Ewangelia według Jana

Przypisy

1. sn Łazarz (Λάζαρος, Lazaros) zostaje przedstawiony przez swoje siostry, nie odwrotnie — znak, że pierwsi czytelnicy znali już Marię i Martę (por. Łk 10:38–42, gdzie występują bez brata). To samo imię nosi żebrak z przypowieści w Łk 16:20 — i tylko tam żebrak ma imię.
2. tn Narrator odsyła do sceny, którą opowie dopiero w 12:3 — zakłada, że czytelnik zna ją, zanim przeczyta. W rękopisach imię Marii waha się tu między zapisem Μαριάμ (Mariam) a Μαρία (Maria) — po polsku bez różnicy.
3. tn „Kochasz” (φιλεῖς, phileis) — czasownik bliskiej przyjaźni; w w. 5 narrator weźmie drugie słowo: „miłował” (ἠγάπα, ēgapa), a w w. 36 wróci pierwsze. Jan przeplata oba o tej samej więzi — przekład je rozróżnia: „kochać” i „miłować”. Prośby w liście nie ma: siostry podają tylko fakt.
4. tn „Nie jest ku śmierci” (πρὸς θάνατον, pros thanaton) — ten sam zwrot, którym 1 J 5:16–17 mówi o „grzechu ku śmierci”: chodzi o kierunek, w którym rzecz zmierza, nie tylko o skutek. Cel choroby wróci dosłownie przed grobem: „jeśli uwierzysz, ujrzysz chwałę Boga” (w. 40). „Przez nią” — po grecku równie otwarte jak po polsku: przez chorobę albo przez chwałę.
5. tn Zdanie o miłości (w. 5) i zdanie o zwłoce łączy spójnik „więc” — narrator zestawia je wprost, a „dwa dni” stawia na akcentowanym końcu zdania. Tekst nie mówi, dlaczego Jezus zwleka; powie, po co: w. 15 („cieszę się ze względu na was…”) i w. 40.
6. tn Podwójne określenie czasu: „następnie, po tym” (ἔπειτα μετὰ τοῦτο, epeita meta touto) — narrator dwa razy zaznacza odstęp, zanim padnie wezwanie. „Chodźmy” (ἄγωμεν, agōmen) powtórzy się w tej scenie trzykrotnie: tu, w w. 15 i — w ustach Tomasza — w w. 16.
7. tn „Judejczycy” (Ἰουδαῖοι, Ioudaioi) — słowo tłumaczone zwykle „Żydzi”; w tym rozdziale oznacza mieszkańców Judei, do której właśnie mowa o powrocie (w. 7): przyszli z pobliskiej Jerozolimy pocieszać siostry (ww. 18–19), wielu z nich uwierzy (w. 45). O próbie ukamienowania — 10:31.
8. tn „Światło tego świata” (τὸ φῶς τοῦ κόσμου τούτου) — tu dosłownie: światło dzienne, słońce. Czytelnik tej księgi słyszał już „Ja jestem światłem świata” (8:12; 9:5) — odpowiedź na strach uczniów gra tym echem: dopóki trwa dzień, idący nie potyka się. W w. 10 zaskakuje końcówka: światła nie ma „w nim” — nie „przy nim”.
9. tn „Zasnął” (κεκοίμηται, kekoimētai) — czas dokonany: zapadł w sen i śpi. Tym samym czasownikiem mówi o zmarłych 1 Tes 4:13–14; obraz umarłych, którzy śpią i zostaną obudzeni — Dn 12:2. Eufemizm jest więc biblijny, a nie wykrętny — ale uczniowie wezmą go dosłownie (ww. 12–13).
10. tn „Wyzdrowieje” (σωθήσεται, sōthēsetai) — dosłownie „będzie ocalony”. Uczniowie mają na myśli powrót do zdrowia (sen uchodził za dobry znak w chorobie); to samo słowo w 3:17 i 10:9 mówi o zbawieniu.
11. tn Dosłownie „o zaśnięciu snu” (τῆς κοιμήσεως τοῦ ὕπνου, tēs koimēseōs tou hypnou) — grecki dokłada drugie słowo, żeby nazwać sen zwykły, cielesny; przekład oddaje to narzędnikiem „snem”.
12. tn Didymos (Δίδυμος) znaczy „Bliźniak”. „Współuczniowie” (συμμαθηταί, symmathētai) — słowo tylko tu w Nowym Testamencie. „Chodźmy” Tomasza podejmuje wezwanie Jezusa z w. 15 — trzecie w tej scenie — ale tam, gdzie Jezus mówi o wierze, Tomasz mówi o umieraniu.
13. tn „Cztery dni” wrócą w w. 39 („czwarty dzień — już cuchnie”): narrator dwa razy zamyka wszelką wątpliwość, że to śmierć dokonana. „Grobowiec” (μνημεῖον, mnēmeion) — komora zamykana kamieniem (w. 38); ten sam rzeczownik stoi w zapowiedzi 5:28: „wszyscy w grobowcach usłyszą Jego głos”.
14. sn Stadion to około 185 m — piętnaście stadiów to niecałe trzy kilometry.
15. tn Te same słowa powtórzy Maria (w. 32), niemal w tym samym szyku — jedno zdanie w ustach obu sióstr.
16. tc Część rękopisów (wśród nich P45, P66, kodeksy Aleksandryjski i Bezy) zaczyna zdanie od „ale”: „ale i teraz wiem…” — tak też tekst bizantyjski i NA28. Tekst przyjęty tutaj idzie za P75 oraz kodeksami Synajskim i Watykańskim, które „ale” nie mają. Różnica dotyczy tylko tonu: z „ale” nadzieja Marty wprost przełamuje żal z w. 21.
17. tn „Powstanie” (ἀναστήσεται, anastēsetai) — Jezus nie mówi kiedy: słowo obejmuje i powstanie za chwilę, i zmartwychwstanie w dniu ostatecznym. Marta rozumie je po drugiemu (w. 24) — i na tym nieporozumieniu wesprze się cała dalsza rozmowa.
18. tn Wiara Marty ma adres w Prorokach: „ożyją twoi umarli” (Iz 26:19 — Septuaginta dodaje: „powstaną ci w grobowcach”, tym samym słowem co w. 17) i „wielu śpiących w prochu ziemi się obudzi” (Dn 12:2 — sen, przebudzenie i życie wieczne, jak w ww. 11–13). „W dniu ostatecznym” — zwrot z nauczania Jezusa w tej księdze: „wskrzeszę go w dniu ostatecznym” (6:39–40.44.54). Marta wyznaje więc dokładnie to, co słyszała — a Jezus zaraz przesunie ciężar z wydarzenia na siebie.
19. tn „Ja jestem” (ἐγώ εἰμι, egō eimi) — zaimek dodany dla nacisku: greka nie musi go stawiać. Na wyznanie o przyszłym wydarzeniu (w. 24) Jezus odpowiada zdaniem o sobie w czasie teraźniejszym — zmartwychwstanie i życie przestają być terminem w kalendarzu, a stają się Osobą, która stoi przed Martą. „Życie” — słowo-klucz Janowe: „w Nim było życie” (1:4), „kto ma Syna, ma życie” (1 J 5:12).
20. tn Greka piętrzy tu przeczenie (οὐ μή, ou mē — najmocniejsze „nie” o przyszłości) i dokłada „na wieki”. Obietnica jest podwójna: kto umarł — będzie żył (w. 25); kto żyje i wierzy — nie umrze na wieki. I od razu pytanie wprost do Marty — jedyne takie „wierzysz w to?” w tej księdze.
21. tn „Uwierzyłam” (πεπίστευκα, pepisteuka) — czas dokonany stanu: wiara raz powzięta i trzymana do teraz; do tego emfatyczne „ja” — Marta odpowiada za siebie. Jej wyznanie to niemal dokładnie zdanie, dla którego cała księga została napisana: „abyście wierzyli, że Jezus jest Chrystusem, Synem Boga” (20:31). „Który przychodzi na świat” — tytuł Oczekiwanego (por. 6:14: „to jest prawdziwie prorok, który przychodzi na świat”).
22. tn „Po cichu” (λάθρᾳ, lathra) — skrycie, tak by inni nie wiedzieli; a jednak pocieszający pójdą za Marią (w. 31). „Nauczyciel” (ὁ διδάσκαλος, ho didaskalos) — tak siostry mówią o Jezusie między sobą; sam Jezus przyjmie ten tytuł: „Wy nazywacie Mnie Nauczycielem i Panem — i dobrze mówicie” (13:13).
23. tn „Aby tam płakać” (κλαύσῃ, klausē, od κλαίω, klaiō) — słowo głośnego płaczu, żałobnego lamentu; tak za chwilę płacze Maria i ci, którzy z nią przyszli (w. 33). Pocieszający (w. 19) pójdą za nią aż do grobowca — i tak staną się świadkami znaku (w. 45).
24. tn Słowa Marii to co do słowa słowa Marty z w. 21 (μου, mou — „mój”); różni je tylko SZYK: u Marty zaimek stoi po rzeczowniku („brat mój”), u Marii przed czasownikiem. Wysunięcie oddaje tu polska kolejność: „mój brat by nie umarł” wobec „nie umarłby mój brat” w w. 21 — te same słowa, inny akcent. Po skardze Marty rozwinęła się rozmowa (ww. 22–27); po skardze Marii rozmowy nie ma — jest wzburzenie, pytanie o grób i łzy (ww. 33–35).
25. tn „Wzburzył się” (ἐνεβριμήσατο, enebrimēsato) — słowo gniewnego poruszenia, nie rozczulenia: w grece opisuje parskanie koni, w ewangeliach surowe napomnienie (Mt 9:30; Mk 1:43); wróci w w. 38, tuż przed grobem. „Wstrząsnął sobą” (ἐτάραξεν ἑαυτόν, etaraxen heauton) — greka stawia stronę czynną i przy niej zaimek zwrotny: nie coś wstrząsnęło Jezusem, lecz On sam to zrobił. Tym samym czasownikiem Jezus powie o sobie: „teraz moja dusza jest wstrząśnięta” (12:27).
26. tn „Chodź i zobacz” (ἔρχου καὶ ἴδε, erchou kai ide) — tymi samymi słowami Filip zapraszał Natanaela do Jezusa (1:46; por. 1:39). Tu zaproszenie prowadzi Jezusa do grobu.
27. tn „Zapłakał” (ἐδάκρυσεν, edakrysen) — inny czasownik niż lament Marii i Judejczyków (κλαίω, klaiō, ww. 31.33): δακρύω (dakryō) znaczy „uronić łzy” i w Nowym Testamencie występuje tylko w tym wersecie. O „głośnym wołaniu i łzach” Jezusa mówi też Hbr 5:7.
28. tn Mowa o uzdrowieniu człowieka ślepego od urodzenia (rozdział 9) — poprzednim znaku Jezusa w Jerozolimie. To trzeci głos w tej scenie o tym, że Jezus mógł nie dopuścić do śmierci (ww. 21.32.37); odpowiedź padnie przy grobie (ww. 40–44).
29. tn Grobowiec był grotą z kamieniem na wierzchu — tak samo zamknięty będzie grób Jezusa (20:1); i tam kamień okaże się „podniesiony” tym samym czasownikiem (αἴρω, airō), którym Jezus zaraz rozkaże: „Podnieście kamień” (w. 39).
30. tn „Cuchnie” (ὄζει, ozei) — słowo dosadne i dosłowne; „czwarty dzień” (τεταρταῖος, tetartaios) wraca z w. 17: śmierć jest dokonana, zaczął się rozkład. Ta sama Marta, która wyznała „Ty jesteś Chrystus” (w. 27), teraz sprzeciwia się otwarciu grobu — odpowiedź Jezusa (w. 40) podejmie jej własne słowo z tamtej rozmowy: „uwierzysz”.
31. tn Zdanie w tym brzmieniu wcześniej nie padło — spina w jedno cel choroby z w. 4 („dla chwały Boga”) i wezwanie do wiary z ww. 25–26. Warunek stoi przed widzeniem: „jeśli uwierzysz — ujrzysz”; por. 20:29: „błogosławieni, którzy nie zobaczyli, a uwierzyli”.
32. tn Ten sam czasownik dwa razy obok siebie: „podnieśli” kamień — „podniósł” oczy (αἴρω, airō); wzniesione oczy to gest modlitwy (por. 17:1). „Wysłuchałeś” (ἤκουσάς, ēkousas) — czas przeszły, zanim cokolwiek się stało; w całej tej modlitwie nie ma ani jednej prośby.
33. tn „Aby uwierzyli, że Ty Mnie posłałeś” — to zdanie wróci w modlitwie Jezusa w noc przed pojmaniem: „aby świat wierzył, że Ty Mnie posłałeś” (17:21; por. 17:8.25). „Posłał” — słowo znane z listu: „Syna swego, Jedynego, posłał Bóg na świat” (1 J 4:9).
34. tn „Wielkim głosem” (φωνῇ μεγάλῃ, phōnē megalē) — jak w zapowiedzi: „nadchodzi godzina, w której wszyscy w grobowcach usłyszą Jego głos i wyjdą” (5:28–29); tu słyszy go jeden. Rozkaz nie ma nawet czasownika — dosłownie „tu, na zewnątrz!” (δεῦρο ἔξω, deuro exō).
35. sn Opaski (κειρίαι, keiriai) krępowały osobno stopy i ręce, twarz zakrywała chusta (σουδάριον, soudarion) — zwyczajny pochówek tamtego czasu (por. 19:40). Ten sam rzadki wyraz wróci przy pustym grobie Jezusa: tam chusta będzie leżała osobno, zwinięta (20:7).
36. tn Ten sam znak dzieli: wielu uwierzyło — niektórzy poszli do faryzeuszów. Po co poszli, tekst nie mówi; mówi, co z tego wynikło: zwołanie rady (w. 47). Por. 12:10–11: to przez Łazarza „wielu… wierzyło w Jezusa” — i dlatego uchwała obejmie także jego.
37. tn Rada (συνέδριον, synedrion) to sanhedryn — najwyższa rada żydowska. Jej pytanie przyznaje fakty: „ten człowiek czyni wiele znaków”. „Co robimy” (Τί ποιοῦμεν, ti poioumen) — czas teraźniejszy: nie „co mamy robić”, lecz „co my robimy” — o własnej bezczynności. Część wydań greckich dzieli to na dwa zdania: „Co robimy? Bo ten człowiek…” — różnica interpunkcji, nie tekstu.
38. tn „Miejsce” (ὁ τόπος, ho topos) — świątynia (por. Dz 6:13–14: „to święte miejsce”). „Nam” stoi w grece z przodu, przed „miejscem” i „narodem” — strata, której się boją, jest ich własna. W roku 70 Rzymianie rzeczywiście przyjdą i zburzą i świątynię, i Jerozolimę.
39. tc „Dla was” — tak najstarsze papirusy (P45, P66, P75) oraz kodeksy Watykański i Bezy; kodeks Synajski nie ma zaimka wcale („pożyteczne jest, aby…”), a kodeks Aleksandryjski i tekst bizantyjski czytają „dla nas”. Różnica tonu: w lekcji „dla was” Kajfasz mówi radzie o jej korzyści; w „dla nas” włącza samego siebie.
40. tn „Za lud” (ὑπὲρ τοῦ λαοῦ, hyper tou laou) — „za” w znaczeniu „w miejsce, na rzecz”. To samo „za” niesie mowę o pasterzu: „oddaję swoje życie za owce” (10:11.15); wróci przy pojmaniu, gdzie 18:14 przypomni to zdanie, i w liście: „On oddał za nas swoje życie” (1 J 3:16). Kajfasz podaje rachunek polityczny — słowa mówią więcej, niż on wie (ww. 51–52).
41. tn Jedyne miejsce, gdzie narrator tej księgi wprost nazywa czyjeś słowa proroctwem — i są to słowa wroga, podane jako polityczny rachunek. Prorokował nie z wiary, lecz „jako arcykapłan owego roku” — na urzędzie; fraza wraca z w. 49 i wróci w 18:13–14.
42. tn Narrator rozszerza proroctwo słowami mowy o pasterzu: „mam i inne owce… i będzie jedna trzoda, jeden pasterz” (10:16). „Rozproszone” (διεσκορπισμένα, dieskorpismena) — pokrewnym słowem w 10:12 wilk „rozprasza” owce. „Zgromadzić” (συναγάγῃ, synagagē) — ten sam czasownik, którym w w. 47 „zwołano” radę: dwa zgromadzenia tej sceny. „Dzieci Boże” — jak w 1 J 3:1: „abyśmy zostali nazwani dziećmi Bożymi”.
43. tn „Postanowili” (ἐβουλεύσαντο, ebouleusanto) — uchwała, nie odruch; to samo słowo wróci w 12:10: arcykapłani „postanowili zabić także Łazarza”. Na tej scenie kończy się publiczna działalność: w. 54 mówi, że Jezus „już nie chodził jawnie wśród Judejczyków”.

Glosariusz — słowa klucze księgi

Najważniejsze słowa tej księgi i to, jak je konsekwentnie oddajemy: greckie hasło z transliteracją, numer Stronga, polskie oddanie i miejsca wystąpień.

ἀσθενέω astheneō G770

chorować ww. 11:1, 11:2, 11:3, 11:6 rzeczownik ἀσθένεια „choroba” 11:4

φιλέω phileō G5368

kochać ww. 11:3, 11:36 para z ἀγαπάω „miłować” — rozróżniana (decyzja przy 11:3); pokrewny φίλος „przyjaciel”

ἀγαπάω agapaō G25

miłować ww. 11:5 jak w 1 J

φίλος philos G5384

przyjaciel ww. 11:11 jak 3 J 15

μένω menō G3306

pozostać ww. 11:6 rozjazd domeny górnej wobec „trwać” (LN 68.11, 1–2 J) — klucz glosariusza lemat+domena; decyzja przy 11:6

περιπατέω peripateō G4043

chodzić ww. 11:9, 11:10 tu ruch fizyczny (LN 15), w 1–3 J metafora życia (LN 41.11) — polskie „chodzić” niesie oba, most zachowany

φῶς phōs G5457

światło ww. 11:9, 11:10 światło dnia; w 1 J 1:5 „światłość” o Bogu — rozjazd oddania świadomy, decyzja przy 11:9

κοιμάομαι koimaomai G2837

zasnąć ww. 11:11, 11:12 eufemizm śmierci (LN 23.104, w. 11) i sen zwykły (LN 23.66, w. 12) — nieporozumienie ww. 11–13 gra na obu

σῴζω sōzō G4982

wyzdrowieć ww. 11:12 tu „ocaleć z choroby”; to samo słowo o zbawieniu (J 3:17) — tn przy 11:12

παρρησία parrēsia G3954

wprost ww. 11:14 dativus przysłówkowy; w 1 J/Hbr/Flm rzeczownik „śmiałość” — rozjazd użycia zapisany (decyzja przy 11:14)

Ἰουδαῖος Ioudaios G2453

Judejczyk ww. 11:8, 11:19, 11:31, 11:33, 11:36, 11:45 ESKALACJA — oddanie na całą księgę do decyzji redaktora (decyzja przy 11:8)

μαθητής mathētēs G3101

uczeń ww. 11:7, 11:8, 11:12, 11:16 συμμαθητής „współuczeń” 11:16 (hapax NT)

πιστεύω pisteuō G4100

wierzyć ww. 11:15, 11:25, 11:26 (2×), 11:27, 11:40, 11:42, 11:45, 11:48 poddomeny 31.85/31.102 — jedna domena górna, jedno oddanie; „wierzyć w” (πιστεύω εἰς) charakterystyczne dla Jana

ζωή zōē G2222

życie ww. 11:25 jak 1 J (klamra listu 1:1–2 … 5:20); nić obowiązkowa korpusu Janowego

ἀνάστασις anastasis G386

zmartwychwstanie ww. 11:24, 11:25 czasownik ἀνίστημι „powstać” 11:23.24 — ta sama domena 23.93

ἀνίστημι anistēmi G450

powstać ww. 11:23, 11:24 o wskrzeszeniu; rzeczownik oddany „zmartwychwstanie”; w 11:31 ten sam lemat w LN 17.6 (wstać z miejsca) → „wstała” — rozjazd domeny górnej, decyzja przy 11:31

μνημεῖον mnēmeion G3419

grobowiec ww. 11:17, 11:31, 11:38 ten sam rzeczownik w J 5:28 i Iz 26:19 LXX — most zapowiedzi (dossier §e)

οἶδα oida G1492

wiedzieć ww. 11:22, 11:24, 11:42, 11:49 para οἶδα/γινώσκω rozróżniana jak w 1 J (wiedzieć/poznawać)

Χριστός Christos G5547

Chrystus ww. 11:27 tytuł jak w celu księgi 20:31

ἐσχάτη ἡμέρα eschatē hēmera G2078 + G2250

dzień ostateczny ww. 11:24 fraza Jezusowa J 6:39.40.44.54; 12:48; rozjazd z 1 J 2:18 „ostatnia godzina” świadomy (decyzja przy 11:24)

ὑπαντάω hypantaō G5221

wyjść na spotkanie ww. 11:20, 11:30

παραμυθέομαι paramytheomai G3888

pocieszać ww. 11:19, 11:31

διδάσκαλος didaskalos G1320

Nauczyciel ww. 11:28 wielka litera — tytuł zastępujący imię w ustach sióstr (decyzja przy 11:28); do zgrania z 13:13

ἐγείρω egeirō G1453

wstać ww. 11:29 tu ruch fizyczny; o wskrzeszeniu Łazarza księga weźmie ten lemat w 12:1.9.17 (ἐκ νεκρῶν) — decyzja przy pełnym G0

κλαίω klaiō G2799

płakać ww. 11:31, 11:33 (2×) płacz głośny, żałobny lament — para z δακρύω rozróżniona (decyzja przy 11:35)

δακρύω dakryō G1145

zapłakać ww. 11:35 hapaks NT — ronić łzy, nie lamentować; para z κλαίω (decyzja przy 11:35)

ἐμβριμάομαι embrimaomai G1690

wzburzyć się ww. 11:33, 11:38 słowo gniewnego poruszenia (LSJ: parskanie, napomnienie) — nie eufemizować (decyzja przy 11:33)

ταράσσω tarassō G5015

wstrząsnąć (sobą) ww. 11:33 strona czynna z ἑαυτόν — czynność przy podmiocie (decyzja przy 11:33, poprawka walidatora); o Jezusie także 12:27; 13:21; por. 14:1.27 — oddania do zgrania przy pełnym G0

τυφλός typhlos G5185

ślepy ww. 11:37 rodzina τυφλόω 1 J 2:11 „oślepiła”; metafora J 9:39–41 wymaga „ślepy” — potwierdzenie przy pełnym G0 (decyzja przy 11:37)

δόξα doxa G1391

chwała ww. 11:4, 11:40 w 11:40 tagger daje LN 79.18 (blask) — oddanie wspólne mimo rozjazdu domen: klamra frazy w. 4 ↔ w. 40 (decyzja przy 11:40)

δοξάζω doxazō G1392

uwielbić ww. 11:4 w Ga 1:24 „chwalić” (LN 33.357) — inna domena, rozjazd odnotowany

αἴρω airō G142

podnieść ww. 11:39, 11:41 (2×) potrójne powtórzenie kamień–oczy zachowane (decyzja przy 11:39); w 20:1 ten sam czasownik o kamieniu grobu Jezusa; w 11:48 LN 20.43 → „zabiorą” — rozjazd domeny górnej (decyzja przy 11:48)

εὐχαριστέω eucharisteō G2168

dziękować ww. 11:41 jak Flm 4 „Dziękuję mojemu Bogu”

ἀποστέλλω apostellō G649

posłać ww. 11:42 jak 1 J 4:9-10.14 („posłał”); fraza „że Ty Mnie posłałeś” wraca w 17:8.21.25

φωνή phōnē G5456

głos ww. 11:43 klamra do 5:28 (usłyszą Jego głos); czasownik φωνέω „wołać” 11:28 (2×)

κραυγάζω kraugazō G2905

zawołać ww. 11:43 mocny okrzyk (LSJ); ten sam czasownik w 19:6.15 w ustach tłumu — oddania do zgrania przy pełnym G0 (decyzja przy 11:43)

κειρία keiria G2750

opaska ww. 11:44 hapaks NT (LSJ: pas/opasanie — LXX Prz 7:16)

σουδάριον soudarion G4676

chusta ww. 11:44 łac. sudarium; wróci w 20:7 przy pustym grobie — nić realiów

θνῄσκω thnēskō G2348

umarły (τεθνηκώς) ww. 11:44 para z τελευτάω 11:39 „zmarły” — dwa lematy, dwa polskie słowa (decyzja przy 11:44)

τελευτάω teleutaō G5053

zmarły (perf.) ww. 11:39 para z θνῄσκω 11:44 (decyzja przy 11:44)

λύω lyō G3089

rozwiązać ww. 11:44 w 1 J 3:8 ten sam lemat o dziełach diabła („zniszczyć”, bez wpisu glosariusza 1 J) — rozjazd domen, nie nić

σημεῖον sēmeion G4592

znak ww. 11:47 słowo-klucz księgi (cel: 20:30–31) — wpis otwiera nić na całą Ewangelię

συνέδριον synedrion G4892

rada ww. 11:47 sanhedryn — realium objaśnione w przypisie 37; jedyne wystąpienie w J

ἔθνος ethnos G1484

naród ww. 11:48, 11:50, 11:51, 11:52 l. poj. o Izraelu; para z λαός „lud” w jednym zdaniu (11:50) rozróżniona

λαός laos G2992

lud ww. 11:50 para z ἔθνος „naród” — dwa słowa, dwa oddania (11:50)

λογίζομαι logizomai G3049

brać pod uwagę ww. 11:50 w Ga 3:6 „policzyć” (imputacja) — rozjazd domeny górnej, kolizja rozstrzygnięta decyzją przy 11:50

ὑπέρ hyper G5228

za ww. 11:50, 11:51, 11:52 klamra 10:11.15 ↔ 11:50nn ↔ 18:14; 1 J 3:16 „za nas” (decyzja przy 11:50); w 11:4 inne użycie („dla chwały”)

προφητεύω prophēteuō G4395

prorokować ww. 11:51

διασκορπίζω diaskorpizō G1287

rozproszyć ww. 11:52 pokrewne σκορπίζω 10:12 (wilk rozprasza owce) — nić rodziny słów

συνάγω synagō G4863

zgromadzić / zwołać ww. 11:47, 11:52 dwa zgromadzenia sceny: rada zwołana (47) i dzieci Boże zgromadzone w jedno (52) — ten sam czasownik, przypis 42

βουλεύομαι bouleuomai G1011

postanowić ww. 11:53 ta sama uchwała w 12:10 obejmie Łazarza — spójnik scen 11↔12

τέκνον teknon G5043

dziecko ww. 11:52 fraza τέκνα τοῦ θεοῦ „dzieci Boże” jak 1 J 3:1–2; zobowiązanie korpusu (Ga, Flm, 2 J) zgodne

ἀποθνῄσκω apothnēskō G599

umrzeć ww. 11:14, 11:16, 11:21, 11:25, 11:26, 11:32, 11:37, 11:50, 11:51 9× we fragmencie; rzeczownik θάνατος „śmierć” 11:4.13