Decyzje przekrojowe

Reguły, które obowiązują w całym przekładzie, zapisane raz — a przy każdej wykaz wszystkich miejsc, w których ją zastosowano. Dzięki temu przypis przy wersecie nie musi powtarzać wywodu, a Ty możesz sprawdzić, czy reguła była stosowana konsekwentnie.

Wielka litera przy słowach o Bogu

Greka nie zna wielkich liter — polszczyzna wymusza wybór, którego oryginał nie przesądza. Żeby nie był on naszym wyznaniem przemyconym do tekstu, rozstrzyga go słownik: Greek-English Lexicon of the New Testament Based on Semantic Domains Louw i Nidy wydziela osobną dziedzinę „istoty nadprzyrodzone”. Słowo przypisane do niej piszemy wielką literą (Bóg, Pan, Ojciec, Syn, Duch, Najwyższy, Majestat, Zastępów, Zły); słowo spoza niej — małą, nawet jeśli brzmi podobnie. Dlatego „syn człowieczy” w Hbr 2:6 stoi małą literą: słownik umieszcza je wśród określeń pokrewieństwa i ludzi, nie wśród tytułów. Tam, gdzie słownik podaje dwie dziedziny naraz i sam nie rozstrzyga, wybór jest nasz — i każde takie miejsce jest niżej wymienione.

Zastosowana w 5 miejscach:

  • 1 J 4:1 πνεῦμα (πᾶν πνεῦμα / τὰ πνεύματα) → każdemu duchowi … duchy
  • 1 J 4:6 πνεῦμα τῆς ἀληθείας → Ducha prawdy
  • Hbr 3:1 ἐπουράνιος → niebiańskiego powołania
  • Hbr 9:14 διὰ πνεύματος αἰωνίου → przez Ducha wiecznego
  • Jk 2:1 τῆς δόξης → Pana chwały

Jedno słowo greckie oddane parą polskich

Bywa, że jeden grecki wyraz łączy dwa ruchy naraz, a polszczyzna nie ma wyrazu, który uniesie oba. Wtedy oddajemy go parą słów — nie po to, żeby dodać treść, lecz żeby jej nie uronić. Każde takie miejsce jest niżej wymienione, a przypis mówi wprost, że w grece stoi jedno słowo.

Zastosowana w 1 miejscach:

  • Ga 6:8 εἰς τὴν σάρκα … θερίσει φθοράν … εἰς τὸ πνεῦμα … ζωὴν αἰώνιον → sieje w swoje ciało, z ciała żąć będzie przemijanie i rozkład; a kto sieje w Ducha, z Ducha żąć będzie życie wieczne

Czas przeszły dokonany greki a polski czas

Grecki perfekt mówi o skutku trwającym do chwili mówienia. Gdy punktem jest STAN, oddajemy go polskim czasem teraźniejszym; gdy ZDARZENIE — przeszłym.

Zastosowana w 20 miejscach:

  • 1 J 1:1 ἀκηκόαμεν / ἑωράκαμεν vs ἐθεασάμεθα / ἐψηλάφησαν → jednolity czas przeszły + tn
  • 1 J 1:4 ᾖ πεπληρωμένη → była pełna
  • 1 J 2:3 γινώσκομεν ὅτι ἐγνώκαμεν → poznajemy, że Go poznaliśmy
  • 1 J 2:5 τελειόω → osiągnęła pełnię
  • 1 J 2:12 ἀφέωνται → są odpuszczone
  • 1 J 2:13 νικάω → zwyciężyliście
  • 1 J 2:29 γεγέννηται ἐξ αὐτοῦ → z Niego jest zrodzony
  • 1 J 3:14 μεταβαίνω → przeszliśmy
  • 1 J 4:2 ὁμολογεῖ Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν σαρκὶ ἐληλυθότα → wyznaje Jezusa Chrystusa, który przyszedł w ciele
  • Flm 7 ἀναπέπαυται → doznały pokrzepienia
  • Ga 1:4 τοῦ αἰῶνος τοῦ ἐνεστῶτος πονηροῦ → z obecnego wieku złego
  • Ga 2:7 πεπίστευμαι τὸ εὐαγγέλιον → powierzono mi ewangelię
  • Ga 2:19 συνεσταύρωμαι → z Chrystusem jestem współukrzyżowany
  • Ga 3:18 κεχάρισται → darował
  • Ga 4:23 κατὰ σάρκα … δι’ ἐπαγγελίας → według ciała … przez obietnicę
  • Ga 5:10 πέποιθα εἰς ὑμᾶς … βαστάσει τὸ κρίμα, ὅστις ἐὰν ᾖ → mam do was ufność w Panu … poniesie wyrok — kimkolwiek by był
  • Ga 6:14 μὴ γένοιτο καυχᾶσθαι εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ … κόσμος ἐσταύρωται κἀγὼ κόσμῳ → oby mi się nigdy nie zdarzyło chlubić się czymkolwiek poza krzyżem Pana naszego Jezusa Chrystusa, przez który świat jest dla mnie ukrzyżowany, a ja dla świata
  • Hbr 7:9 δεδεκάτωται → został obłożony dziesięciną
  • Hbr 7:13 μετέσχηκεν … προσέσχηκεν (dwa perfecta) → ma udział … nikt nie służył
  • Hbr 10:10 ἡγιασμένοι ἐσμέν → jesteśmy uświęceni

Realia zostają realiami

Przedmioty świata starożytnego — papirus, trzcinowe pióro, denar, stadion — zostają w tekście tym, czym były; uwspółcześnia je przypis, nie przekład. Co innego archaizm języka: stare słowo na dzisiejszą rzecz wymieniamy na współczesne, bo nie budujemy powagi archaizmem. Rozróżnienie: realium to obcy PRZEDMIOT, archaizm to trudne SŁOWO.

Zastosowana w 2 miejscach:

  • 2 J 12 χάρτης → papirus
  • 3 J 13 κάλαμος → trzcina

Nie zgadzasz się z regułą? Napisz

Reguła waży więcej niż pojedynczy werset: obowiązuje w całym przekładzie i w księgach, których jeszcze nie ma. Dlatego uwaga do reguły jest dla nas cenniejsza niż uwaga do jednego miejsca — i chętnie ją przyjmiemy.

Przyjmujemy propozycje trzech rodzajów: dodania reguły, której brakuje; zmiany reguły, która prowadzi w złą stronę; poprawki miejsca, gdzie regułę zastosowano niekonsekwentnie — takie miejsce widać w wykazach powyżej.

Najbardziej pomaga zgłoszenie, które podaje dowód: świadectwo tekstu, powiązanie między księgami albo użycie w grece spoza Biblii. Tej samej miary trzymamy się sami — argumentu z samego autorytetu ani z przyjętej doktryny nie przyjmujemy, choćby wniosek nam odpowiadał.

Piszcie na redakcja@przekladotwarty.pl

Decyzji ogółem w wydaniu: 538; objętych regułą przekrojową: 28. Pozostałe są opisane w przypisach przy wersetach.