Przekład otwarty

Drugi List Jana

Słowniczek ↓Przypisy ↓
⤓ Pobierz
Wydanie
Aparat
⤓ PDF⤓ EPUB

Wydanie dosłowne z przypisami – pełny aparat tn/tc/sn, wstęp i słowniczek.

Każde zdanie w osobnej linii; wcięcie = zdanie podrzędne wewnątrz zdania nadrzędnego (rozbiór wg drzew składniowych – zob. kolofon).

Funkcje w zdaniu – kolor polskiego słowa to funkcja jego greckiej kotwicy (wyrównanie 1:1; bez wyrównania koloruje się tylko greka w trybie studium): podmiot orzeczenie dopełnienie dopełnienie dalsze orzecznik okolicznik poza zdaniem (wołacz, temat wysunięty, formuła) – klamry ⌜…⌝ obejmują zdania podrzędne (kolor klamry i spójnika = funkcja tego zdania w zdaniu nadrzędnym); szare = bez oznaczenia. Najedź na słowo lub klamrę, by zobaczyć nazwę funkcji. Legenda pływa też przy dolnej krawędzi, póki tryb jest włączony.

Czasy w WYWODZIE listu pracują inaczej niż w opowiadaniu: oś wywodu – teraźniejszy · przywołane fakty – aoryst · stan, który trwa – perfekt (częsty nośnik argumentu) · zapowiedź – przyszły · fragmenty opowieści – imperfekt zaprzeszły · poza indikatiwem – imiesłów, bezokolicznik, tryb łączący rozkazujący. Te ostatnie nie dostają koloru czasu, bo grecki czas niesie w nich aspekt, a nie moment – dostają sam znacznik, żeby było widać, że to czasowniki, a nie że zabrakło danych. Wezwania (tryb rozkazujący) to oś zachęty, nie czasów. Legenda pływa też przy dolnej krawędzi, póki tryb jest włączony.

Odnośniki w tekście to przypisy: tn przekładowe, tc tekstowe, sn studyjne – kliknij, aby otworzyć.

oś wywoduteraźniejszy
przywołaneaoryst – fakty, na których wywód stoi
stan trwaperfekt
zapowiedźprzyszły
opowieśćimperfekt zaprzeszły
poza indikatiwemimiesłów / bezokolicznik / łączący rozkazujący
podmiot orzeczenie dopełnienie dopełnienie dalsze orzecznik okolicznik
klamry ⌜…⌝ = zdanie podrzędne; kolor klamry i spójnika = jego funkcja w zdaniu nadrzędnym
O księdze – zamysł autora i filozofia czytania

Zamysł autora – jak go rozumiemy

Jedna karta papirusu (w. 12: „nie chcę powierzać tego papirusowi i atramentowi”) – a w niej ta sama godzina, co w 1 Liście Jana: „wielu zwodzicieli wyszło na świat, ci, którzy nie wyznają Jezusa Chrystusa przychodzącego w ciele” (w. 7). Starszy pisze do „wybranej pani i jej dzieci”, by spleść dwie rzeczy, które lubią się rozdzielać: prawdę i miłość (ww. 1–6) – i by zamknąć próg domu przed nauką, która „wybiega naprzód i nie trwa w nauce Chrystusa” (w. 9): takiego nauczyciela „nie przyjmujcie go do domu” (w. 10).

Jak tę księgę czytamy

„Wybraną panią” zostawiamy tak, jak stoi – to, czy chodzi o wspólnotę nazwaną panią (na co wskazuje „wybrana siostra” w w. 13), czy o gospodynię domu-kościoła, rozważa przypis, nie tekst. Zakaz z ww. 10–11 czytamy w jego granicach: chodzi o wędrownych nauczycieli zwodzicielskiej nauki i o dom, w którym zbiera się kościół – nie o zwykłą ludzką gościnność; drugą stroną tego progu jest 3 List Jana, gdzie te same drzwi otwierają się szeroko dla braci prawdy. Słowa-klucze wspólne z 1 J („trwać”, „prawda”, „przykazanie, które mieliśmy od początku”) prowadzimy tak samo jak tam.

Kto, do kogo, kiedy – i budowa

Nadawca podpisuje się tylko urzędem: „Starszy” – ten sam głos, co w 1 i 3 Liście Jana. Budowa mieści się w trzech częściach: pozdrowienie w prawdzie i miłości (1–3), chodzić w prawdzie i miłości (4–6), zwodziciele i próg domu (7–11) – a na koniec nadzieja, która tłumaczy krótkość: „mam nadzieję być u was i porozmawiać twarzą w twarz, aby wasza radość była pełna” (w. 12).

Tekst tej księgi idzie tu za lekcjami wydania Nestle–Aland 28 w 1 miejscu (oznaczonym ‡); przypisy, słowniczek i studium opisują tekst SBLGNT. Zob. Różnice wydań greckich.

Adres: prawda, która trwa (1–3)

1Starszy – do wybranej pani i do jej dzieci, które ja miłuję w prawdzie; i nie tylko ja, ale i wszyscy, którzy poznali prawdę – 2ze względu na prawdę, która trwa w nas i będzie z nami na wieki. 3Będzie z nami łaska, miłosierdzie i pokój od Boga Ojca i od Jezusa Chrystusa, Syna Ojca, w prawdzie i miłości.

Chodzić w miłości (4–6)

4Ucieszyłem się bardzo, że znalazłem wśród twoich dzieci takie, które chodzą w prawdzie, tak jak otrzymaliśmy przykazanie od Ojca. 5A teraz proszę cię, pani – nie jakbym pisał ci przykazanie nowe, lecz to, które mieliśmy od początku – abyśmy się wzajemnie miłowali. 6A to jest miłość: abyśmy chodzili według Jego przykazań. To jest przykazanie, jak usłyszeliście od początku: abyście w niej chodzili.

Zwodziciele i próg domu (7–11)

7Bo wielu zwodzicieli wyszło na świat, ci, którzy nie wyznają Jezusa Chrystusa przychodzącego w ciele. To jest zwodziciel i antychryst. 8Uważajcie na siebie, abyście nie stracili tego, co wypracowaliśmy, ale otrzymali pełną zapłatę. 9Każdy, kto wybiega naprzód i nie trwa w nauce Chrystusa, ten Boga nie ma. Kto trwa w nauce, ten ma i Ojca, i Syna.Każdy, kto idzie dalej niż nauka Chrystusa i nie trwa w niej, ten Boga nie ma. Kto trwa w nauce, ten ma i Ojca, i Syna.° 10Jeśli ktoś przychodzi do was i tej nauki nie przynosi, nie przyjmujcie go do domu i nie mówcie mu: «Witaj». 11Bo kto mu mówi: «Witaj», ma udział w jego złych czynach.

Zapowiedź spotkania (12–13)

12Wiele mam wam do napisania, ale nie chcę powierzać tego papirusowi i atramentowi; mam nadzieję być u was i porozmawiać twarzą w twarz, aby wasza radość była pełna.Wiele mam wam do napisania, ale nie chcę powierzać tego papirusowi i atramentowi; mam nadzieję być u was i porozmawiać twarzą w twarz, aby nasza radość była pełna.‡ 13Pozdrawiają cię dzieci twojej wybranej siostry.

Wczytywanie widoku studium…

Słowniczek – słowa klucze księgi

Najważniejsze słowa tej księgi i to, jak je konsekwentnie oddajemy: greckie hasło z transliteracją, numer Stronga, polskie oddanie i miejsca wystąpień. Hasła stoją w porządku alfabetu greckiego. Gdy słowo ma w tej księdze kilka oddań, każde stoi pod nim w osobnym wierszu, ze swoimi miejscami. Przy części haseł krótka notka mówi, co słowo znaczy i gdzie w tej księdze warto się przy nim zatrzymać. Słowa klucze wszystkich ksiąg razem, z oddaniem w każdej księdze: Słowniczek grecko-polski.

ἀλήθεια alētheia G225
prawda ww. 1 (2×), 2, 3, 4 To samo greckie słowo i to samo oddanie co w Pierwszym Liście Jana (1 J 1:6, 1:8). Zob. przypis przy wersecie 2.
ἀντίχριστος antichristos G500
antychryst ww. 7 To samo słowo i to samo oddanie co w Pierwszym Liście Jana (1 J 2:18, 2:22, 4:3). Zob. przypis przy wersecie 7.
διδαχή didachē G1322
nauka ww. 9 (2×), 10
ἐντολή entolē G1785
przykazanie ww. 4, 5, 6 (2×)
ἐργάζομαι ergazomai G2038
wypracować ww. 8 W Jk 1:20, 2:9 i 3 J 5 to słowo brzmi „wykonywać”. Tu obok stoi μισθός (misthos), „zapłata”, czyli dniówka robotnika, więc pasuje słownictwo pracy: „co wypracowaliśmy” (8). Zob. przypis przy wersecie 8.
κοινωνέω koinōneō G2841
mieć udział ww. 11 Z tej samej rodziny co κοινωνία (koinōnia): „mamy wspólnotę jedni z drugimi” (1 J 1:7). Zob. przypis przy wersecie 11.
κυρία kyria G2959
pani ww. 1, 5 W Nowym Testamencie tylko w tym liście. Czy „wybranej pani” (1) to osoba, czy wspólnota, wykłada drugi przypis przy wersecie 1.
μένω menō G3306
trwać ww. 2, 9 (2×) Słowo-klucz pism Jana, tak samo w Pierwszym Liście Jana (1 J 2:6, 2:24, 2:27). Zob. przypis przy wersecie 2.
μισθός misthos G3408
zapłata ww. 8
περιπατέω peripateō G4043
chodzić ww. 4, 6 (2×) Obraz drogi zostaje: „chodzą w prawdzie” (4), jak w Pierwszym Liście Jana (1 J 2:6). Zob. przypis przy wersecie 4.
πλάνος planos G4108
zwodziciel ww. 7 (2×) Z tej samej rodziny co πλανάω (planaō): „którzy was zwodzą” (1 J 2:26). Zob. przypis przy wersecie 7.
τέκνον teknon G5043
dziecko ww. 1, 4, 13 To inne słowo niż υἱός (huios), „syn”, tak samo jak w Ga 4:19 i Flm 10. Kim są „jej dzieci” (1), dzieci wybranej pani, wykłada drugi przypis przy wersecie 1.
χαίρειν chairein G5463
«Witaj» ww. 10, 11 To formuła powitania. Zob. przypis przy wersecie 10.
χάρτης / μέλαν chartēs / melan G5489 / G3188
papirus / atrament ww. 12 Arkusz papirusu (stąd polskie słowo „karta”) i atrament, dosłownie „czerń”; atrament wraca w 3 J 13. Dawny materiał piśmienny zostaje, bo „papier” przeniósłby scenę w inne stulecie. Zob. pierwszy przypis przy wersecie 12.

Przypisy

  1. tn „Starszy” (πρεσβύτερος, presbyteros) – autor przedstawia się samym tytułem, bez imienia (tak samo w 3 J 1). Ireneusz (II w.) przytacza ten list jako słowa Jana, ucznia Pańskiego; Euzebiusz (IV w.) liczy 2 i 3 J do pism spornych – ewangelisty albo innego Jana. Sam list mówi tylko: „Starszy”.
  2. sn „Wybrana pani” – od starożytności dwa odczyty: konkretna chrześcijanka, w której domu zbiera się wspólnota, albo obraz samej wspólnoty (wtedy „dzieci” to jej członkowie, a „dzieci twojej wybranej siostry” w w. 13 – wspólnota, z której pisze Starszy). Liczba gramatyczna adresata przeskakuje w tym liście: pojedyncza w ww. 1.4.5.13, mnoga w ww. 6.8.10.12 – to najmocniejszy argument za odczytem wspólnotowym. Tekst zostawiamy dosłowny; w greckim Starym Testamencie „pani” to pani domu wobec służącej (np. o Sarze wobec Hagar). „Które miłuję” – po grecku zaimek jest rodzaju męskiego (οὕς, hous), choć „dzieci” są nijakie. Taki rodzaj „według sensu” wskazuje osoby i bywa też przy samych dzieciach (Ga 4:19; Flm 10), ale tutaj Vincent i Robertson czytają go jako obejmujący panią razem z dziećmi. Polskie „które” unosi oba odczyty.
  3. tn Prawda jest tu niemal osobowa: „trwa” w nas (słowo-klucz Janowe – 1 J 2:6.24.27) i „będzie z nami” – jak ktoś, kto zamieszkał i nie odejdzie (por. J 14:16–17 o Duchu Prawdy: „aby był z wami na wieki”).
  4. tn Pozdrowienie nie jest życzeniem („niech będzie”), lecz zapowiedzią: „będzie z nami” – jedyny taki tryb w listownych pozdrowieniach NT. Trójka „łaska, miłosierdzie, pokój” ma korzeń w błogosławieństwie Aarona (Lb 6:24–26): hebrajskie „niech ci okaże łaskę” grecki Stary Testament oddaje przez „niech się zmiłuje” (ἐλεήσαι, eleēsai), a kończy je „pokój” (εἰρήνη, eirēnē). Ta sama trójka wraca w 1 Tm 1:2. Niezwykły tytuł: „Syn Ojca”. Końcowe „w prawdzie i miłości” czytano trojako: jako przymioty Ojca i Syna, jako sposób życia adresatów albo jako przestrzeń, w której łaska, miłosierdzie i pokój w ogóle działają – tekst tego nie rozstrzyga, a zwrot zapowiada obie połowy listu: prawda wraca w w. 4, miłość w w. 5. tc „Pana” przed „Jezusa” dodaje nie tylko tekst bizantyjski, ale i Kodeks Synajski (IV w.); Watykański i Aleksandryjski go nie mają.
  5. tn Dosłownie „z twoich dzieci” – cząstkowe: Jan chwali tych, których „znalazł” chodzących w prawdzie; o pozostałych taktownie milczy. „Chodzić w prawdzie” – prawda jako droga, nie tylko pogląd (jak 1 J 1:6–7).
  6. tn Niemal dosłowne echo 1 J 2:7 („nie piszę wam przykazania nowego…”) i 1 J 3:11: cztery pisma Janowe mówią jednym głosem. tc Edycje różnią się tu tylko szykiem słów („nowe”).
  7. tn Zdanie celowo zatacza koło: miłość to chodzenie według przykazań – a przykazanie to chodzenie w miłości. Jedno tłumaczy się drugim, jak w 1 J 5:2–3. „W niej” – najbliżej: w miłości; niektórzy odnoszą do prawdy z w. 4. Badacz budowy tekstu biblijnego S. Levinsohn opisuje ten werset wprost jako „powrót do ustalonej informacji” – krążenie jest zamierzone. tc Tekst bizantyjski ma inny szyk („to jest to przykazanie”).
  8. tn „Przychodzącego w ciele” – imiesłów teraźniejszy, inaczej niż w 1 J 4:2 („który przyszedł” – dokonane): wyznanie obejmuje nie tylko fakt z przeszłości, ale i Tego, który w ciele przyszedł i przychodzi; niektórzy słyszą tu także przyjście powtórne. „Zwodziciele” – rodzina słowa „zwodzić” (1 J 2:26; 3:7); „wyszło na świat” – jak fałszywi prorocy w 1 J 4:1. „Antychryst” – piąte i ostatnie wystąpienie tego słowa w Biblii (wszystkie u Jana: 1 J 2:18.22; 4:3). „To jest zwodziciel” – zaimek jest w grece rodzaju męskiego (οὗτος, houtos): mowa o człowieku, który tak naucza, nie o samej nauce.
  9. tc Kto pracował, a kto może stracić? Świadkowie rozchodzą się w jednym słowie. Watykański ma „co MY wypracowaliśmy” – tak czyta tekst bazowy i tak tłumaczymy: misjonarze zasiali, wspólnota może zaprzepaścić. Synajski, Aleksandryjski i majuskuła 0232 mają „co WY wypracowaliście”; większość późniejszych rękopisów ma wszędzie „my” („abyśmy nie stracili… co wypracowaliśmy”), a komentarz tekstowy Houghtona (2025) uznaje wybór za niepewny. Za lekcją tekstu bazowego przemawia jej trudność: mieszanka osób (wy… my… wy) prosi się o wygładzenie, nie odwrotnie. „Zapłata” (μισθός, misthos) – słowo z języka najemnej pracy: dniówka robotnika (por. Mt 20:8); tu z akcentem na „PEŁNĄ”.
  10. tn „Wybiega naprzód” (προάγω, proagō – iść przodem, wyprzedzać) – słowo brzmi tu ironicznie: kto wyprzedza naukę Chrystusa, nie idzie dalej – wychodzi poza nią. „Nauka Chrystusa” – Jego nauka albo nauka o Nim; greka nie rozstrzyga. „Boga nie ma… ma i Ojca, i Syna” – szyk i logika jak 1 J 5:12 i 2:23. tc Tekst bizantyjski ma „przekracza” zamiast „wybiega naprzód” – wygładza ironię; ponadto powtarza „Chrystusa” w drugiej połowie.
  11. sn Nie o zwykłej uprzejmości mowa, lecz o gościnie: wędrowni nauczyciele żyli z przyjęcia w domach, a dom był miejscem zgromadzeń wspólnoty. „Witaj” (χαίρειν, chairein) to zwykłe pozdrowienie, ale między wierzącymi nie sama formalność, lecz znak braterstwa (tak JFB). Odmowa gościny i pozdrowienia odcina głosiciela „innej nauki” od bazy działania – nie odbiera mu jednak człowieczeństwa. Trzeci List Jana pokaże drugą stronę tego samego medalu: tam nakaz przyjmowania wiernych głosicieli (3 J 5–8) – oba listy razem uczą rozróżniania.
  12. tn „Ma udział” (κοινωνέω, koinōneō) – ta sama rodzina słów, co „wspólnota” (κοινωνία, koinōnia, 1 J 1:3.6–7): powitanie tworzy wspólnotę, dlatego tyle waży. tc Tekst bizantyjski różni się tu tylko szykiem.
  13. sn Warsztat starożytnego listu: χάρτης (chartēs) to pojedynczy arkusz z miękiszu papirusu – stąd nasza „karta”; atrament to dosłownie „czerń” (sadza z klejem). Por. 3 J 13 – tam jeszcze trzcinowe pióro. „Nie chcę” stoi w grece w aoryście (ἐβουλήθην, eboulēthēn; dosłownie „nie chciałem”): piszący list patrzy z chwili, gdy list będzie czytany, a polszczyzna mówi to czasem teraźniejszym – jak w 3 J 13, gdzie i greka ma czas teraźniejszy.
  14. tn Dosłownie „usta do ust” – bardzo podobnie grecki Stary Testament mówi o rozmowie Boga z Mojżeszem: „usta w usta” (Lb 12:8 wg LXX, z innym przyimkiem). Po polsku utarty odpowiednik to „twarzą w twarz”.
  15. tn Echo 1 J 1:4: „aby nasza radość była pełna” – ta sama klamra radości spina listy Janowe (por. J 15:11; 16:24). tc SBLGNT z WH i Tregellesem: „WASZA radość” (tak Aleksandryjski i Watykański); NA28 z tekstem bizantyjskim: „nasza” (tak Synajski). Oba zaimki brzmiały wtedy tak samo, a wielkie wydanie krytyczne (Editio Critica Maior) zostawia wybór nierozstrzygnięty. Tekst bizantyjski ma też „przyjść” zamiast „być u was” i różnice szyku.

    W tym trybie tekst wyżej idzie za lekcją NA28.

  16. tn Klamra z w. 1: „wybrana pani” – „wybrana siostra”. Jeśli „pani” to wspólnota, pozdrawia ją siostrzana wspólnota, z której pisze Starszy; jeśli osoba – pozdrawiają ją siostrzeńcy. Oba odczyty domykają się tak samo naturalnie. tc Tekst bizantyjski dodaje „Amen”.