że”: pierwsze podaje treść poznania („że w Nim trwamy”), drugie — jego podstawę, i dlatego stoi po dwukropku. Drugie „że” można też czytać przyczynowo („bo dał nam ze swojego Ducha”); wniosek wychodzi podobny, różnica jest w tym, czy „po tym” zapowiada, czy podsumowuje. Dosłownie „z Ducha swego nam dał” — cząstkowe „z”: Duch jest jeden, a każdy otrzymuje z Niego udział. Por. 3:24: „po Duchu, którego nam dał”.
tn Wraca para z prologu: „przyglądaliśmy się… świadczymy” (1:1–2) — głos naocznych świadków, ten sam, którego „kto zna Boga, słucha nas” (w. 6).
tn „Zbawiciel świata” — w NT tylko tu i w J 4:42, gdzie tak wyznają Samarytanie. „Świata” — tego samego, który „ich słucha” (w. 5) i nie zna dzieci Bożych (3:1): posłanie Syna obejmuje świat, który się odwraca (por. 2:2: „za grzechy całego świata”).
tn Trzecie wyznanie w liście: „Jezus jest Chrystusem” (2:22), Jezus Chrystus, który przyszedł w ciele (4:2), „Jezus jest Synem Bożym” — trzy strony jednego wyznania. tc WH dodaje po „Jezus” słowo „Chrystus”; drobne różnice edycji także w partykule („kto by wyznał”).
tn Greka daje obu czasownikom jedno dopełnienie: „poznaliśmy i uwierzyliśmy miłość” — po polsku trzeba je rozdzielić (jedno „masz” dla miłości i wiary ma też Flm 5). Oba w czasie dokonanym o trwałym skutku: poznanie i wiara trwają. „Ma w nas” — albo „ku nam” (jak w. 9).
tn Drugi raz „Bóg jest miłością” (4:8) — teraz z wnioskiem o trwaniu: mieszkać w miłości to mieszkać w Bogu. tc Tregelles opuszcza końcowe „trwa”.
tn „Z nami” — dosłownie: nie „w nas” ani „wśród nas”, lecz „z nami” — jakby miłość dochodziła do celu razem z nami. „Śmiałość” — jak 2:28 (przy Jego przyjściu) i 3:21 (w modlitwie); tu sięga dnia sądu. „Jak On jest, tak i my jesteśmy” — czas teraźniejszy: upodobnienie do Chrystusa (2:6; 3:3.7) już teraz, „na tym świecie”, jest podstawą śmiałości.
tn „Pełna” — przymiotnik z tej samej rodziny słów, co „osiągnąć pełnię” (2:5; 4:12.17); tradycyjnie: „doskonała miłość”. „Wyrzuca precz” — dosłownie „wyrzuca na zewnątrz”: czynna siła, nie samo zanikanie.
tn „Kara” (κόλασις, kolasis) — w NT tylko tu i w Mt 25:46 („kara wieczna”). Grecki zwrot „strach ma karę” czytano dwojako: (a) strach sam nosi w sobie karę już teraz; (b) strach ma z karą do czynienia, bo się jej spodziewa. Vincent łączy oba: strach, uprzedzając karę, ma ją już teraz. Stąd w tekście „ma w sobie karę” — słów „w sobie” nie ma w grece, dopowiada je polszczyzna za odczytaniem (a). Chodzi o strach przed dniem sądu (w. 17), nie o cześć wobec Boga.
tn Bez dopełnienia: Jan nie mówi, kogo miłujemy — sama zdolność miłowania rodzi się z Jego pierwszeństwa. „Pierwszy” to w grece przymiotnik w mianowniku (πρῶτος, prōtos), nie przysłówek „najpierw”: mówi o Nim samym, nie o kolejności zdarzeń — i na nim leży akcent zdania. Forma grecka mogłaby też znaczyć „miłujmy”; przyjmujemy odczyt oznajmujący: to stwierdzenie źródła, nie wezwanie. tc Tekst bizantyjski dodaje „Jego” („my miłujemy Jego”) — tak za nim KJV.
tn „Kłamca” — jak 2:4 (kto mówi «Poznałem Go», a przykazań nie zachowuje) i 2:22: znów słowa o Bogu sprawdzane życiem. Zestawienie miłości i nienawiści bez stanów pośrednich — jak 2:9–11; 3:15.
tn „Widział” — czas dokonany o trwałym skutku: brat wciąż stoi przed oczami; widzialny brat jest sprawdzianem miłości do niewidzialnego Boga (por. w. 12: „Boga nikt nigdy nie oglądał”). tc SBLGNT (z WH, Tregellesem i NA28): „nie może miłować”; tekst bizantyjski pyta: „jakże może miłować?” — tak KJV i WEB.
tn Klamra z 3:23 („to jest Jego przykazanie”): tam wiara i wzajemna miłość, tu miłość Boga i brata — jedno przykazanie, dwa ramiona. „Miłował i brata” — „i” znaczy tu „także”: jedno bez drugiego nie istnieje (w. 20).
tn Cała rodzina „rodzić” w jednym zdaniu: wierzący „jest zrodzony”, Ojciec to „Ten, który zrodził”, a „ten zrodzony z Niego” to — po w. 2 („miłujemy dzieci Boże”) — brat w wierze: kto kocha Ojca, kocha Jego dzieci. Druga połowa bywa też czytana szerzej: jako zasada o każdym rodzicu i jego dziecku (w drugiej połowie nie pada już słowo „Bóg”, a formuła „każdy, kto…” wraca w liście dwanaście razy), zastosowana dopiero potem do Boga i Jego dzieci. tc WH opuszcza „i”.
tn Odwrócenie: dotąd miłość do brata była sprawdzianem miłości do Boga (4:20–21) — teraz odwrotnie: miłość do Boga mierzy miłość do Jego dzieci. Obie strony sprawdzają się nawzajem. „Czynimy przykazania” — niezwykłe połączenie, jedyne takie w liście (por. „czynić prawdę” 1:6, „czynić sprawiedliwość” 2:29). tc Tekst bizantyjski wyrównuje do zwykłego „zachowujemy”.
tn „Miłość Boga” — tu: miłość do Boga (dopełniacz w grece dwuznaczny; rozstrzyga w. 2). „Ciężkie” — o ciężarze do dźwigania: por. Mt 23:4 („wiążą brzemiona ciężkie”) i Mt 11:30 („moje brzemię jest lekkie”). Powód, czemu nie są ciężkie, podaje od razu w. 4: nosi je ktoś, kto zwycięża.
tn „Wszystko, co zrodzone” — rodzaj nijaki, nie „każdy”: zasada, która obejmuje każdego zrodzonego. „Zwycięstwo, które zwyciężyło” — ta sama rodzina słów, co „zwyciężyliście” (2:13–14; 4:4); samo słowo „zwycięstwo” (νίκη, nikē) występuje w NT tylko tutaj. Czas przeszły dokonany „zwyciężyło” obok teraźniejszego „zwycięża”: rozstrzygnięcie już zapadło — i wciąż działa.
tn Trzy wyznania listu schodzą się u mety: „Jezus jest Chrystusem” (2:22; 5:1), przyszedł w ciele (4:2), „Jezus jest Synem Bożym” (4:15; 5:5). tc Edycje różnią się tu tylko partykułą „a/zaś”.
sn „Przez wodę i krew” — list tego nie rozwija i propozycje są od starożytności co najmniej trzy: (a) chrzest Jezusa i Jego śmierć — dwa graniczne wydarzenia drogi „Tego, który przyszedł” (odczyt najczęstszy); (b) woda i krew z przebitego boku (J 19:34–35 — tam też naoczny świadek „zaświadczył”); (c) całe przyjście w ciele (por. 4:2). Dopisek „nie tylko w wodzie” sugeruje spór: ktoś przyjmował „wodę”, a odrzucał „krew” — czyli krzyż. Tekst zostawiamy otwarty jak greka. Grecki przyimek się przy tym zmienia: najpierw „przez” wodę i krew, potem „w” wodzie i we krwi — przekład tę zmianę odbija. tc Tekst bizantyjski opuszcza drugie „w”.
tc Czytelnik dawnych przekładów zna tu dłuższe zdanie: „…świadczą na niebie: Ojciec, Słowo i Duch Święty, a ci trzej jedno są. A trzej są, którzy świadczą na ziemi…” — to tak zwana Comma Johanneum, obecna w tzw. tekście przyjętym (Textus Receptus) i idących za nim przekładach (angielska KJV, polska Biblia Gdańska). W rękopisach greckich występuje tylko w dziewięciu późnych — w czterech z nich jedynie jako dopisek na marginesie; najstarszy, który ma ją w samym tekście, pochodzi z XIV wieku, a jej brzmienie zdradza przekład z łaciny. Milczą o niej starożytne przekłady poza częścią łacińskich i wszyscy greccy Ojcowie — nawet w sporach o Trójcę, gdzie byłaby koronnym argumentem; nie drukuje jej żadna z pięciu porównywanych edycji krytycznych, także tekst bizantyjski. Bez wstawki zdanie biegnie gładko: trzej świadkowie to Duch, woda i krew (w. 8). Spór dotyczy historii tekstu, nie nauki o Trójcy — ta stoi na wielu innych miejscach.
tn Dosłownie „są ku jednemu”: trzy świadectwa zbiegają się w jednym punkcie — zgadzają się w jednej sprawie. To nie jest fraza „jedno są” ze wstawki omówionej w przypisie 118 (tam jedność bytu, tu zgodność zeznań — jak świadkowie w sądzie; por. zasada dwóch–trzech świadków, Pwt 19:15).
tn „Większe” — jak 3:20 (Bóg większy niż serce) i 4:4. W tle zasada Prawa: sprawę rozstrzyga dwóch–trzech świadków (Pwt 19:15; por. J 8:17–18, gdzie Jezus powołuje się na świadectwo swoje i Ojca). „Zaświadczył” — czas dokonany: świadectwo raz złożone i wciąż ważne. Drugie „że” bywa też czytane jako „bo”: wtedy zdanie nie zapowiada treści świadectwa, lecz podaje powód — świadectwo Boga jest większe, bo to On je złożył o swoim Synu. tc Tekst bizantyjski ma „które zaświadczył” zamiast „że zaświadczył”.
tn Trzy składnie wiary w jednym wersecie: „wierzyć w Syna” (zawierzyć Osobie), „wierzyć Bogu” (dać wiarę Jego słowu — celownik, jak „uwierzyć imieniu” 3:23), „uwierzyć w świadectwo”. „Uczynił Go kłamcą” — jak 1:10: odrzucenie świadectwa jest zarzutem kłamstwa postawionym Bogu. tc Edycje różnią się pisownią zaimka („w sobie/w nim”) — sens bez zmian.
tn „Życie wieczne” — klamra: tak zaczął się list (1:2: „głosimy wam życie wieczne”) i taka była obietnica (2:25). „Dał” — czas przeszły dokonany: dar już wręczony, nie obiecany na potem. tc Edycje różnią się tylko szykiem słów.
tn Szyk drugiej połowy odwrócony jak w grece: „życia — nie ma” (strata na końcu, jak uderzenie). I drobiazg: pełny tytuł „Syna Bożego” pada właśnie w połowie o niemającym — jakby dla podkreślenia, co traci.
tn Cel listu — por. J 20:31: tam Ewangelia pisana, „abyście wierzyli… i mieli życie”; tu list, „abyście WIEDZIELI, że macie”. Pewność, nie tylko wiara — po to były wszystkie „po tym poznajemy”. „Wierzycie w imię” — składnia z „w”, którą Jan zna obok „uwierzyć imieniu” (3:23; por. przypis tam): obie się dopełniają. Dopowiedzenie „wam, którzy wierzycie” stoi w grece na samym końcu zdania — jak adres na kopercie. tc Tekst bizantyjski przenosi je do środka i dodaje „i abyście wierzyli”.
tn „Śmiałość” — czwarty raz (2:28; 3:21; 4:17): przy Jego przyjściu, w modlitwie, w dniu sądu — i tu, na co dzień przed Nim. „Według Jego woli” — miara prośby (por. 3:22: prosi ten, kto zachowuje przykazania). „Słucha nas” — to samo słowo, co w 4:5–6: świat słucha swoich, Bóg — swoich.
tn Dosłownie „mamy prośby, o które poprosiliśmy” — ta sama rodzina słów (jak „obietnica, którą On sam nam obiecał” 2:25). „Poprosiliśmy” — czas dokonany: prośba złożona u Boga jest jak depozyt — „mamy” ją, zanim ją widać. tc Edycje różnią się tu nieznacznie partykułami.
tn „Da mu życie” — greka nie mówi, kto daje: gramatycznie podmiotem jest proszący (życie przychodzi przez jego wstawiennictwo), ale dawcą życia w liście jest zawsze Bóg (5:11). Zostawiamy niedopowiedziane jak w oryginale; tę samą otwartość ma modlitwa wiary w Jk 5:15.20. Liczba się w zdaniu zmienia — najpierw „mu”, potem „tym, którzy grzeszą” — i tak jest po grecku: to dopowiedzenie rzucone na koniec, które podejmuje wcześniejszy zaimek i uogólnia jeden przypadek na wszystkie podobne.
sn „Grzech ku śmierci” — Jan go nie nazywa i propozycje pozostają otwarte: (a) grzech kończący się śmiercią fizyczną (por. 1 Kor 11:30); (b) w kontekście listu — zaparcie się Syna i odejście, grzech „antychrystów” (2:19.22–23), na które modlitwa wspólnoty nie ma już wpływu; (c) świadome, trwałe odrzucenie (por. Mk 3:29). Tekst nie rozstrzyga — przekład też nie. W ostatnim zdaniu Jan zmienia czasownik prośby na inny i cofa rękę: nie nakazuje ani nie zakazuje — po prostu „o tamtym nie mówi”. Przeczenie stoi przy słowie „mówię”, nie przy prośbie: zdanie nie zabrania modlitwy, tylko jej nie nakazuje.
tn „Nieprawość” — jak 1:9 („oczyści nas z każdej nieprawości”). Dwa zdania trzymają równowagę: grzech to sprawa poważna (każda nieprawość!) — a jednak nie każdy grzech jest „ku śmierci”: drzwi prośby z w. 16 zostają otwarte.
tn Dwa różne imiesłowy „zrodzić”: pierwszy — o trwałym stanie (wierzący, jak 3:9; 5:1.4), drugi — o jednym wydarzeniu: najpewniej Chrystus, Zrodzony z Boga, który „strzeże go” (por. J 17:12.15: „strzegłem ich… abyś ich ustrzegł od Złego”). „Nie grzeszy” — jak 3:6.9 (tam przypis o sporze wokół tych zdań). tc SBLGNT z WH, Tregellesem i NA27: „strzeże go”; NA28 z tekstem bizantyjskim: „strzeże samego siebie”. W całym liście SBLGNT idzie za NA27 przeciw NA28 trzy razy: 1:7; 3:7 i tutaj.
tn „Leży w Złym” — dosłownie: nie „należy do”, lecz „leży” — bezwładnie, jak rzecz w czyimś zasięgu; ostry kontrast z „jesteśmy z Boga”. To „ten w świecie” z 4:4 — nazwany wprost. „Zły” — osobowo, wielką literą, jak 2:13–14; 3:12; 5:18.
tn „Przyszedł” — czasownik „być już na miejscu”: nie samo wydarzenie, lecz obecność. „Abyśmy poznawali” — niedokonane: poznawanie trwa (jak 2:3). „On” — dosłownie „Ten”: najbliżej stoi „Jezus Chrystus” i wielu czyta to jako wprost nazwanie Syna „prawdziwym Bogiem i życiem wiecznym” (por. 1:2: życie, które było u Ojca); inni odnoszą „Ten” do Ojca, „Prawdziwego”. Greka wskazuje, nie podpisuje — przekład zostawia „On”. „Prawdziwy” — jak 2:8 („prawdziwa światłość”): rzeczywisty, nie tylko prawdomówny; za chwilę kontrast: bożki (w. 21). tc Edycje różnią się trybem „poznawali/poznajemy”.
tn Ostatnie słowo listu — nagłe: „bożki”. Po grecku εἴδωλον (eidōlon) to najpierw „widmo, odbicie” (tak u klasyków), w Biblii greckiej — posąg bożka i sam fałszywy bóg: wszystko, co udaje „Prawdziwego” z w. 20 — kontrast jest celowy. Czy chodzi o posągi, czy o każdą podróbkę Boga — choćby tę głoszoną przez „fałszywych proroków” listu — tekst nie zawęża; oba odczyty w grze. „Ustrzeżcie się” — rozkaz jednorazowy i stanowczy, jak komenda straży. tc Tekst bizantyjski dodaje „Amen”.